Türkiye dışı Türk edebiyatları ile dünya edebiyatlarının Cumhuriyetten günümüze ortaöğretim programları ve ders kitaplarındaki yeri

Doküman incelemesine dayalı yapılan bu araştırmada, Türkiye dışı Türk edebiyatları ile dünya edebiyatlarının Cumhuriyet'ten bugüne ortaöğretim programları ve ders kitaplarındaki yeri incelenmiştir.?nceleme sırasında, Türkiye dışındaki uygulamalara genel olarak değinildikten sonra, ilgili Türk dili ve edebiyatı programları ve bu programlara göre hazırlanmış ders kitapları ele alınmıştır.1340 (1924) öğretim programından başlanarak tarih sırasına göre 1927, 1929, 1934, 1938, 1942, 1946, 1949-50, 1952, 1954, 1955, 1956, 1957, 1976, 1991, 1992, 1995 ve 2005 öğretim programına kadar 18 program ele alınmıştır. Bu programlarda söz konusu edilen Türkiye dışı Türk edebiyatları ile dünya edebiyatları bilgilerinin her biri kendi başlığı altında irdelenmiştir.Yine bu programlara göre yazılan ve liselerde okutulan ?Edebiyat?, ?Edebî Yeniliğimiz?, ?Edebiyat Tarihi Dersleri?, ?Türk Edebiyatı Tarihi?, ?Türk Dili ve Edebiyatı?, ?Türk Edebiyatı?, ?Fransız Edebiyatı Antolojisi?, ?Metinli Batı Edebiyatı? ve ?Dil ve Anlatım? gibi ders kitapları taranarak Türkiye dışı Türk edebiyatları ile dünya edebiyatları şair ve yazarlarının isimleri ve metinleri tespit edilmiştir.Programlara göre yazılmış ders kitaplarına alınan Türkiye dışı Türk edebiyatları ve dünya edebiyatları metinlerinden bazıları rast gele yöntemine göre seçilerek programlara uygunluğu bakımından incelenmiştir.Sonuç bölümünde, öğretim programlarının her birinde ve bu programlara göre hazırlanmış Türk dili ve edebiyatı ders kitaplarında yer alan Türkiye dışı Türk edebiyatı ve dünya edebiyatının ?air ve yazarları iki ayrı sayı ve yüzdelikler tablosunda verilmiştir.Gelişmiş ülkelerin programlarında diğer ülkelerin edebiyatlarına pek yer verilmezken ülkemizde bu oranın % 50'ye ulaştığı programlar olmuştur. Ancak genel olarak, Cumhuriyet'ten günümüze Türkiye dışı ve dünya edebiyatları, programlarda (% 9+% 20) % 29 ve ders kitaplarında da (% 7+% 33) % 40 oranlarında yer bulmuştur. Burada dikkati çeken, Türkiye dışı Türk edebiyatlarına, dünya edebiyatlarına göre çok az yer verilmesidir. Bütün bunlar, tablo 4 ve 5'te ayrıntılı olarak program ve ders kitaplarına göre verilmiştir.Öneriler bölümünde ele alınıp incelenen verilerin değerlendirilmesi sonucunda gerekli görülen önerilere iki ayrı başlık altında yer verilmiştir.Kaynakça bölümünde, I. dereceden kaynak olarak sadece ortaöğretim ders programlarının yayımlandığı kaynaklar ve taranan edebiyat ders kitapları; II. dereceden kaynak olarak da konuyla ilgili diğer eser ve çalışmalar yazılmıştır.Ekler kısmında ise, Türkiye dışı Türk edebiyatı ve dünya edebiyatı şair ve yazarları programlar ve ders kitapları için ayrı ayrı alfabetik listeler hâlinde, ilgili çeşitli programlardan ve taranan ders kitaplarından örnekler sunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Türkiye dışı Türk edebiyatı, dünya edebiyatı, ortaöğretim eğitim programı, ders kitabı.