Yas ve dini başa çıkma: Klinik bir örneklem değerlendirmesi

Ölüm nedeniyle yaşanan kayıplar özellikle de ani ve travmatik ölümler, geride kalan bireyler için atlatılması zor ve sarsıcı yaşam olaylarıdır. Kayıp yaşayarak ölümün gerçekliğini daha fazla idrak eden bireyler hayatın anlamını sorgulamaya ve yaşanan kayıpla başa çıkmaya çalışırlar. Başa çıkma sürecinde bireysel kaynaklarından biri olan dini inançlarını kullanabilirler. Bu bağlamda bu çalışma kayıp yaşayan bireylerin yas sürecinde kullandığı dini başa çıkma tarzlarını, yas belirtilerini, kayıp sonrası yaşadığı değişimleri, ölüm ve ahiret hakkındaki düşüncelerini ve psikolojik belirti şiddetini içermektedir. Çalışmanın amacı, yas sürecinde kullanılan dini başa çıkma tarzlarını tespit etmektir. Bu amaçla yakınını son 1 yıl içinde kaybetmiş 14 kadın ile görüşme yapılmıştır. Görüşmenin yanı sıra Dini Başa Çıkma Tarzları Ölçeği, Dindarlık Yönelimi Ölçeği ve Psikolojik Belirti Tarama Listesi (SCL-90-R) uygulanmıştır. Görüşmeler ve ölçek verilerinin yorumlanması sonucunda, bireylerin olumlu dini başa çıkma tarzlarına sıklıkla başvurdukları tespit edilmiştir. Nitekim bütün bireylerin ibadet etme, dua etme, sadaka dağıtma gibi olumlu dini davranışlardan en azın birini yaptığı tespit edilmiştir. Ayrıca olumlu dini başa çıkma etkinliklerinin yanı sıra olumsuz dini başa çıkma etkinliklerine de başvuran bireylerin dış güdümlü dindarlık düzeyi ve psikolojik belirti şiddetinin sadece iç güdümlü dindarlık puanı yüksek olanlara göre daha yüksek olduğu bulgulanmıştır. Bu durum, olumsuz dini başa çıkma tarzlarını kullanan bireylerin patolojik yas yaşama ihtimalinin daha fazla olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Yas, ölüm, dini başa çıkma, psikolojik belirti