Yoğun bakım ünitesinde COVİD-19 tanılı hastalardan entübe olanlarla olmayanlarda koagülasyon bozukluklarının değerlendirilmesi

Amaç: Yoğun bakımda takip edilen COVID-19 hastalarında, ağır solunum yetmezliğine bağlı invaziv mekanik ventilasyon ihtiyacı geliştiği bilinmektedir. COVID-19 hastalığının seyrinde görülen koagülopatinin, önemli bir mortalite ve morbidite nedeni olduğu literatürde bildirilmektedir. Çalışmamızda amacımız, entübe olanlar ile olmayanlar arasında gelişen koagülasyon bozukluklarını değerlendirmektir. Materyal ve metod: Mart 2020 ve Eylül 2021 tarihleri arasında Dicle Üniversitesi Pandemi Hastanesi Yoğun Bakım Ünitesinde COVİD-19 tanısı almış 812 hastanın verileri retrospektif olarak incelendi. Hastalar invaziv mekanik ventilasyon ihtiyacına göre iki gruba ayrıldı. Çalışmaya alınan hastaların tanı anındaki demografik özellikleri, laboratuvar değerleri, hastalarda gelişmiş koagülopati durumları ve sağkalımları değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya dâhil edilen toplam 812 hastanın 459'u (%56,5) erkekti. Ortalama yaş 66,4 ± 15,2 idi. Hastaların 257'si (%31,7), invaziv mekanik ventilasyon desteği almıştı. Bu hastaların 146'sında (%56,8) koagülopati geliştiği saptandı. Entübe hastalarda gelişen koagüolapati dağılımı; %26 disemine intravasküler koagülopati (DIC), %17,9 akut koroner sendrom (AKS), %10,5 hemoraji (vücut içi veya dışı), %5,4 pulmoner tromboemboli (PTE), %5 heparin ilişkili trombositopeni (HIT), %3,5 iskemik serebrovasküler olay, %1,9 hemorajik serebrovasküler olay ve %0,8 derin ven trombozu (DVT) olarak bulundu. Entübe olmayan hastaların ise %32'sinde koagülopati geliştiğini gördük ve bu fark istatistiki olarak anlamlıydı (p<0,001). Entübe olanlarda mortaliteyi %97,7 olarak saptadık. Entübe olmayanlarda mortalite, %38,4 idi. Çalışmamızda; en az bir komorbiditesi olan hastalarda, diğerlerine göre koagülopati gelişme oranı daha yüksek saptandı (p=0,006). Hastaların yattığı andaki laboratuvar bulguları ile koagülopati gelişme oranı arasındaki ilişkiye bakıldı ve hastaların hemoglobin, trombosit, fibrinojen, d-dimer ve INR düzeyleri ile koagülopati gelişimi arasında istatistiki olarak anlamlı ilişki bulundu (p=0,026, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001). Ölen hastaların %49,8'inde en az bir koagülopati durumu gelişmiş olduğu görüldü. Yaşayan hastalarda bu oran %26,7 olarak bulundu ve bu fark istatistiki olarak anlamlıydı (p<0,001). Sonuç: Yoğun bakımda yatan COVID-19 hastalarının yaklaşık üçte birinde mekanik ventilasyon ihtiyacı olduğu saptandı. Bunların %56,8'inde bir koagülosyon bozukluğu gelişmişti. Entübasyon ile koagülopati gelişimi arasında ve yüksek d-dimer, fibrinojen ve INR seviyeleri ile düşük hemoglobin, trombosit düzeyleri ile koagülopati gelişimi ile ilişkili olarak gözlendi. Ayrıca komorbiditenin koagülopati ve mortalite ile ilişkili olduğu gözlendi. Entübe olan hastaların %97,7'sinin öldüğü görüldü. Öneriler: Ağır COVID-19 hastalarında, koagülopati gelişimine katkıda bulunan durumlar için önlemler alınmalı ve hastalar koagülopati yönünden daha dikkatli izlenmelidir. Hastalarda hipoksiye müsaade edilmemeli, stazı azaltmaya yönelik rehabilitasyon programları uygulanmalı, hastaların antikoagülan tedavileri aksatılmamalıdır.