Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan günümüze (1924-2000) lise tarih ders kitaplarında Rusya'nın yeri ve Türk- Rus ilişkilerinin incelenmesi

Rusya Devleti, Dogu Avrupa'daki en büyük devlettir. Ayrıca dünya olaylarının gelisimi ve yön bulmasında dogrudan etkisi olan bir güçtür. Rusya'nın bu denli güçlü olması, Osmanlı Devleti'nin gerilemesi ile de dogrudan iliskilidir. Daha öncesinde Osmanlı Devleti'nin doldurdugu yeri sonradan Rusya doldurmustur. Kuskusuz bu güç degisiminin yasanması sürecinde birçok çatısma yasandı. ste bu yasanan çatısmaların ders kitaplarına nasıl girdigi arastırmada merak edilen konular arasındadır. Rusya'nın gelisme süreci büyük oranda Türklerin yasadıgı topraklar üzerine olmustur. Orta Asya'daki Rus ilerlemesi, Kafkasya'daki ilerleme, Kırım'daki ve Balkanlar'daki Rus ilerlemeleri hep bu yöndedir. ste bu ilerlemelere verilen tepkiler ne derece ve nasıl ders kitaplarına yansımıstır? Arastırmada merak edilen diger bir nokta da budur. Osmanlı Devleti döneminde Türk-Rus iliskileri daha çok savaslara odaklıdır. ki devlet arasında zaman içinde birçok savas yasanmıstır. Bu savasların neden ve sonuçları incelendiginde ?Rusların Geleneksel Amaçları? diye ders kitaplarında anlatılan bazı durumlar belirlenmistir. Tüm bunlar ders kitaplarının anlatımlarında sıkça yer almaktadır. Sonuçta ders kitaplarına Türk-Rus iliskilerini isleyen birçok konunun girdigi belirlenmistir. Türkler ve Ruslar arasında yasanan birçok sorunun temelinde iki toplumun bölgede egemen olmaya çalısma mücadelesinin yattıgı görülmüstür. Bununla birlikte aradaki çekismenin zaman zaman çok sertlestigi ve bu dönemlerde ders kitaplarında daha fazla yer aldıgı belirlenmistir. Arastırma ile ortaya çıkan bir baska bulgu ise, ders kitabı yazarlarının anlatımlarının hemen hemen birbirinin benzeri oldugudur. çerik bakımından yıllara göre büyük degisimler yoktur. Anahtar Sözcükler: Türk-Rus liskileri, Osmanlı Devleti, Rusya Devleti, Tarih Ders Kitapları, Tarih Ögretimi, Türkler, Ruslar.