Türk devlet geleneğinde danışmanlık kurumu: Kutadgu Bilig örneği

Bu çalışmada devlet yönetiminin olmazsa olmaz kavramı olan danışmanlık kurumu, Türk devlet geleneğine ait kadim bilgiler içeren eser Kutadgu Bilig üzerinden incelenmiştir. Türklerin İslamlaşma çağını ifade eden 11. Yüzyılda kaleme alınan eser, İslam öncesi şifahi kültür özelliklerini ve İslamlaşma sonrası Türk devlet geleneğinde yaşanan değişimi içerisinde barındırması yönüyle zengin bir geleneğin mirasıdır. Hakikat bilgisi olan mutluluğa devlet hizmetinde bulunarak ulaşmanın imkanına dair fikri öğretiler içeren Kutadgu Bilig'de, eski Türk devlet geleneğine ait kavramlarla bir yönetim geleneği ortaya konmaktadır. Bu yönetim geleneğinde hükümdardan sonraki en önemli kişi danışmanlardır. Devletin varlık amacı olan adaleti tesis etme görevi, kut sahibi hükümdara ait olsa da, hükümdarla yakın ilişki içerisinde bulunan danışmanlar da bilgisi ve tecrübesi ile yönetimin bir parçası kabul edilir. Kutadgu Bilig'deki danışmanlık kavramı, devlet yönetiminde aklın ve bilginin önemine dikkat çekerken, istişare etmenin Kuran'da müminin özelliği olarak yer almasına da atıfta bulunur. Kutadgu Bilig'de, danışmanların akıl bilgi ve gönül üçgeninde alınmış isabetli kararlardaki rolü büyüktür. Türk devlet geleneğinde danışmanlık, denge ve denetleme mekanizması olma özelliğiyle, devlet yönetiminde etkinlik sağlamıştır. Anahtar Kelimeler: Kutadgu Bilig, Danışmanlık, Türk Devlet Geleneği