Yahya Kemal Beyatlı şiirinde düzyazı ve dünyevilik

Yahya Kemal Beyatlı (1884 - 1958) üzerine yapılan çalışmalarda, şairin niyetinin bir edebî ölçüt olarak kabul edildiği görülmektedir. Bu bakış açısı, Yahya Kemal'in şiiri üzerine yapılan yorumlarda ortaya çıkan çelişkilerin, tutarsızlıkların ve eksikliklerin nedenidir. Bu çalışmalarda, Yahya Kemal'in kendi şiiri hakkındaki argümanları parçalı bir şekilde ele alınmış ve bu argümanların içeriği bir bütün olarak sorgulanmamıştır. Oysa, Yahya Kemal'in argümanları bir bütün hâline getirildiğinde ortaya çıkan şiir tasarımı ?modern Batı lirik şiir? kuramlarının arka planını yansıttığı hâlde, bu şiir tasarımı ile Yahya Kemal'in şiiri arasında bir örtüşme yoktur. Yahya Kemal'in şiir tasarımı, ?mana / lafız?, ?mesel / berceste şi'r?, ?mihaniki ahenk (vezin) / deruni ahenk? ?ikili karşıtlıklar?ı üzerine kuruludur. Şair, bu ikili karşıtlıkların ikinci terimlerine imtiyazlı bir konum atfeder. Ancak, Yahya Kemal'in şiir tasarımı ile şiirleri arasındaki ilişki, ?yapısökümcü? bir stratejiyle çözümlendiğinde, bu şiir tasarımında görülenin tam aksine, bu şiirlerde, ilk terimlere, yani ?mana?ya, ?mesel?e ve ?mihaniki ahenk?e imtiyaz tanındığı ortaya çıkarılabilir. Yahya Kemal'in ?mana? ile ?lafız? arasındaki uyumu ifade eden ?deruni ahenk? kavramı konusundaki argümanlarının tutarlı olmadığı söylenebilir. Bu nedenle, bu kavramın Yahya Kemal çalışmalarında ihmal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu kavramın yerine, ?mana? ile ?lafız? arasındaki uyuma karşılık gelebilecek her türlü dilsel aracın kullanılması çok daha işlevseldir. Bu noktada, Yahya Kemal'in şiirlerine özgü önemli bir ayrıntıya dikkat çekilebilir: Yahya Kemal'in şiirlerinde, ?mihaniki ahenk?, ?fonetik imla? ve ?imale? arasında bir iş birliği olduğu düşünülebilir. Bir vezin kusuru olarak ?imale?, gündelik dilin uzlaşımlarından sapmalara neden olmaktadır. Üstelik, Yahya Kemal'in şiirlerinde, bu sapmalar, ?fonetik imla? aracılığıyla, şiirlerin basımlarında özenle gösterilir. Dolayısıyla, ?mihaniki ahenk?, ?fonetik imla? ve ?imale? iş birliği Yahya Kemal'in şiirlerine bir müzikalite sağlar; ancak bu tür bir müzikalite, söz konusu şiirlerin iletişim işlevine herhangi bir zarar vermez. Öte yandan, bu çalışmada, Yahya Kemal'in şiirleri metin merkezli bir yöntemle çözümlenmiş, bu şiirlerde, dışa vurulamayan arzuların neden olduğu ?ressentiment? duygusunun ve dünyevi bir yaşam felsefesinin bileşenleri ortaya çıkarılmıştır. Bu çalışma, aynı zamanda, ?vezin? ve ?vezin-dışı ses örgüleri?nin birer dilsel araç olarak bu içeriği nasıl pekiştirdiğini de gösterme çabası içindedir. Tezde, Yahya Kemal'in şiirlerindeki mecaz örgüsünün, ?metafor? yerine, ?metonimi? ağırlıklı bir yapıya sahip olduğu da vurgulanmıştır.mana, mesel, mihaniki ahenk, düzyazı, dünyevilik