Yerel biyoçeşitliliği tanıma ve anlama etkinliklerinin 10. sınıf biyoloji ekosistem ekolojisi ve güncel çevre sorunları ünitesinde kullanılması

Bu çalışmada etkinlik temelli öğrenme yaklaşımı ile hazırlanmış yerel biyoçeşitliliği tanıma ve anlama etkinliklerinin 10. sınıf düzeyinde "Ekosistem ekolojisi ve Güncel Çevre Sorunları" ünitesi kapsamındaki "Doğal Kaynaklar ve Biyoçeşitliliğin korunması" konusunda uygulanması sonucu öğrencilerin akademik başarısına ve biyoçeşitlilik okuryazarlığına etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Etkinlik temelli öğrenme yaklaşımı ile hazırlanan etkinliklerin öğrencilerin akademik başarısına ve biyoçeşitlilik okuryazarlığına etkisi analiz edilirken nicel araştırma yöntemi modellerinden olan ön-test ve son-test veri toplama araçlarının kullanıldığı yarı-deneysel araştırma modeli kullanılmıştır. Çalışma, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Mardin-Kızıltepe Ali Rıza Alparslan Anadolu Lisesinde okuyan 10. Sınıf öğrencileri ile yapılmıştır. Bu sınıflardan 10/A sınıfında öğrenim gören 42 öğrenci deney grubu olarak 10/B sınıfında öğrenim gören 43 öğrenci ise kontrol grubu olarak yansız atama ile seçilmiştir. Araştırmada 10/B sınıfına etkinlik temelli öğrenme yaklaşımına dayalı hazırlanan etkinlikler uygulanmış olup 10/A sınıfında ise mevcut programın öngördüğü geleneksel öğretim yöntemi uygulanarak ders anlatımı yapılmıştır. 2018 yılı biyoloji dersi öğretim programında biyoçeşitlilik eğitimi kazanımlarının 10. sınıf düzeyinde "Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre Sorunları" ünitesi kapsamındaki üçüncü konu olan "Doğal Kaynaklar ve Biyolojik Çeşitliliğin Korunması" kısmında etkinlikler uygulanmış ve 3 hafta sürmüştür. Araştırmada veri toplama aracı olarak 1996 yılında Doğal Hayatı Koruma Derneği (WWF) tarafından desteklenen Wisconsin Çevre Eğitim Merkezi tarafından geliştirilmiş olan, 2022 yılında Aslan Efe & Efe tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Biyoçeşitlilik Okur-yazarlılığı Değerlendirme Ölçeği" kullanılmıştır. Demografik değişkenler dışında ölçek Biyoçeşitlilik okuryazarlık ölçeği ve Yerel biyoçeşitlilik farkındalık formundan oluşmaktadır. Araştırmada elde edilen ön test ve son test verilerin analizini yapmak için SPSS.29 paket programında yer alan analizler kullanılmıştır. Çalışma sonucu uygulanan Yerel biyoçeşitlilik farkındalık formu ve Biyoçeşitlilik okuryazarlığı ölçeklerinden elde edilen verilere göre, sürecin başında deney ve kontrol grubu arasında benzerlik görülürken uygulanan etkinlikler sonrasında Yerel biyoçeşitlilik farkındalığı olarak deney grubunda anlamlı bir fark deney grubu lehinde görülmüştür. Biyoçeşitlilik okuryazarlığı kıyaslandığında, deney grubu ve kontrol grubu arasında anlamlı bir fark görülmemiştir. Bu çalışmanın bulguları, etkinlik temelli öğrenmenin öğrencilerin yerel biyoçeşitliliği tanıma ve anlama süreçlerinde önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Uygulanan etkinlikler, öğrencilerin biyoçeşitlilik ile ilgili akademik başarılarına ve biyoçeşitlilik okuryazarlıklarına olumlu katkı sunmuştur. Ayrıca, yerel biyoçeşitlilik bağlamında gerçekleştirilen çalışmalar, yerel biyoçeşitlilik eğitiminin çevreye duyarlı bireyler yetiştirme hedefi doğrultusunda gelecekteki eğitim programlarının, yerel biyoçeşitliliği merkeze alan etkinliklerle zenginleştirilmesi gerektiğini önermektedir. Anahtar kelimeler: Yerel biyoçeşitlilik, Biyoloji Öğretimi, Biyoçeşitlilik okuryazarlığı, Etkinlik temelli öğrenme