1,160
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Yerel yönetim çalışanlarının dönüştürücü liderlik ve misyon değeri algısının kamu hizmeti motivasyonu üzerindeki etkisi: Ampirik bir çalışma
Bu çalışma, modern liderlik yaklaşımlarından olan dönüştürücü liderliğin ve çalışılan kurumun misyonuna yönelik duyulan ilginin derecesini ifade eden misyon değerinin kamu hizmeti motivasyonu (KHM) üzerindeki etkisini araştırma amacını taşımaktadır. Bu açıdan Türkiye'de anayasal düzeyde kabul edilen yerel yönetim birimlerinden olan belediyeler çalışma kapsamına alınmış olup, ulaşılabilir çalışma evreni olarak Pamukkale Belediyesi ve Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi çalışanları seçilmiştir. Nicel araştırma yönteminin uygulandığı çalışmada, iki ayrı örneklemden anket yoluyla toplanan verilere ilişkin analizler SPSS ve AMOS programları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada literatürde yeterince tanınırlığı ve bilgi birikimi bulunan bir ölçeğin kullanılması amacı güdülerek daha önce uyarlama çalışması yapılmış olan "Dönüştürücü Liderlik Ölçeği" ve "Kamu Hizmeti Motivasyonu Ölçeği" ile bu çalışma kapsamında Türkçe uyarlama çalışması yapılan "Misyon Değeri Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan "Dönüştürücü Liderlik Ölçeği" ve "Kamu Hizmeti Motivasyonu Ölçeği" için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılarak ilgili değerlendirmeler neticesinde ölçüm araçlarının güvenilir olduğu sonucuna ulaşılmıştır. "Misyon Değeri Ölçeği" için ise "psikolinguistik incelenmesi (dil uyarlaması)" ve "psikometrik özelliklerin incelenmesi (güvenirlik ve geçerlik)" aşamaları gerçekleştirilmiştir. Uyarlama aşamaları çerçevesinde ölçeğe ilişkin Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılarak ilgili değerlendirmeler neticesinde 4 maddeden oluşan tek boyutlu "Misyon Değeri Ölçeği"nin Türk kültüründe kamu görevlilerinin kurumsal misyona yönelik atfettikleri değer algılarını ölçmede geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu kanıtlanmıştır. Araştırma sonucunda kamu hizmeti motivasyonunun hem dönüştürücü liderlik hem de misyon değeri ile anlamlı şekilde pozitif yönlü ilişkiye sahip olduğu her iki örneklemde ortaya koyulmuştur. Ayrıca misyon değerinin dönüştürücü liderlik ile anlamlı şekilde pozitif yönlü ilişkiye sahip olduğu her iki örneklemde tespit edilmiştir. Araştırmanın ana amacı çerçevesinde Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi örnekleminde dönüştürücü liderlik alt boyutlarından "bireysel ilgi gösterme" boyutunun kamu hizmeti motivasyonunun "empati ve fedakârlık" alt boyutu üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Ancak Pamukkale Belediyesi örnekleminde dönüştürücü liderliğin kamu hizmeti motivasyonu üzerinde etkisinin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Misyon değerinin ise çalışanların kamu hizmeti motivasyonu ("kamu yararı" ve "empati ve fedakârlık") düzeyleri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı şekilde etkisinin olduğu her iki örneklemde tespit edilmiştir.
Ulus inşa sürecinde güvenliğin araçsallaştırılması
Bu tez, ulusçuluk teorileri çerçevesinde bir siyasal örgütlenme formu olarak ulus-devletin güvenlikle olan karşılıklı ilişkisini ele almaktadır. Kategorik olarak devletli olma halinin ve özelde ulus devletin güvenliği ve toplumsal istikrarı sağlama söylemi, bir yandan yönetilenlerin ihtiyaç duyduğu güveni ve huzuru tesis ederken diğer yandan devletin kendi otoritesini meşrulaştıran bir araç işlevi görmektedir. Bu bağlamda güvenlik nosyonu,16. yüzyıldan itibaren Batı Avrupa'da ilk nüveleri ortaya çıkan ve 19.Yüzyılda kurumsallaşan ulus devletin, tahakküm etme ve zor kullanma yetkisini 'ulusal çıkarlar ve ulusal istikrar' vaadi çerçevesinde meşru bir zemine dayandırmaktadır. Bu çalışmanın amacı, ulus devlet formunun tarihsel süreç içerisinde güvenlik olgusu çerçevesinde nasıl şekillendiğini ve güvenliğin hem bir iktidar aracı hem de yönetilenlerin korunma ve huzur beklentilerine verilen bir karşılık olarak nasıl işlevselleştirildiğini incelemektir
Kamu yönetiminde dijital dönüşümün bürokratik yönetim kültürüne etkisi: Karşılaştırmalı bir analiz
Dijitalleşme, tüm alanlarda köklü etkiler yaratan çok katmanlı bir dönüşüm sürecidir. Bu süreçten kamu yönetimi de kaçınılmaz biçimde etkilenmiş; kamu hizmetlerinde hız, verimlilik ve şeffaflık gibi hedefler ön plana çıkmıştır. Ancak literatürde dijitalleşmenin etkileri çoğunlukla teknik altyapı ve hizmet sunumu odaklı ele alınmış; bürokratik yönetim kültürü üzerindeki etkileri ve bu etkilerin merkezî ve yerel yönetim düzeylerinde nasıl farklılaştığı yeterince incelenmemiştir. Bu çalışma, söz konusu boşluktan hareketle dijitalleşmenin kamu yönetiminde bürokratik kültür üzerindeki etkilerini ve bu etkilerin yönetsel düzeylere göre farklılık gösterip göstermediğini incelemektedir. Araştırma, Kayseri ili örneğinde merkezî yönetimi temsilen valilik ve yerel yönetimi temsilen büyükşehir belediyesinde görev yapan 446 kamu çalışanıyla gerçekleştirilen anket çalışmasına dayanmaktadır. Veriler SPSS programı ile analiz edilmiş; çalışanların dijital süreçlere adaptasyon düzeyleri, iş yapış biçimlerinde meydana gelen değişimler, yönetsel değerler ve bürokratik normlara yansıyan etkiler karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, dijitalleşmenin hem katılımcılık, şeffaflık ve güven gibi çağdaş yönetim değerlerini hem de formellik ve hiyerarşi gibi klasik bürokratik ilkeleri eş zamanlı olarak güçlendirdiğini ortaya koymuştur. Ayrıca, merkezî yönetimde dijitalleşmenin daha çok kurallı ve merkeziyetçi yapıyı pekiştirdiği; yerel yönetimlerde ise esneklik, katılımcılık ve açıklık gibi çağdaş değerleri desteklediği tespit edilmiştir. Bu durum, dijitalleşmenin kamu yönetiminde standart ve tek yönlü bir dönüşüm değil; kurumsal yapıya duyarlı ve çok boyutlu bir değişim süreci yarattığını göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, dijitalleşmenin kamu yönetiminde yalnızca bir hizmet sunum aracı ya da teknik bir modernizasyon süreci olmadığını; aynı zamanda bürokratik yönetim kültürünü, kurumsal değerleri ve yönetsel normları dönüştüren çok katmanlı bir süreci tetiklediğini saha verileriyle ortaya koymakta ve literatürde ihmal edilen kültürel etkiler ile kurumsal farklılıklara özgün bir katkı sunmaktadır.
Hemşehri derneği üyelerinin kent kimliğinin oluşumuna etkisine ilişkin algıları: Sakarya örneği
Bu çalışmada hemşehri derneklerinin kent kimliğinin oluşumuna etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışma alanı olarak tarih boyunca farklı coğrafyalardan göç alan ve halen de göç almaya devam eden Sakarya seçilmiştir. Sakarya, aldığı göçler nedeniyle etnik, kültürel ve bölgesel farklılıkları içeren bir yapıya sahiptir. Bu çok kültürlü yapısı hemşehri derneklerinin çeşitliliğine de yansımaktadır. Bu araştırmanın evrenini hemşehri derneklerine üye olan 6353 kişi oluşturmaktadır. Araştırmanın amacına uygun olarak hemşehri derneği üyelerine araştımacı tarafından geliştirilen 406 adet ölçek uygulanmıştır. Ölçeklere verilen cevaplar SPSS27 programı ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre hemşehri derneklerinin kent kimliğinin oluşumuna etkisine ilişkin katılımcı görüşlerinin demografik değişkenlere göre farklılık gösterdiği bulgulanmış ve hemşehri derneklerinin kent kimliğinin oluşumunda etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Bu sonuçlara dayanılarak kent kimliği bilincini geliştirici çalışmalar yapılması, kente ait estetik unsurların korunması ile özgün bir kimliğin oluşmasının sağlanması ve kent kimliği bileşenlerinin tanıtılması konusunda hemşehri derneklerinden destek alınması önerilmektedir.
Türkiye'de göç sorunu ve yönetimi: Van ili örneği
Göç, zaman ve mekan bakımından insanlığın kadim olgularından biridir. Türkiye de kurulduğu günden bu yana göçe maruz kalmıştır. Sınırları belirlendikten sonra ilk olarak soydaş göçüyle karşılaşan ülkemiz, günümüzde bunun ötesine geçerek ekonomik göçün de hedefi olmuştur. Çalışmada göç tarihsel süreçte, kavramsal, türleri ve nedenleri-sonuçları açısından incelenmekle beraber, mekânsal olarak Türkiye'de yaşanan iç göç ve dış göçlere odaklanmaktadır. Tezin birinci bölümünde göçün tanımı yapılmış, çeşitleri belirlenmiş, nedenleri-sonuçları incelenmiş, sonrasında geçmişten günümüze kıtalar baz alınarak dünya göç tarihi incelenmiştir. Ayrıca Türkiye'nin cumhuriyetten bu yana göç tarihi ve uygulanan politikalar iç göç ve dış göç üzerinde anlatılmaya çalışılmıştır. Aynı şekilde Avrupa Birliği ayrı olarak göç ve göçmen politikalarıyla birlikte tez çalışmasında yerini almıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde göç olgusunun Türkiye'de nasıl yönetildiği ele alınmaktadır. Bu bağlamda Türkiye'de göç yönetiminin yapısal gelişimi üzerine durulmuş ve Göç İdaresi Genel Müdürlüğü teşkilat yapılanmasına yer verilerek göçün yapısal ve hukuki süreçlerine değinilmiştir. Ayrıca genel müdürlüğün görev ve yetkileri ile Van İl Göç İdaresi de ele alınarak göçün taşra örgütlenmesi aydınlatılmak istenmiştir. Van İl Göç İdaresi'nin kentteki düzensiz göç olgusu karşısında karşılaştığı ve üstesinden geldiği temel durum ve olaylar ele alınmıştır.Tezin asıl amacı olan Van'ın göç açısından incelenmesi de üçüncü ve son bölümde gerçekleştirilmektedir.Bu kapsamda Van'ın cumhuriyetten bu yana olan göç süreci incelenmiş ve Van'ın aldığı dış göç, yapılan anket çalışmasıyla anlaşılmaya ve açıklanmaya çalışılmıştır. Yapılan güvenirlik analiziyle de çalışma güvenilirliğikanıtlanmıştır.Yapılan anket çalışmasıyla yabancıların Türkiye ve Türkiye ve Van'ı tercih etme sebeplerini ve tercih edenler arasında ortak bir noktanın olup olmadığını anlama amaçlanmıştır.
İnsan kaynakları yönetiminde kamu çalışanlarının siyasal kayırmacılık ve liyakatsizlik algısı: Konunun Siirt özelinde analizi
Liyakatsizlik ve siyasal kayırmacılık sorunu, Türkiye'de son yıllarda üzerinde en çok durulan ve tartışılan konular arasında yer almaktadır. Bilhassa kamu sektöründe yapılan atamalarda liyakat olgusunun göz önünde bulundurulmaması ve liyakatsiz kişilerin bir birimde yönetici konumuna getirtilmesi, liyakatsizlik sorunun toplum tarafından sıklıkla dile getirilmesine neden olmuştur. Bu bağlamda araştırmanın konusunu Siirt ilinde kamu çalışanlarının Türkiye'de siyasal kayırmacılık ve liyakatsizlik sorununa ilişkin algıları oluşturmuştur. Bununla birlikte siyasal kayırmacılığın liyakatsizlik sorunu üzerindeki etkisi irdelenmiştir. Bu çalışmada, nicel araştırma yöntemlerinden biri olan anket analiz tekniği kullanılmıştır. Akabinde araştırmanın amacına ilişkin elde edilen veriler SPSS programında analiz edilmiştir. Yapılan analizlerin sonucuna göre; Türkiye'de kamu yönetim sisteminin son yıllarda karşılaştığı en önemli sorunları arasında siyasal kayırmacılık ve liyakatsizlik sorunu yer almaktadır. Ayrıca Siirt ili özelinde araştırmaya dâhil olan katılımcılar bunu destekler nitelikte cevap vermiştir. Bu araştırmanın Türkiye'de siyasal kayırmacılık ve liyakatsizlik sorununa ilişkin yapılacak çalışmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Türkiye'de İslamcılık ve kalkınma ilişkisi: Milli Görüş Hareketi
Kalkınma düşüncesi, ilerleme, gelişme, büyüme ve modernleşme kavramlarının ideolojik düzlemde yeniden üretilmesi sonucu ortaya çıkmıştır. Azgelişmiş olgusundan hareketle tanımlanan kalkınma kavramının düşünsel ve tarihsel arka planı, gelişmiş ülkeler seviyesine ulaşmaktır. Azgelişmiş bir ülke olarak Türkiye'de, kalkınma tartışmaları nasıl bir kalkınma olacağı problematiği üzerinden farklı siyasal hareketler tarafından tartışılmıştır. Siyasal bir hareket olarak ilk defa Osmanlı İmparatorluğu'nda ortaya çıkan İslamcılık, Cumhuriyet döneminden sonra 1960'larda kalkınma söylemi ile farklı bir siyasal alanı oluşturmuştur. Mili Görüş Hareketi olarak adlandırılan Siyasal İslamcı hareketin ideolojik çizgisini kalkınma düşüncesi belirlemiştir. Bu bağlamda kalkınma düşüncesinin Milli Görüş Hareketiyle yakın ilişkisi vardır. Milli Görüş Hareketi, maddi kalkınma, manevi kalkınma, Adil Düzen ve sürdürülebilir kalkınma düşüncesiyle birlikte azgelişmişlik sorununa ve modernleşme hareketlerine alternatif çözüm arayışının bir ürünüdür. Buradan hareketle çalışmamızın amacı Milli Görüş Hareketi'nde kalkınma söyleminin tarihsel ve maddi koşullar bağlamında incelenmesidir. Anahtar Kelimeler : Kalkınma, İslamcılık, Necmettin Erbakan, Milli Görüş Hareketi, Maddi ve Manevi Kalkınma, Adil Düzen.
Yerel kalkınmada ilçe stratejileri: İzmir / Torbalı örneği
Ulusal kalkınmanın gerçekleştirilmesinde temel faktör olan yerel kalkınmanın yerel kaynakları etkin ve verimli şekilde kullanarak sağlanabileceği görüşünden hareketle yerelde bulunan kaymakamlık, belediye, üniversite, sivil toplum kuruluşları ve diğer kamu kurumlarının dâhil olduğu paydaşların koordineli çalışması gerekmektedir. Bu kapsamda araştırmanın amacı Torbalı ilçesinin kalkınmasına yönelik 20 kamu kurum ve kuruluşu ve STK temsilcisinin görüşleri alınarak ilçedeki ekonomik kalkınma düzeyini tespit etmektir. Çalışmada ilçenin kalkınmasına yönelik kurum temsilcilerinin yüz yüze görüşme ve mülakat tekniği ile görüşleri alınarak ilçeye katkı düzeyleri araştırılmıştır. Araştırmanın genelinde nitel araştırma tekniklerinden yararlanılmıştır. Birinci bölümde literatür taraması yapılmış, yerel kalkınma yaklaşımının genel çerçevesi ve yerel kalkınmaya hizmet eden ana unsurlar teorik çerçevede incelenmiş olup, Türkiye'deki yerel kalkınma uygulamalarına yer verilmiştir. İkinci bölümde Torbalı hakkında genel bilgilerle, ilçenin kalkınmasına hizmet eden kamu kurum ve kuruluş temsilcilerinin görüşlerine yer verilmiştir. Torbalı ve İzmir düzleminde belirlenmiş kurum temsilcileri ile yapılan mülakatlar, ilçeye yapılan yatırımların ilçe ekonomisini taşıdığı noktayı görmemizi sağlarken, ilçedeki yerel yönetim birimlerinin çalışmalarının da ilçedeki fiziki ve sosyal kalkınma üzerindeki etkisini ortaya koymuştur. Üçüncü bölümde ilçe genelinde sürekli artış eğilimi gösteren ekonomik göstergelere rağmen, yılda 10.000 kişinin göç etmesiyle fiziki ve sosyal kalkınmanın ekonomik kalkınmaya aynı oranda karşılık vermekte güçlük çektiği araştırma sonucunda ortaya çıkarılmıştır. İlçeye yapılan göçlerin ilçede sanayiyi geliştirerek işgücü açığını ortadan kaldırdığı; ancak ilçede eğitim, sağlık, adli ve beledi hizmetlere erişim noktasında yığılmalar yarattığı, sürdürülebilir ekonomik kalkınma için ilçede insan ve çevre odaklı, daha geniş boyutlu, uzun vadeli, olağanüstü tedbirlerin alınması gerektiğini ortaya koymuştur. Anahtar Kelimeler: Yerel kalkınma, Sosyal kalkınma, Fiziki Kalkınma, Ekonomik Kalkınma, Sürdürülebilir Ekonomik Kalkınma, Göç.
Yerel ekonominin kalkınmasında turizmin etkisi: Van örneği
Dünyanın gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerinde olduğu gibi Türkiye'de de yerel-bölgesel gelişmişlik farkları bulunmaktadır. Yerel ekonomik kalkınma politikaları ile geri kalmış alanlarda sosyo-ekonomik dengesizlikler giderilebilmektedir. Yerel kaynakların en etkin kullanılacağı sektörün belirlenmesi sektör seçiminin önemini ortaya koymaktadır. Turizm sektörü, yer aldığı bölgenin GSYH'na olumlu katkıları, çarpan etkisiyle pek çok sektörün gelişmesine ve bu sektörlerdeki istihdamın artmasına, döviz girdilerindeki artış oranlarıyla gerek yerel bazda gerekse de ülke ekonomisine katkılarıyla önemli bir sektör konumundadır. Van ilinin kalkınma hamlelerini gerçekleştirebilmesi için Turizm sektörünün önemli bir araç olabileceği düşünülmektedir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, turizmin yerel ekonominin kalkınmasındaki rolünü Van ili özelinde analiz etmektir. Turizmin yerel ekonominin kalkınmasında sağladığı etki ve ilin sahip olduğu alternatif turizm potansiyeli ortaya konulacaktır. Ayrıca bu potansiyele ilişkin ilde ekonomik ve sosyal kalkınmanın sağlanmasında turizmin önemini vurgulamak, turizmin dinamik etkisiyle sürdürülebilirliğini sağlayarak İran pazarından devamlı gelişleri sağlamak adına neler yapılması gerektiğine dair saptama ve öneriler yoluyla bölgesel/yerel turizm yetkililerine ya da kontrol yöneticilerine yol gösterici bir örnek çalışma sergilenmesi hedeflenmektedir. Çalışmada, Van ilini ziyaret eden İranlı turistler ile esnaf ve turizm işletmelerine anketler uygulanmıştır. Bu anket çalışmaları ile turizmin bölge ekonomisine katkısı ölçülmeye çalışılmış ve ortaya çıkan sonuç çerçevesince bazı öneriler sunulmuştur. Çalışmada toplanan veriler SPSS 19.0. istatistik programı ile analiz edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Yerel Ekonomik Kalkınma, Turizm, Kalkınma, İran Pazarı, Van
Necip Fazıl Kısakürek'te İslam inkılabı ve gençlik kadrosu
Türkiye'de siyasi düşüncenin oluşumunda edebiyatçı fikir ve dava insanlarının önemi büyüktür. Kaleme aldığı eserleri, yazdığı yazılarıyla, çıkardığı dergi ve gazeteleriyle, ülkenin birçok şehrinde hatta yabancı ülkelerde verdiği konferansları ve kurmuş olduğu "Büyük Doğu Cemiyeti" ile geniş bir etki alanı oluşturan Necip Fazıl Kısakürek tiyatro, şiir, sanat, kültür, politika gibi farklı alanlarda eserler vermiş nadir sanatçı ve düşünürlerden biridir. Necip Fazıl Kısakürek Türkiye Cumhuriyeti'nin çağdaşlaşmacı laik hükümetinin seçilmiş bursiyeri olarak Fransa'da eğitim gördü. Fakat Türkiye'ye döndükten sonra Batı medeniyetini de Türkiye Cumhuriyeti'nin Batı'yı destekleyen fikri yapısını da sert bir şekilde eleştirerek, batılılaşmaya karşı İslamcı alternatifi destekleyenlere öncü oldu. Necip Fazıl Kısakürek eserlerinde, hitaplarında ve konferanslarında sıklıkla ülkenin içinde bulunduğu durumu ve buna neden olan etkenleri ele almış ve kendi inandığı değerler çerçevesinde çözüm önerilerinde bulunmuştur. Necip Fazıl gerek hitaplarında, gerek konferanslarında gerekse kitaplarında etkileyici bir üslup kullanır ve bu nedenle kitleleri peşinden sürüklemeyi başarmış bir karakterdir. Gençliğin yetişmesi için büyük çaba sarf eden Necip Fazıl geçmişinden kopmayan fakat onlarla aynı hatalara düşmeyecek, hesap soracak ve hesap verecek, maneviyat sahibi, gözükara, aşk ve vecd sahibi, aksiyoner bir nesil yetiştirmek gayesini gütmüştür. Necip Fazıl sistematikleştirdiği İslam'ı esas olan İnkılabın yönleri, bu inkılapla tesis etmek istediği devlet yapısı ve temel prensipleri üzerindeki bir inceleme yapılarak aynı zamanda yetiştirmek istediği ideal nesil/gençlik hakkındaki düşüncelerine yer verilmiştir.
Yerel demokrasinin yerel bir aktörü olarak kent konseyleri: Malatya Büyükşehir Kent Konseyi örneği
Bu araştırmanın amacı Malatya Büyükşehir Kent Konseyi özelinde kent konseylerinin yerel demokrasinin yerel bir aktörü olma durumlarının incelenmesidir. Araştırmada Malatya Büyükşehir kent konseyi odak alınarak, temsiliyet açısından Malatya Büyükşehir Kent Konseyi içerisinde Yürütme Kurulu üyeleri seçilmiştir. Araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu ile 2018 yılı Ocak – Mart ayları arasında derinlemesine mülakat yöntemi ile elde edilmiştir. Araştırmada kullanılan görüşme formu iki bölümden oluşmaktadır. Görüşme formunun birinci bölümünde katılımcıların, faaliyette bulundukları il, kurumdaki görevi/unvanı, kurumdaki statüsü ve görüşlerinin kapsamı bilgilerini tespit etmek amacıyla sorulmuş beş (5) soru, ikinci bölümünde ise kent konseyleri hakkındaki düşüncelerini belirlemek amacıyla da yirmi (20) soru bulunmaktadır. Araştırma sonucunda, yerel demokrasi ve yerel yönetime katılım konusunda kent konseylerinin dinamik bir yapıda olduğu, kentin sorunlarını dile getirmede etkili olduğu, kent ile ilgili sorun ve ihtiyaçların tespit edilmesi ile çözüm önerilerinin getirilmesi konusunda karar almada verimli ve işlevsel olduğu belirlenmiştir. Araştırmada ayrıca, kent konseylerinin daha etkin olarak çalışabilmesi için kent yönetimi açısından almış olduğu kararların bağlayıcı nitelik taşıması, kendine ait bir bütçesinin olması ve çalışanlarını belirleyebilmesi gibi konularda da yeni düzenlemelere ihtiyaç duyulduğu tespit edilmiştir.
Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ve Türkiye'de seçim ittifakları
16 Nisan 2017 tarihinde halkoyuna sunularak kabul edilen anayasa değişikliği ile Türkiye'de uygulanan hükûmet sisteminde değişiklik yapılarak, Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçilmiştir. İttifak düzenlemesiyle getirilen yeniliklerden partilerin seçimlere ittifak yaparak girmelerine imkân sağlanması olumlu bir gelişmedir. İttifak yapan siyasi partilerin ülke geneli seçim barajı için ittifakın toplam oyları ile hesaplanması da aynı şekilde olumlu bir gelişme olup, yüksek seçim barajı engelinin siyasi partilerin elbirliği ile aşmaları bağlamında temsilde adalet ilkesine de aykırılık taşımamaktadır. Yeni hükümet sisteminin hayata geçmesiyle sonuçlanan; bu sürecin dünyada yaşanan yürütme erkinin giderek yasama erkinden bağımsızlaştırılması eğilimine de uygun olarak işlediği düşünülmektedir. Sistemin başarılı olup olmayacağını zaman gösterecektir. Bu konunun anlaşılabilmesi için yeni hükümet sisteminde siyasal partilerin nasıl şekil alacağı ve parti sistemi yapısının nasıl etkileneceği önem kazanmaktadır. Nitekim Türkiye'nin geçmişinde yer alan siyasal sistem sorunları hükümet sistemi ile ilişkili olduğu gibi, parti sistemiyle de ilişkilidir.
Türkiye'de yerellik katılımcı demokrasi ve iyi yönetişim bağlamında yerel yönetimler
Yerel yönetimler, kamu yönetiminin önemli ve vazgeçilmez bir unsurunu meydana getirmektedir. Bir ülkedeki yerel yönetimlerin gücü ve etkinliği, gerek söz konusu ülkedeki demokrasinin düzeyi ile yakından ilişkili olması, gerekse yerel hizmetlerde verimliliği ve etkinliği sağlamada vazgeçilmez kurumlar olması nedeniyle önemli bir husustur. Günümüzde değişen dünya düzenine paralel olarak, kamu yönetimi ve kamu yönetiminin önemli bir bölümünü oluşturan yerel yönetimler alanında, yönetimden yönetişime doğru çok yönlü bir değişim yaşanmaktadır. Bu kapsamda Türkiye'de de yerel yönetimden yerel yönetişime geçiş bağlamında gerçekleştirilmeye çalışılan yerel yönetim reformları, özellikle son 20 yıllık süreçte ivme kazanmıştır. Merkeziyetçi ve ağır bürokratik bir yapıya sahip Türk Yerel Yönetim sisteminde dönüşüm zorlu bir süreçtir. Ancak, son dönemlerde başlatılan reform çalışmaları ve gerçekleştirilen yasal düzenlemelerle söz konusu bu süreç hız kazanmıştır. Türkiye'de yerel yönetimden yerel yönetişime geçiş süreci, Avrupa Birliği (AB) uyum çalışmaları ve Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı (AYYÖŞ) kapsamında özellikle 2000'li yılların başından itibaren önem kazanmaya başlamıştır. Bu bağlamda yerellik, katılımcı demokrasi ve iyi yönetişim kavramlarının etkisi Türk yerel yönetim sisteminde daha fazla hissedilmeye başlanmıştır. Buradan hareketle çalışmanın amacı, küreselleşme süreciyle birlikte yeni konseptler olarak karşımıza çıkan yerellik, katılımcı demokrasi ve iyi yönetişim kavram ve ilkelerinin Türk yerel yönetim sistemi üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesidir. Yönetişim kavramını merkeze alan bu çalışma ile Türkiye'de yerel yönetimler alanında gerçekleştirilen reformlar; yerellik, katılımcı demokrasi ve iyi yönetişim perspektifinden ele alınmıştır.
İran İslam Devrimi'nin politik-ontolojik bir analizi
Tarihi çok eskilere dayanan, Ortadoğu kültürünü taşıyan ve yansıtan, İran olarak bildiğimiz coğrafya geçmişten bugüne birçok kavimin ve milletin yaşadığı; birçok imparatorluğun ve devletin kurulduğu geniş bir alanı ifade etmektedir. İran stratejik konumu ve tarihsel yapısı itibari ile de önem arz etmektedir. Bu coğrafya üzerinde birçok siyasi ve tarihsel olaylar yaşanmıştır. İran'da 1979 yılında gerçekleşen İran İslam Devrimi, hem Ortadoğu açısından hem de dünya siyaseti açısından 20. asrın en önemli olaylarından biri olma özelliği taşımaktadır. İran'da gerçekleşen bu devrim İran ve Ortadoğu açısından önem arz etmekle birlikte İslam'ın geleceği ve şekillenmesi bakımından da önem taşımaktadır. 1979 yılında meydana gelen, İran İslam Devrimi İran'ın adını "İran İslam Cumhuriyeti"ne dönüştürerek İslam dünyasında yeni ve ciddi bir heyecan yaratmıştır. İran'da 1979 yılında yaşanan devrim hem asırlardır süren monarşi geleneğinin hem de İran'ın iç ve dış siyasetinin kökten değişimini sağlamıştır. Devrim, Ortadoğu'da var olan temel dinamikleri ve gelecekte var olacak temel dinamikleri açısından dönüm noktası özelliği taşımaktadır. 1979 yılında başlayan bu sürecin tarihsel altyapısı, Tütün İsyanı ve 1906 yılında ilan edilen Meşrutiyete kadar dayanmaktadır. Bu tezde "Devrimin" başlarında birçok kesimi içerisinde barındıran sürecin bir İslam Devrimi'ne nasıl dönüştüğünü, İran İslam Devrimi sürecini, İslam Devrimi'nden sonraki süreci; dini, toplumsal ve siyasi alanlarda yaşanan olayların ve gelişmelerin tarihsel süreci çerçevesinde neler olduğunu açıklamak amaçlanmıştır. Çeşitli makale, kitap ve dergi kaynaklarından faydalanılarak bir literatür çalışması çerçevesinde; İran İslam Devrimi'nin sosyolojik, politik ve ontolojik bir analizi yapılmıştır. Bu analiz yapılırken turistik amaçlarla Van'ı ziyaret eden İranlı yurttaşlarla anket çalışması yapılarak İran İslam Devrimi hakkındaki görüşleri çerçevesinde saha çalışması yapıldı ve elde edilen sonuçlarla çeşitli bulgulara ulaşmak amaçlanmıştır.
Türkiye'de mahkûm emeğinin dönüşümü ve kurumsal örgütlenişi: Adalet Bakanlığı İşyurtları Kurumu Daire Başkanlığı üzerine bir çalışma
Mahpus 'un çalış (tırıl) ması, dünya genelinde yaygınlaşmış bir ıslah etme yöntemi olarak uygulanmakta fakat bu ıslah yöntemi aynı zamanda neo-liberal ekonomi politikalarının etkisiyle cezaevlerindeki üretim sürecinde önemli bir üretim faktörüne dönüşen ekonomik bir girdiyi de tanımlamaktadır. Mahkûmun çalış (tırıl) ması bazı ülkelerde cezaevlerinin özelleştirilmesi yoluyla uygulanmaktayken, Türkiye'nin de içinde olduğu bazı ülkelerde ise doğrudan devlet örgütlenmesi içerisinde yer alan bir kurum ya da bu iş için kurulmuş bir devlet şirketi tarafından yürütülmektedir. Bu çalışma mahkûm emeğinin bir değerlendirmesini yapmaya odaklanmıştır. Değerlendirmenin çerçevesini, mahkûm emeğinin siyasi-iktisadi tarih açısından anlamı ve geçirdiği dönüşümleri incelemek oluşturacaktır. Mahkûm emeğinin kullanımını düşünsel-yasal düzlemde "ıslah etme" amacı-gerekçesi ile meşrulaştıran-açıklayan devletin bu işle yetkili - sorumlu kıldığı kurum olarak İşyurtları Kurumu'nun yapısının incelenmesi, çalışma çerçevesinin içeriğini oluşturacaktır. İçeriğin bir diğer odak noktası mahkûm emeğinin Neo-liberal politikalarla bir üretim faktörüne dönüş (türül) mesi sürecini incelemek olacaktır. Bu çalışmayla ulaşılmak istenen temel hedef ise mahkûm emeğinin ve İşyurtları Kurumu'nu bir arada değerlendirerek; elde edilen bilgileri bilimsel çalışma kriterlerine uygun bir şekilde derlemek ve sunmak olacaktır.
Belediyelerin denetiminde karşılaşılan sorunlar ve çözüm önerileri
Günümüzde belediyelerin özellikle de büyükşehir belediyelerinin görev ve yetkilerinin, harcamalarının ve gelirlerinin devasa boyutlara ulaşması, bazı büyükşehir belediyelerinin bütçelerinin merkezdeki pek çok idari kurum ve kuruluş bütçesinden daha fazla olması durumu belediyelerin etkin denetimi konusunu ön plana çıkarmaktadır. Çünkü uygulamada belediyelerin denetiminde pek çok sorunların yaşandığı bilinmektedir. Bu sorunların bir kısmı yapısal olup mevzuattan kaynaklanırken, bir kısmı da kuruluşların işlevselliğinden kaynaklanmaktadır. Bu çalışmanın amacı, mevzuat ve uygulama temelinde belediyeleri denetlemekle yetkili iç ve dış denetim birimlerinin ne kadar etkin, verimli, bağımsız ve tarafsız bir denetim yaptıklarını ortaya koymak; çok aktörlü denetimin yol açtığı sorunları belirlemek ve bunlara ilişkin çözüm önerileri geliştirmektir. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, denetimin kavramsal çerçevesine, iç denetim birimlerinin görev ve yetkilerine değinilmiştir. İkinci bölümde de dış denetim birimlerinin görev ve yetkileri ile yaptıkları denetimin kapsamı ve niteliği açıklanmıştır. Üçüncü bölümde ise her bir denetim biriminin mevzuat ve uygulamadan kaynaklanan sorunları dile getirilmiş ve buna ilişkin çözüm önerileri ortaya konmuştur.
1876 Kanuni Esasiden 2017 anayasa değişikliğine Türkiye'de olağanüstü yönetim usulleri ve kamu yönetimine yansımaları
Modern Devletlerin kurulması ile beraber devletin varlığını ve bekasını tehdit eden, tehlikeye düşüren çeşitli durumlarla karşı karşıya kalınmıştır. Devletler bu gibi durumları bertaraf etme adına birtakım savunma mekanizmaları geliştirmiştir. Bu, esasen savunma refleksinden doğan bir durumdur. Çünkü devletler de tıpkı canlı organizmalar gibi vücut bütünlüğünü bozmaya yönelik her türlü olay ve olguya karşı bir direnç göstermektedirler. İşte bu noktada devlet yapılanmaları anayasal meşruiyeti esas alarak yasal zeminde bu direnci realize etmektedirler. Bu çalışmada genel olarak kamu düzeni olgusunu, kamu düzenini sağlamaya yönelik olağan yöntemleri, olağanüstü yönetim usullerini, 1876 Kanun-i Esasiden günümüze dek yapılan anayasal düzenlemelerde ülkemizin, devletin bekasına yönelik tehditlere nasıl bir reaksiyon gösterdiğini, kamu düzenini koruma adına nasıl bir refleksif eylem geliştirdiğini, buna yönelik nasıl bir mevzuat geliştirdiğini ve en nihayetinde çalışmamızın esas amacını taşıyan olağanüstü yönetim usullerinin uygulanması sırasında kamu yönetiminin nasıl etkilendiğinin araştırılması amaçlanmıştır.
Van kent örneğinde kadın istihdamına yönelik çalışmalar ve kente etkisi
Bu yüksek lisans tezi çalışmasında kadının kent yaşamındaki yeri, kentin oluşumu ile kadının modern öncesi ve modern sonrası dönemlerinin bilgileri aktarılmıştır. Kentte toplumsal farklılıklarla birlikte kamusal alan, kadının kamusal alandaki görünürlüğü ve ataerkillik incelenmiştir. Göç etkisi ele alınarak, Van kent özelinde kadın istihdamına olan etkisi, kadının işgücüne katılımı ve yasal düzenlemeler aktarılmıştır. Genel anlamda yerel yönetim birimleri, bağımsız kuruluşlar ve merkezi yönetime bağlı kurumlar istihdam ve kent çalışmalarını etkileyen paydaşlardır. Van kenti özelinde bu paydaşlardan valilik, belediyeler, sivil toplum kuruluşları, Avrupa birliğine bağlı projelerin yönetildiği bağımsız kuruluşlarla yapılandırılmamış mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmeler ve literatür taraması sonrasında elde edilen bilgilerle araştırmanın amacı olan; Van'da kadın istihdamına yönelik çalışmalar ve kente etkisi ortaya konulmuştur. İstihdam ve gelişmişlik düzeyi kentlerin gerçek anlamda oluşumunu tamamlanmasını sağlamaktadır. İnsan ihtiyaçlarının sınır tanımaması, Sanayi Devrimi, kitlesel göçler ve kırsal alanın bu dönüşümler karşısında yetersizliği insanları büyük yerleşim yeri olan kentlere yönlendirmiştir. Göçle birlikte kadının yeri ve kadın emeği bu yeni üretim alanlarında ücrete tabi olmaya başlamıştır. Göçler Van ilinde de kentlerde ücretli kadın emeğini görünür kılmıştır. Bu durum kenti dönüştürme açısından son derece önemlidir. Kentlileşme olgusunu ve sürecini oluşturacak en önemli bileşen kadın emeğinin görünür olmasıdır. Uygulanacak pozitif bir ayırımla kadın emeğinin istihdama katılması, yönetimin tüm bileşenleri ile kadını kent hayatına entegre etmesi, Van ilinin kalkınmasını ve toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler : Van, Kadın, İstihdam, Göç, Emek. Sayfa Sayısı : 145 Tez Danışmanı : Dr. Öğr. Üyesi Aysun YARALI AKKAYA
Stratejik yönetim düşüncesinin yerel yönetimlerde uygulanması ve stratejik planlara yansıması: Van Büyükşehir Belediyesi ile Gaziantep Büyükşehir Belediyesi karşılaştırması
Günümüz modern örgütleri, dış çevredeki teknik, sosyal, politik ve ekonomik etkenlerin zorlamasıyla, sürekli bir değişim ve dönüşümle karşı karşıyadırlar. Kurumların hızla değişen ve daha belirsiz bir hal alan bu zorlayıcı güçler karşısında, geleceklerini net biçimde öngörebilmek için gelecekle ilgili konularda kendilerine daha fazla beceri gerektiren bir yol haritası belirlemeye ihtiyaçları vardır. Bu yetenekler stratejik yönetimin özüdür. Stratejik yönetim, bir organizasyonun ne olduğuna, gelecekte nasıl olacağına ve gelecekteki hedeflerine nasıl, kimlerle ve hangi kaynaklarla ulaşacağına önceden karar verme konularına odaklanan bir yönetim felsefesidir. Stratejik yönetim, örgütlerin mevcut durumları ile çevresel şartları analiz etmek aynı zamanda geleceğin öngörülmesini sağlamak suretiyle onları bekleyen olası tehditleri fırsata dönüştürmelerine olanak sağlayan bir yönetim anlayışıdır. Kurumların içinde bulundukları ve oldukça karmaşık bir durum olan bütün bu şartların üstesinden gelebilmesi ancak stratejik yönetim düşüncesi ve stratejik planlamayla mümkündür. Stratejik planlama, kuruluşların güçlü ve zayıf yönleri ile çevresindeki fırsat ve tehditlerin önceden analiz edilmesi ve uzun vadede meydana gelebilecek tüm şartların bugünden öngörülerek, hedeflerini etkin biçimde gerçekleşmesine dayanır. Gelişmiş dünya devletlerinde olduğu gibi, ülkemizde de stratejik yönetim anlayışı çerçevesinde, 2003 yılında çıkarılan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu (KMYKK) ile kamu kurum ve kuruluşları için stratejik plan hazırlamak zorunlu hale getirilmiştir. 5018 sayılı KMYKK ile zorunlu hale gelen stratejik plan uygulaması 2006 yılından itibaren hemen hemen tüm kamu kurum ve kuruluşlarında uygulanmaya başlamıştır. Bu kapsamda il özel idareleri, belediyeler ve büyükşehir belediyelerinin diğer kamu kurum ve kuruluşları gibi stratejik plan hazırlaması hususu 5018 sayılı KMYKK'ya ilaveten ilgili kanunlarında da bir zorunluluk olarak belirtilmiştir. Stratejik planlama süreci ile birlikte kamu kurumlarının yönetim anlayış ve felsefelerinde yaşanan değişimin yönü ve etkisi, bu sürecin özellikle yöneticiler tarafından sahiplenilmesi, stratejik plan hazırlanırken bütçe olanaklarının gerçek anlamda göz önünde bulundurulması gibi konularda ne ölçüde başarı sağlandığı önemli bir araştırma konusu haline gelmiştir. Bu çalışma, stratejik yönetim düşüncesi ve stratejik planlama konularının yerel yönetimler bağlamında incelenmesi ve mahalli idarelerde çalışan yöneticilerin stratejik yönetim algılarının ölçülmesi ve bunun stratejik planlara yansımasının ortaya çıkarılması amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın kapsamıyla ilgili geniş bir literatür taraması yapılarak tezin teorik çerçevesi oluşturulmuş, Van ve Gaziantep Büyükşehir Belediyelerinde çalışan yöneticilerin stratejik yönetim algılarını ölçmeye yönelik bir anket uygulaması yapılmıştır. Ayrıca Van ve Gaziantep Büyükşehir Belediyelerinin hazırladıkları son stratejik planları (2015-2019 dönemi) da incelenerek karşılaştırma yapılmış, böylece stratejik yönetim anlayışının stratejik planlara ne ölçüde yansıtıldığı analiz edilmeye çalışılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre Gaziantep Büyükşehir Belediyesinde çalışan yöneticilerin stratejik yönetim algı ve bilinç seviyeleri Van Büyükşehir Belediyesinde çalışan yöneticilere göre daha yüksek çıkmıştır. Ancak stratejik planın, stratejik yönetim anlayışına uygun bir biçimde hazırlanması ve stratejik planın içeriği bakımından Van Büyükşehir Belediyesi stratejik planının Gaziantep Büyükşehir Belediyesi stratejik planına göre daha iyi hazırlandığı sonucuna ulaşılmıştır.
Afet ve acil durumlarda etkin kriz yönetimi
Kriz, beklenmedik bir durumdan kaynaklanan bir tehdide işaret eder. Bu ise bir toplumun, dolayısıyla kurumların istikrarını tehdit eden bir olay anlamına gelir. Bu tür olayların veya tehditlerin etkili bir şekilde yönetilmesi ve ele alınması süreci "Kriz Yönetimi" olarak bilinmektedir. Krizler farklı tür ve niteliktedir ve farklı müdahale biçimlerini ve yönetimlerini gerektirir. Günümüzde ekonomik, sosyal, siyasi, diplomatik, teknolojik vb. birçok krizle baş etmek durumundayız. Afet ve acil durumlarda etkin kriz yönetimi ise çalışmamızın odak noktasını oluşturmaktadır. Krizler meydana gelmeden önce risk yönetiminin doğru yapılması ve krizlere hazırlıklı olmak çalışmamız açısından önemli bir yer tutmaktadır. Krizlerin meydana gelmesine sebep olan yönetim süreci temelinin sağlam olmaması, alınan önlemlerin eksikliği ve hatalı tercihler gibi görülen nedenler olsa da esas nedenin çağın gerisinde kalmış uygulamalar olduğu bilinmektedir. Son dönem krizlerin karmaşıklığı, genellikle birçok aktörün katılımını, haliyle başarılı bir sonuç için de etkili bir koordinasyonu gerektirir. Yaşanabilecek pek çok potansiyelin yanında özellikle Türkiye'de doğal afetlerin meydana gelme ihtimalinin fazla olması, geçmişten bugüne farklı tedbirler alınmasının gerekliliğini ortaya koymuştur. Yaşanan afetler birçok insanın hayatını kaybetmesine, önemli hasarlara vb. çeşitli olumsuz sonuçlara yol açmaktadır. Bu da, afetlere karşı farkındalığın ve önlem almanın önemini ortaya koymaktadır. Kriz dönemi, günlük yaşamın her alanında sürekli olarak yaşanmakta ve bu krizler çoğunlukla ekonomik, psikolojik, sosyal, politik ve doğal afetlerden kaynaklanmaktadır. Meydana gelen kriz dönemlerinde özellikle afetten kaynaklanan krizlerde halkın genel düzeni bozulmakta; fiziki, ekonomik ve sosyal olarak olumsuz neticeler ortaya çıkaran riskli durumlar oluşmaktadır. Böylesi durumlarda, yönetimler doğru ve hızlı karar vermenin yanı sıra alınan kararları aktif bir şekilde uygulamada oldukça güçlük çekmektedirler. Kriz durumunun yönetilebiliyor olması ve başarılı örneklerinin ortaya çıkışı kriz yönetimine ve kriz iletişimine verilen önemi artırmıştır. Afet ve acil durumlarla etkin bir şekilde baş edebilmek için ise kriz yönetimi, başından itibaren zorunlu tutulmalı ve tüm kilit kurumlar ortak olarak yönlendirilmelidir. Süreçlerin kurulması ve krize müdahaleyi kolaylaştıran ve hızlandıran araçlar kritik öneme sahip olduğu için tek elden yönetim son derece önemli olmaktadır. Etkin kriz yönetimi için ise, kurum ve kuruluşlar içinde planların ve becerilerin güncel olmasını sağlayan esas sorumlu kurumlara ihtiyaç duyulmaktadır. Çalışmamızda afet ve acil durumlarda etkin kriz yönetiminin anlaşılmasını sağlamak ve işlerliğini geliştirmek için, felaketler henüz gerçekleşmeden risk yönetimi anlayışıyla kaynakların ve sorumlulukların organizasyonu üzerinde durulmuştur. Aynı zamanda krizlerle başa çıkmada farklı yaklaşım ve uygulamalar hem klasik hem de yeni örneklerle ele alınmakta ve afet ve acil durumlarda nasıl etkin kriz yönetimi yapılabilirliğin üzerinde durulacaktır. Anahtar Kelimeler : Afet, Acil Durum, Kriz Yönetimi
Dijital çağ ve yönetişim Türk kamu yönetimi sistemine katkıları bağlamında bir değerlendirme
Bilgi ve iletişim tabanlı teknolojik gelişmeler, toplumsal hayatın her alanını çevreleyerek bulunduğu çağın trendlerinden biri haline gelmiştir. Teknolojik anlamda yaşanan bu gelişim, kamu veya özel sektör fark etmeksizin toplumun hemen hemen bütün kesimleri üzerinde derin bir etki oluşturmuştur. İnternetin ulaşılabilirliğinin kolaylaşması da dijital platformda gerçekleştirilen reformların yaygınlaşmasında rol oynayan önemli faktörlerdendir. Dijital platformun kamu yönetiminde reforme ettiği en önemli konulardan biri, birlikte yönetimi teşvik eden yönetişim yaklaşımıdır. Dijitalleşme ile yönetişimden e-yönetişime, demokrasiden e-demokrasiye ve katılımdan e-katılıma geçen yeni bir yönetim sistemi benimsenmiştir. Bu yeni yönetim sisteminde amaç, vatandaşın menfaati doğrultusunda etkili ve verimli bir yönetim sistemi gerçekleştirmektir. Bu bağlamda bu çalışma ile amaçlanan çok aktörlü ve etkileşim merkezli bir yönetim yaklaşımı ile katılımcı yönetim anlayışını öngören yönetişimin dijital çağda nasıl bir değişim sürecine girdiğini incelemektir. Dijitalleşme bağlamında yönetişim anlayışında meydana gelen gelişmelerin Türk kamu yönetimi sistemine olan katkılarını incelemektir. Çalışmada ikincil kaynak araştırması sonrasında içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Çalışma sonucunda e-yönetişimin Türk kamu yönetimi sisteminde demokratik yönetimin pekişmesine öncülük eden çok önemli idari reformlar gerçekleştirdiği belirlenmiştir. Bu yönüyle çalışma, alana katkı sağlayacak bir nitelik taşımaktadır.
Belediye hizmetleri ve hizmet kalitesine yönelik vatandaş memnuniyetinin ölçülmesi/ Tuşba ilçe belediye örneği
Belediyeler etkili oldukları alanlarda yerel halkın yaşam tarzını birebir ve uzun süreli etkiledikleri yetkin ve önemlidirler. Küreselleşen ve globalleşen dünyada gelişen teknoloji ile birlikte yerel yönetim birimi olan belediyeler halkın talep ve isteklerine cevap vermek, ihtiyaçlarını karşılamak için geleneksel yönetim sistemini terkedip yerine şeffaf, hesap verebilir, insan odaklı yeni bir belediye anlayışını zorunlu kılmıştır. İnsan odaklılık ideolojisi ile yola çıkan belediyeler halkın taleplerini yerel yönetimlere daha kolay ulaştırmalarına imkan sağlamış bunun yanında belediyelerin vatandaş memnuniyetine önem verdiği sunduğu hizmetlerin kalitesini arttırmasıyla ortaya koyduğu söylenebilir Çalışmamızda ilk olarak kavramsal olarak geniş bir açıdan kamu hizmeti kavramına değinilmiş ve daha sonra Türkiye' de belediyeciliğin tarihçesi incelenmiştir. Bu inceleme yapılırken belediyelerin hukuki yapısı göz önüne alınarak yapılmıştır. Çalışmamızın öncelikli en temel amacı Tuşba ilçe belediyesinin sunmuş olduğu hizmetlerden vatandaşın memnuniyet düzeyinin ne ölçüde olduğunu ve hizmet kalitesini belirleyen ölçütlerin neler olduğunu ortaya koymak olmuştur.
Kamu kurumlarında kadın ve erkek yönetici algısının Van ili özelinde analizi
Kurumsal başarı, rasyonel bir yönetim anlayışı kadar, bu anlayışı eksiksiz biçimde uygulayabilecek yöneticilik bilgi ve becerisine bağlıdır. Kamu sektöründe yöneticilik yetkisi statüsel olmasına rağmen, bunu başarılı bir biçimde kullanmak her zaman mümkün olmayabiliyor. Çünkü yönetme yetkisini kullanmada etkili olan pek çok faktör vardır. Yöneticilerin cinsiyetlerine yönelik algı da bu faktörlerin başında gelmektedir. Bilindiği gibi pek çok toplumda olduğu gibi Türkiye'de de kadın ve erkeğe biçilen roller belirgin bir şekilde farklılık göstermektedir. Bu farklılıkları toplumsal düzlemin değişik düzeylerinde görmek mümkündür. Tamamen mevzuat kayanaklı yetkilerin kullanılmasında da cinsiyet algısının önemli bir rolü olduğu bilinen bir gerçektir. Bu çalışmanın amacı, kamu sektöründe çalışan yöneticilerin, yasal yetkilerini kullanırken, çalışanların idarecinin cinsiyetine dayalı algısının ne kadar etkili olduğunu ortaya çıkarmaktır. Çalışmada özellikle, yöneticilerin otoriteyi kullanma becerisi, kurumsal hakkaniyet yaklaşımları, çalışanlara yönelik iletişim yeteneği ile çalışanları motive etmelerinde cinsiyetlerinin rolünü ortaya çıkarabilmek büyük önem arzetmektedir. Bu amaçla Van ili özelinde bir alan araştırması yapılmıştır. Araştırmanın evreni Van ilinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı her düzeydeki eğitim kurumu olmakla birlikte, örneklemi ise farklı kriterlere göre belirlenmiş okullardır. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden biri olan anket metodu kullanılmıştır. Değişik çalışmalarda kullanılan anket ölçeklerinden yararlanırak bir anket ölçeği oluşturulmuş ve belirlenen kurumlardaki çalışanlara online olarak anket formu sunulmuştur. Toplanan veriler SPSS paket programında analiz edilip değerlendirilmiştir. 5'li likert sistemiyle kadın ve erkek yöneticilerin otoriteyi kullanma yeteneği, adalet/hakkaniyet, iletişim, liderlik ve motivasyon faktörleri başlığı altında 37 ifade hazırlanmıştır. Verilerin analizi için Kolmogorov-Smirnov normallik testi, faktör analizi için t testi, One-Way Anova testi yapılmıştır. Daha sonra kadın ve erkek yöneticiye dair frekans tabloları oluşturularak, tüm verilerin bir arada karşılıklı görünmesi amacıyla yönetici cinsiyeti, katılımcı cinsiyeti ve ölçek maddelerinden oluşan üçlü çapraz tablolar yapılarak yorumlanmıştır. Çalışma sonucunda, Kadın yöneticilere yönelik, faktörler yönlendirilmiş ve katılımcıların algıları arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Erkek yöneticilere yönelikde aynı faktörler yönlendirilmiş ve katılımcıların algıları arasında da anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Sonuç olarak, eğitim kamu kurumu çalışanları arasında kadın ve erkek yöneticilere yönelik algılar genel olarak benzerlik göstermektedir. Bu bulgular, cinsiyet temelli algıların, eğitim kamu kurumlarında çalışanlar arasında yönetici değerlendirmelerinde belirleyici bir faktör olmadığını işaret etmektedir.
Nakşı̇bendı̇lı̇ğı̇n tarı̇hsel gelı̇şı̇mı̇ ve sı̇yasetle ı̇lı̇şkı̇sı̇: Norşı̇n örneğı̇
Bu çalışma; Hâlidî Nakşîbendîyye Tarikatının genelde Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesinde; özelde Norşin'de nasıl yayıldığını ve bu kolun günümüze kadar siyasetle ilişkisinin nasıl geliştiğini araştırmalar üzerinden ortaya koymayı amaç edinmiştir. Çalışma, nitel araştırma yöntemiyle birincil ve ikincil kaynakların yanı sıra doküman incelemesi üzerinden hazırlanmış, sözlü tarih metoduyla yarı yapılandırılmış kişisel görüşmelerle desteklendirilmiştir. Tekke ve medrese birlikteliği üzerinden yayılmacı bir politika izleyen Hâlidîlik, Doğu ve Güneydoğu' da kısa bir sürede yayılmıştır. İlk önce Nehiri Tekkesi üzerinden kabul gören Hâlidîliğin; Sıbgatullah Arvâsî üzerinden Bitlis'in Hizan ilçesinde, sonra da Arvâsî'den aldığı icazetle Abdurrahman-ı Tâğî'nin Norşin'de tekke açtığı görülmüştür. Nehiri Tekkesinden sonra Hâlidîliğin bölgedeki en etkili kolunun Norşin tekkesi ve medresesi olduğu kabul görmektedir. Bu da Abdurrahman-ı Tâğî'nin yetiştirdiği 19 halifeye ve bu halifelerin kendi bölgelerinde yaptığı irşat faaliyetlerine dayandırılmaktdır. Hâlidîliğin Norşin'e yerleşmesiyle Norşin Tekke ve Medresesinin sadece dini konularda değil toplumsal ve siyasal konularda da etkin olduğu görülmüştür. Çalışma dönemin siyasal olaylarına değinmiş ve Norşin Tekkesinin bu olaylar karşısındaki tutumunu incelemiştir. Bunun yanı sıra tek partili sistem sonrası dönemde Hâlidîliğin aktif siyaset içindeki pozisyonu 1990' ların sonuna değin işlenmeye çalışılmıştır. Bununla birlikte Hâlidî tekkelerinin Türkiye'nin Doğu ve Güneydoğu Bölgesi'nde yaşayan insanların oy kullanma yönelimleri üzerinde yarattığı etki gözlemlenmiştir. Sonuç olarak tekke ve medreselerin geçmişten günümüze siyasetle olan ilişkisinin dönemsel olarak farklılık gösterse de her zaman mevcut olduğu açığa çıkmaktadır.
Belediyelerde kayyımlık algısı ve uygulamadaki görünümü: Van-Muradiye Belediyesi örneği
Kayyımlık, Türkiye'nin son dönemlerdeki fenomen konuları arasında yer almaktadır. Genellikle özel hukukun konusu olan kayyımlık; bir işin yürütülmesi ve mal varlığının yönetilmesi amacıyla kullanılırken, kamu yönetimi alanında belediye organlarına kayyım atanması biçiminde uygulanmıştır. Belediyelere kayyım atanması uygulamasının, merkezi yönetim tarafından darbe dönemleri başta olmak üzere farklı zamanlarda güvenlik gerekçesiyle birçok kez uygulandığı belirtilmiştir. Türkiye'de çok eski zamanlardan beri var olan kayyımlık uygulamasının, özellikle 15 Temmuz 2016 tarihinde gerçekleşen darbe girişimi sonrasında yoğunlukla uygulama alanı bulduğu görülmektedir. Bu kapsamda, terör örgütleriyle iltisakları tespit edilen belediye başkanları yerine İçişleri Bakanlığı tarafından vali ve kaymakamlar belediye başkan vekili olarak atanmıştır. Çalışmada; Türkiye'deki belediye anlayışında son zamanlarda uygulanan kayyımlık olgusu ve hizmet anlayışı, kapsam ve boyutları ile birlikte ele alınmıştır. Tespit edilen eksiklikler üzerine yeni bir bakış açısı geliştirilmeye çalışılmıştır. Çalışmadaki temel amaç ise Muradiye Belediyesine kayyım atanması sonrası belediyenin sunmuş olduğu hizmetlerden vatandaşların duyduğu memnuniyet düzeyini analiz etmektir. Bu bağlamda çalışmada, vatandaşların kayyımlık konusundaki algılarını ve memnuniyet düzeylerini nicel verilerle ölçebilecek bir anket yöntemi geliştirilmiştir. Çalışmada elde edilen bulgular neticesinde vatandaşların büyük bir çoğunluğunun kayyım yönetiminde belediye hizmetlerinden ve personelinden memnun olduğu, belediyenin sunduğu hizmetlere yönelik katılım düzeyinin yüksek olduğu, kayyım uygulaması ile ilgili toplumsal algının olumlu olduğu yargısına varılmıştır.
Neoliberalizmin Türk kamu yönetimi üzerindeki etkileri
1980'li yıllar ile birlikte kendini tam anlamı ile gösteren ideolojik bir siyasal düşünce olan neoliberalizm dünya çapında önemli bir etkiye sahip olmuştur. Neoliberalizmin devlet ile hem iç içe hem de ayrı olduğu yıllar içinde göz önünde olmuştur. Tarihsel perspektiften bakıldığında ise siyasal ideolojiler toplumları etkilediği kadar devleti ve aracılığı ile kurumlarını da etkilemiştir. Neoliberalizmi ise bu kervana dahil etmek yanlış bir tutum olmayacaktır. Fakat bundan önce neoliberalizmin tetikleyicisine bakmakta fayda olacaktır. Yani bundan önceki siyasal ideoloji olan liberalizmi tetikleyici olarak görmek mümkündür. Bu dönemde refah devleti ise liberalizm ile beraber önemli bir yer tutmaktadır. Liberalizm özgürlüğü, bireyciliği her şeyin üstünde tutan bir geleneğe sahip olmuştur. Devleti ise bu alana dahil etmek istememiştir. Bunu hem toplumsal hayatta hem de piyasada net bir şekilde görebiliriz. İlerleyen dönemlerde sosyal liberalizm olarak adlandırılan ve aslında liberalizm işle belli noktalarda ayrılan bir ideolojik düşünce ortaya çıkmıştır. Bu görüşle beraber belli bir dönem devletin müdahaleleri tekrar yoğun bir şekilde görülmeye başlanmış böylelikle bu durum sakıncalı görülmüş ve devlet elinin piyasadan çekilmesi yönünde karar verilmiştir. 1980 ile birlikte keynesyen ekonomi politikalarının tıkanıklığa sebep olduğunun görülmesi ile birlikte neoliberalizme yönelmişlerdir çünkü "sosyal liberalizm" olarak adlandırılan bu düşünce ile birlikte devletin uygulama alanının genişlediği görülmüştür. Bu nedenle piyasanın rahat bırakılması öngörülmüştür. Bu süreçte etkin bir şekilde kurumlar etkilenmiştir. Bu noktada tez çalışmasında neoliberalizmin kamu yönetimine etkilerinin ne yönde olduğu üzerine bir araştırma yapılacaktır. 1980'ler ile beraber Türk Kamu Yönetimi kurumlarında ilerleme kaydetmiştir. Devletin piyasa temelli olarak ilerlemesi artık özel teşebbüsün ön planda olması görüşü kamu kurumlarını da etkin bir şekilde yörüngesine almıştır. Yeni kamu işletmeciliği adı altında hantallık, verimsizlik, etkinsizlik geride bırakılarak pasif olan insan yerine aktif insan olgusu ön plana çıkarılmaya çalışılmıştır. Müşteri odaklı sonuçlara önem vermek işletmelerin temel dayanağı haline gelmiştir. Çalışma neoliberalizmin ve küresel boyutun beraberinde yerelleşme, serbestleşme ve deregülasyonun yaşandığı dönemleri de kapsamaktadır. Kamu yönetimini etkilediği gibi yeni düşünce akımlarını ön plana çıkarmıştır. Bu düşünce akımı "Yeni Sağ" olarak karşımıza çıkmaktadır. Yeni sağ uygulamaları ise yeni kamu işletmeciliği yapısal olarak etkilemiştir. Çalışmanın son bölümünde de yeni kamu yönetimi anlayışı ile mevzuat ve projelere yer verilmiştir.
Bir bölgesel örgütlenme modeli olarak Şanghay İşbirliği Örgütü ve Türkiye
Soğuk Savaşın sona ermesiyle liberal demokratik siyasi yapıya ve serbest piyasa ekonomisi sistemine ayak uydurmak için hızlı reform sürecine giren Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği (SSCB) serbest piyasa koşullarına ayak uyduramayarak dağılmıştır. Rusya Fedarasyonu (RF) ve Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC), Doğu Avrupa, Kafkasya ve Orta Asya'da kurulan bu yeni devletlerin ABD'nin kontrolüne girmesini engellemek amacıyla çıkar ortaklığı yaparak Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ)'nün kurulmasına öncülük etmişlerdir. ÇHC ve RF; iç ayrılıkçı hareketlerin kontrol altında tutulması, artan enerji ihtiyaçlarının karşılanması ve sınır güvenliklerinin sağlanması amacıyla bu çok uluslu bölgesel örgütlenme modelinin teşkil edilmesine öncülük etmişlerdir. ŞİÖ, 2021'deki son açılımıyla yeryüzünün %40'ına genişleyerek küresel petrol üretiminin %20'sine sahip olmuştur. Günümüz itibarıyla daha da büyüme eğiliminde olan ŞİÖ hakkında birçok akademik çalışma ve inceleme mevcuttur ve örgüt ABD'ye karşı alternatif bir kutup oluşturmaktadır. Bu tez çalışması, kuramsal perspektiften Şanghay İşbirliği Örgütü'nün (ŞİÖ) yönetsel, bölgesel, çevresel, küresel, siyasi, ekonomik ve güvenlik dinamikleri ile Türk kamu yönetimi politikalarına etkilerini kapsamlı bir şekilde incelemeyi, diğer ülkeler, bölgesel örgütlenme modelleriyle karşılştırılarak ilişkilerinin irdelenmesini amaçlamaktadır. Çalışmanın hazırlık sürecinde litaratür taramasının tamamlanmasını müteakip, bu alanda yapılan çalışmalar detaylı şekilde incelenmiştir. Kuramsal perspektiften uluslararası ilişkiler disiplini bağlamında, dünya siyasetinin analiz edilmesinde kullanılan temel teorik yaklaşımlar ele alınarak, ŞİÖ'nün tarihçesi, kuruluş süreci ve temel yapısı detaylı bir şekilde anlatılmış, örgütün gelişimi hakkında derinlemesine bir analiz yapılmış ve Türk kamu yönetimi politikalarına etkisi sunulmuştur. Bu örgütün amaçlarını, değerlerini ve üye ülkeler arasındaki ilişkilerini anlamak için bir temel oluşturmaktadır. Araştırmanın bir sonraki adımında, ŞİÖ'nün karar alma süreçleri, politika oluşturma mekanizmaları, üye ülkelerin örgüt içindeki rolleri ve üye ülkeler arasındaki işbirliği incelenmiştir. Çalışmanın bir diğer bölümünde, ŞİÖ'nün bölgesel istikrarı teşvik etme misyonu ve bölgesel güvenlik tehditleri ile başa çıkma stratejileri üzerine odaklanılmaktadır. Bu kapsamda, örgütün çatışma önleme, terörle mücadele, sınır güvenliği ve askeri iş birliği gibi konulardaki politikaları ve uygulamaları incelenmiştir. ŞİÖ'nün ekonomik işbirliği projeleri ve bölgesel kalkınma programları, örgütün ekonomik entegrasyon çabalarını, ticaretin teşvik edilmesini, altyapı projelerini ve enerji işbirliğini içerecek şekilde detaylı bir şekilde anlatılmıştır.
Kentsel bir çevre sorunu olarak görsel kirlilik: Van ili örneği
Görsel kirlilik, kent planlaması ve çevre yönetimi bağlamında önemli bir araştırma alanı olarak kabul edilmektedir. Kentlerde gözlemlenen görsel kirlilik, çeşitli faktörlerin etkisiyle ortaya çıkan ve kentsel estetik ile çevresel kaliteyi olumsuz yönde etkileyen bir fenomen olarak karşımıza çıkmaktadır. Doğal güzellikleriyle öne çıkan Van kenti, çöplerin sokaklara atılması, plansız yapılaşma ve reklam panolarının aşırı kullanımı gibi unsurların etkisiyle görsel kirlilikle mücadele etmektedir. Kentleşme sürecinde yaşanan bu sorunlar, özellikle plansız yapılaşma ve yetersiz atık yönetimiyle ilişkilendirilmiştir. Plansız bir şekilde atılan çöplerin sokaklarda birikmesi, kentsel estetiği olumsuz etkilemekte ve görsel kirliliği arttırmaktadır. Ayrıca, reklam panolarının yoğun kullanımı da bu durumu tetiklemektedir. Elektrik direkleri, kablolar ve düzensiz araç park yerleri gibi unsurlar da görsel kirliliğin yaygınlaşmasına katkıda bulunmaktadır. Bu nedenle, görsel kirliliğin önlenmesi ve azaltılması amacıyla kentsel planlama ve çevre yönetimi alanlarında daha kapsamlı ve etkili stratejilerin geliştirilmesi gerekmektedir. Geliştirilecek stratejiler, Van ve benzeri kentlerde kentsel yaşam kalitesinin artırılmasına yönelik önemli bir adım olacaktır. Araştırmanın amacı, Van ilinde görsel kirliliğe neden olan unsurları detaylı bir şekilde tespit etmek ve elde edilen bulguları derinlemesine değerlendirmektir. Araştırma sadece bir teşhis koymakla kalmayıp aynı zamanda siyasal ve yönetsel karar alma mekanizmalarıyla yerel düzeydeki politikalar için öneriler sunmayı amaçlamaktadır. Bu önerilerin amacı, görsel kirlilikle mücadelede etkili ve sürdürülebilir çözümler geliştirerek Van'ın çevresel estetiğini korumak ve kentte yaşayan bireylerin yaşam kalitesini artırmaktır. Ayrıca, bu araştırma ile toplumda farkındalık yaratılması ve görsel kirlilik konusunda bilinçlendirme çalışmalarının teşvik edilmesi hedeflenmektedir. Araştırma sürecinde, görsel kirliliğe neden olan faktörler üzerine literatür incelenerek bir tablo oluşturulmuştur. Bu tablo, Van Kent çevresinde gerçekleştirilen anket çalışmasına rehberlik etmiştir. Anket çalışması, elde edilen verileri desteklemek amacıyla çevrede çekilen fotoğraflarla zenginleştirilmiştir. Çalışmanın temel amacı, siyasal karar alma mekanizmalarına ve yerel politikalara öneriler sunmak, çevre konusunda farkındalık oluşturmak ve kirliliği azaltıcı önlemler önermektir. Elde edilen veriler, Van ilindeki kirlilik faktörlerini açıkça ortaya koymaktadır.
Yapısal ve işlevsel boyutları ile Van'daki yönetsel dönüşümün 6360 sayılı kanun bağlamında değerlendirilmesi
2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu, Türkiye'deki idari yapı üzerinde önemli değişiklikler gerçekleştirmiştir. Bu kanun ile nüfusu 750.000'in üzerinde olan 14 il büyükşehir statüsü kazanmış ve büyükşehir sayısı toplamda 30'a çıkmıştır. Bu 14 ilden biri de Van ilidir. Kanunla birlikte İl Özel İdareleri kaldırılmış ve yerlerine Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları kurulmuştur. Ayrıca köyler ve beldeler mahalle statüsüne dönüştürülmüş ve en yakın ilçe belediyesine bağlanmıştır. Büyükşehir belediyelerinin hizmet sınırları ise il mülki sınırları ile sınırlanmıştır. Bu düzenlemeler, büyükşehir belediyelerine önemli sorumluluklar yüklemiştir. Van ili, MÖ 3000 yıllarına kadar uzanan köklü bir geçmişe sahip olup, Doğu Anadolu Bölgesi'nde önemli bir şehir olarak öne çıkmaktadır. Bu bağlamda çalışmanın amacı, 6360 sayılı kanun çerçevesinde Van ilinde yaşanan yönetsel yapıdaki köklü değişiklikleri incelemektir. Bu bağlamda, Van ilindeki değişikliklerle ilgili literatür taraması yapılmış, faaliyet ve denetim raporları incelenmiş ve yarı yapılandırılmış mülakat yöntemi ile bir takım görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Yapılan çalışmalar sonucunda da Van ilinin yapısal ve işlevsel bağlamında önemli değişiklikler geçirdiği anlaşılmıştır.
Dirençli kentlerin halk sağlığı üzerine etkisi
Bu çalışma, dirençli kentlerin halk sağlığı üzerine etkilerini incelemektedir. Kentleşme süreci, modern çağda hızla artan kent nüfusları ile birlikte birçok sosyal, ekonomik ve çevresel sorunu beraberinde getirmiştir. Dirençli kentler, bu sorunlarla başa çıkabilme ve toplumsal dirençliliği artırma kapasitesine sahip kentler olarak tanımlanır. Tezde, dirençli kentlerin halk sağlığı üzerindeki olumlu etkileri; özellikle çevre sağlığı, altyapı hizmetleri, acil durum müdahaleleri ve sosyal dayanışma gibi alanlarda incelenmiştir. Halk sağlığının korunması ve iyileştirilmesi, dirençli kentlerin sürdürülebilirliği için kritik bir rol oynar. Ayrıca, bu çalışma, Türkiye'deki kentleşme sürecini ve dirençli kentlerin oluşturulmasında karşılaşılan zorlukları ele almaktadır. Çevre sağlığı, afet yönetimi, sosyo-ekonomik faktörler ve kentsel planlama gibi çeşitli alanlarda yapılan literatür taraması ile desteklenen tez, dirençli kentlerin halk sağlığını nasıl koruyup geliştirdiğini açıklamaktadır. Sonuç olarak, dirençli kentlerin halk sağlığına olan katkıları vurgulanmış ve bu kentlerin gelecekteki sürdürülebilir gelişim için önemli bir model oluşturduğu belirtilmiştir.
İklim değişikliğinin afet riskleri üzerindeki etkileri; Van ili örneği
Bu tez, iklim değişikliğinin afet riskleri üzerindeki etkilerini Van ili örneği üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, üç ana başlık altında toplanan bir kavramsal çerçeve ile başlamaktadır. İlk olarak; iklim, iklim değişikliği, sera gazı, afet ve afet yönetimi kavramları üzerinde durulmuştur. İkinci aşamada, iklim değişikliği ile afetler arasındaki etkileşim ele alınmıştır. İklim değişikliği, sadece çevresel değil, aynı zamanda sosyal ve ekonomik düzeyde de etkiler yaratmakta ve afetlerim şiddetini arttırmaktadır. Devamında Türkiye'de iklim değişikliğinin sebep olduğu doğal afetlere değinilmiştir. Son olarak, Van ilinin coğrafi özellikleri ve iklimsel yapısı dikkate alınarak, bölgedeki afet risklerinden söz edilmiştir. Van, dağlık alanlar, göller ve geniş ova alanlarıyla farklı iklim koşullarına sahip bir bölge olarak, iklim değişikliğinden önemli ölçüde etkilenmektedir. Sıcaklık artışı, yağış düzenindeki düzensizlikler ve aşırı hava olayları, sel, heyelan, kuraklık gibi afetlerin sıklığını ve şiddetini artırmıştır. Tez de iklim değişikliğinin afet riskleri üzerindeki etkileri üzerinde durulmuştur. Sonuç olarak, Van ili özelinde yapılan bu tez, iklim değişikliğinin afet risklerini önemli ölçüde artırdığı be bölgedeki afet yönetimi stratejilerinin geliştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Kamu yönetiminde etik ve etik dışı davranışlara çözüm önerileri
Türk Kamu Yönetimindeki etik sorunların incelendiği bu çalışmada etik sorunların doğası, kökenleri ve çözüm önerileri üzerinde çalışılmış, kamu yönetiminde karşılaşılan başlıca etik sorunlar incelenmiştir. Kamu Yönetiminde görülen ve kronikleşmiş etik problemlerin toplumun güvenini sarsabileceği ve kamu kurumlarının etkinliğini azaltabileceği anlaşılmıştır. Bahse konu ana sebepler bu tezin araştırma konusu olmuş, bu önemli konuların anlaşılmasına ve çözülmesine katkı sağlamak amaçlanmıştır. Etik sorunların çözümüne yönelik stratejilerin neler olduğu ve nasıl olması gerektiği yönünde değerlendirmeler yapılmış, yaklaşımlar incelenmiş, bu bağlamda yasal düzenlemeler, kurumsal reformlar, eğitim ve farkındalık programları gibi çeşitli önlemlerin neler olabileceğine değinilmiştir. Diğer yönden uluslararası iyi uygulama örnekleri de dikkate alınarak, etik yönetişimdeki en iyi uygulamalar belirlenmeye çalışılmıştır. Kamu yönetimindeki etik sorunların genel bir değerlendirmesi yapılmış sonrasında kamu yönetimindeki etik sorunların kökenleri ve yaygınlığı incelenmiş ve çeşitli alanlarda (örneğin, bütçe yönetimi, personel yönetimi, karar alma süreçleri) ortaya çıkan etik sorunlar ve bu sorunların neden olduğu sonuçlar ele alınmıştır. Kamu yönetimindeki etik sorunların çözülmesi için bütüncül bir yaklaşımın gerekliliği vurgulanmakla birlikte bu sorunların ancak toplumsal katılım, şeffaflık ve hesap verebilirlik temelinde etkili bir şekilde ele alınabileceği öne sürülmektedir.
Türkiye-AB ilişkileri çerçevesinde yerel yönetimlerin yeniden yapılandırılması: Hukuki ve kurumsal bir inceleme
Bu çalışma, Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne (AB) üyelik sürecinde yerel yönetim yapılarında yaşanan dönüşümü incelemektedir. AB'nin temel ilkeleri arasında yer alan yerelleşme, yönetişim ve katılımcılık, Türkiye'deki yerel yönetim reformlarını önemli ölçüde şekillendirmiştir. Özellikle 2000 sonrası dönemde gerçekleştirilen mevzuat değişiklikleri ve kurumsal düzenlemeler, AB müktesebatına uyum amacıyla merkeziyetçi yapının gevşetilmesine ve yerel düzeyde demokratikleşmenin güçlendirilmesine yönelik adımları içermektedir. Bu bağlamda, çalışma Türkiye'de yerel yönetimlerin tarihsel gelişimi, Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı'nın etkisi, yönetişim anlayışının benimsenmesi ve yerindenlik ilkesinin uygulama düzeyi gibi boyutları kapsamlı biçimde analiz etmektedir. Araştırma, betimleyici yöntemle yürütülmüş; yasal düzenlemeler, strateji belgeleri, resmi raporlar ve akademik kaynaklar temel alınarak değerlendirmelerde bulunulmuştur. Elde edilen bulgular, Türkiye'nin AB sürecinde yerel yönetimlerde kurumsal kapasitenin artırıldığını, ancak uygulamada bazı yapısal sorunların sürdüğünü göstermektedir. Çalışma, AB sürecinin Türkiye'de yerel yönetimlerin demokratikleşmesi açısından önemli bir fırsat sunduğu sonucuna ulaşmaktadır.
İklim krizi bağlamında Türkiye'de akarsu yönetimi: Van Gölü havzası üzerine bir araştırma
İklim krizi, küresel ölçekte tüm canlı yaşamını etkileyen en büyük ortak sorunlardan biri haline gelmiştir. Bu kriz bağlamında, doğal su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi giderek daha fazla önem kazanmakta, özellikle akarsu yönetimi ekolojik denge, sosyoekonomik sürdürülebilirlik ve toplum sağlığı açısından kritik bir rol üstlenmektedir. İklim krizine yönelik çok sayıda bilimsel çalışma yapılmış, uluslararası toplantılar düzenlenmiş ve bu toplantılar sonucunda çeşitli sözleşmeler ile eylem planları hayata geçirilerek ülkelerin ulusal politika ve stratejilerine yön verilmiştir. Ancak, iklim krizinin akarsular üzerindeki etkilerine dair yapılan araştırmalar görece sınırlı kalmıştır. Bu çalışmada, öncelikle iklim krizi ve akarsu yönetimi başlıkları altında literatürdeki temel yaklaşımlar ve ilgili çalışmalar değerlendirilmiş, sonrasında Türkiye özelinde Van Gölü Havzası örneği üzerinden derinlemesine bir analiz gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın temel amacı, iklim krizi bağlamında Türkiye'deki akarsu yönetiminin mevcut durumunu Van Gölü Havzası örnekleminde incelemek ve bu çerçevede alternatif bir yönetim modeli önerisi sunmaktır. Araştırmada, literatür taraması, belge ve doküman analizi, Devlet Su İşleri (DSİ)'den edinilen toplantı tutanaklarının incelenmesi ve yarı yapılandırılmış mülakat yöntemleri kullanılmıştır. Mülakat soruları, çalışma sürecinde ön plana çıkan beş tematik başlığa göre tasarlanmıştır: (1) iklim krizinin akarsu yönetimine etkisi, (2) mevcut mevzuat, (3) kurumsal koordinasyon ve işbirliği düzeyi, (4) uygulamadaki güçlü ve zayıf yönler ile (5) toplumsal bilgi ve farkındalık düzeyi. Elde edilen bulgular, Türkiye'de akarsu yönetiminin entegre havza yönetimi ilkeleri doğrultusunda yapılandırılması gerektiğini göstermektedir. Her havzanın özgün özellikleri ile iklim krizine ilişkin projeksiyonlar dikkate alınarak, katılımcı ve çok aktörlü bir yönetişim süreci benimsenmelidir. Türkiye'de akarsu yönetimiyle ilgili yetki ve sorumluluğa sahip birçok kurumun varlığı, yönetim süreçlerinde karmaşaya yol açmaktadır. Bu nedenle, ilgili kurumların görev tanımları yasal düzenlemelerle netleştirilmeli; benzer sorumluluklar birleştirilerek kurumlar arası koordinasyon ve sürekli iletişimi sağlayacak bir üst yapı oluşturulmalıdır. Ayrıca, Su Kanunu çalışmaları kapsamlı biçimde yeniden ele alınarak yürürlüğe konulmalı; denetim ve kontrol mekanizmaları, geliştirilmelidir.
Kahramanmaraş depremlerinde görev alan AFAD arama kurtarma ekiplerinin etkinlik düzeyinin değerlendirilmesi: Hatay örneği
Bu tez, 6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli olarak meydana gelen depremlerin ardından, Hatay ilinde yürütülen arama-kurtarma faaliyetlerinde sahada görev alan ekiplerin başta Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı(AFAD) olmak üzere, Ulusal Medikal Kurtarma Ekipleri (UMKE), Jandarma Arama Kurtarma (JAK) birimleri, itfaiye teşkilatları ve çeşitli sivil toplum kuruluşlarına bağlı grupların ilk müdahale sürecindeki operasyonel etkinliğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, afet sahasında doğrudan görev almış 39 arama kurtarma personeliyle yapılan görüşmelerde, önceden hazırlanan yarı yapılandırılmış soru seti temel alınmış; görüşme esnasında takip ve ek sorularla derinleştirme yapılmıştır. Elde edilen saha verileri, MAXQDA 2024 nitel analiz yazılımı kullanılarak tematik düzeyde çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, arama kurtarma süreçlerinin sadece teknik yeterlilikle değil; aynı zamanda kurumsal koordinasyon, ekipman standardizasyonu, lojistik yönetimi, personel eğitimi ve psikososyal dayanıklılık gibi çok boyutlu unsurlarla doğrudan ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Özellikle ilk müdahale saatlerinde yaşanan iletişim ve koordinasyon sorunları, müdahale hızını ve başarı oranını olumsuz etkilemiştir. Ayrıca, Türkiye Afet Müdahale Planı'nın teorikçerçevesi ile sahadaki uygulama arasındaki kopukluklar, afet yönetimi yapısında yapısal reform ihtiyacını açıkça göstermektedir. Bu çalışmada, arama kurtarma ekiplerinin etkinliğini artırmak amacıyla geliştirilen politika önerileri; sahaya özgü planlamaların güçlendirilmesi, afetlere hazırlık düzeyinin artırılması, teknoloji destekli erken uyarı ve veri sistemlerinin yaygınlaştırılması ile AFAD ve diğer arama kurtarma faaliyetleri yürüten kuruluşların uluslararası standartlara uyum sağlayacak şekilde yeniden yapılandırılmasını öngören kapsamlı bir dönüşüm çerçevesi sunmaktadır. Çalışma, afet yönetimi literatürüne sahaya dayalı özgün verilerle katkı sunmayı hedeflemektedir.
Sel afeti yönetimi: Sinop/Türkeli sel örneği
Bu çalışma Türkiye'de afet yönetimi sürecinin bütüncül bir bakış açısıyla ele alarak Sinop Türkeli ilçesinde meydana gelen sel afeti üzerinden afet öncesi, sırası ve sonrasındaki afet yönetim uygulamalarının etkinliğini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Türkiye deprem, sel, heyelan, orman yangını ve kuraklık gibi birçok farklı doğal afet riskiyle karşı karşıya kalan bir ülkedir. Ayrıca iklim değişikliğine bağlı olarak artan ani ve şiddetli yağışlar özellikle Karadeniz Bölgesi gibi riskli alanlarda sel afetlerinin sıklığını ve etkisini artırmaktadır. Bu nedenle afet yönetimi sadece müdahale odaklı değil, aynı zamanda risk azaltma, hazırlık, müdahale ve iyileştirme evrelerini kapsayan çok boyutlu bir süreç olarak ele alınmalıdır. Doküman analizi yöntemiyle yapılan bu çalışmada afet yönetim süreci, afet yönetiminde planlama ve koordinasyon ile Türkiye'de afet yönetiminin kurumsal yapısı ele alınarak Türkeli İlçesi sel afeti üzerinden uygulamalı olarak süreçlerin etkinliği incelenmiştir. Bu bağlamda Türkeli İlçesi sel afeti, hem mevcut afet yönetim mekanizmalarının etkinliğini sorgulamak hem de afet yönetim sürecinde sorumluluğu bulunan kurum ve kuruluşların afete karşı hazırlık düzeylerinin analizi için önemli bir örnek teşkil etmektedir. Çalışmada uygulama örnekleri ve resmi veriler ışığında afet öncesi alınan önlemler, afet anında gerçekleştirilen müdahale çalışmaları ve afet sonrasında yürütülen iyileştirme faaliyetleri değerlendirilmiştir. Sinop Türkeli afet yönetim örneği üzerinden Türkiye'de afet yönetiminin mevcut durumu ele alınarak daha etkin bir afet yönetim süreci için değerlendirmeler yapılmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda bu çalışma afet yönetiminin yalnızca kriz anına odaklanmak yerine, önleyici ve planlayıcı yaklaşımların öne çıkartılması, kurumlar arası koordinasyonunun güçlendirilmesi ve afet bilincinin artırılmasına yönelik eğitim faaliyetlerinin yaygınlaştırılması gerekliliğini ortaya koymuştur.
Anayasa Mahkemesi ve Danıştay kararları ışığında meşru beklenti ilkesinin uygulanması
Bu çalışmada, idare hukukunun temel ilkelerinden biri haline gelen meşru beklenti ilkesi, kavramsal temelleri, Türk hukukundaki uygulamaları ve uluslararası hukuk çerçevesinde karşılaştırmalı boyutlarıyla ele alınmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde ilkenin tanımı, hukuki dayanakları, ilgili kavramlarla ilişkisi ve sınırları incelenmiş; doktrindeki tartışmalar ve yargı içtihatlarına yer verilmiştir. İkinci bölümde ise Anayasa Mahkemesi ve Danıştay kararları ışığında ilkenin ulusal hukukta nasıl yorumlandığı açıklanmış; uluslararası hukuk perspektifi kapsamında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları, Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı ve uluslararası yatırım tahkimi kararları üzerinden ilkenin gelişimi ele alınmıştır. Çalışmanın sonucunda, Türk hukukunda meşru beklenti ilkesinin giderek daha fazla uygulandığı, ancak hâlen açık bir normatif dayanağa kavuşmadığı, yargı içtihatlarında birlik bulunmadığı ve bazı alanlarda (özellikle vergi ve sosyal güvenlik) sınırlı şekilde uygulandığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda ilkenin yasal olarak tanımlanması, yargı kararlarında tutarlılığın sağlanması ve uluslararası standartlarla uyumlu bir biçimde geliştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Kamu yönetiminde açıklık bağlamında bilgi edinme hakkı: Uşak ili örneği
Siyasal, toplumsal ve teknolojik alanlarda yaşanılan önemli gelişmeler Weberyen bürokrasi ilkelerine göre örgütlenmiş tüm kamu yönetimleri gibi Türk kamu yönetimini de değişime zorlamaktadır. Değişimin yönü, gizli ve kapalı yönetim anlayışından açık ve şeffaf yönetim anlayışına doğrudur. Bu yönde atılan en önemli adım ise yine Weberyen bürokrasinin kanunilik/yasallık ilkesinin bir gereği olarak Bilgi Edinme Hakkı Kanunu (BEHK)?nun kabul edilmesidir. Bu çalışmanın amacı; bir anayasal ve yasal hak olan BEH?in önemini yönetimde açıklık ve şeffaflık bağlamında ortaya koymaktır. Nitekim demokratik yönetim, yönetimde etkinlik, açıklık, verimlilik, hesap verebilirlik gibi birbirini bütünleyen yönetimsel ilkelerin uygulamaya konulması ile BEH yakından ilişkilidir. Bu bağlamda çalışmada, yönetimde gizlilik ve açıklık ile BEH kavramları açıklanmış, dünyada ve Türkiye?de bu hak ile ilgili gelişmelere yer verilerek 4982 sayılı BEHK ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır. Çalışmada ayrıca, Uşak merkezinde bir alan araştırması yapılarak halkın yönetimde açıklık, BEH ve BEHK konusundaki tutumu ortaya konulmuştur. Buna göre; açıklık, BEH ve BEHK değişkenlerinin birbirini etkilediği düşünülmekte ve ayrılmaz bir bütün oldukları kabul edilmektedir. Uşak ilinde BEH?den ve Kanunu?ndan haberdar olan ve yararlananların oranları oldukça düşüktür (% 17,8). Buna karşın katılımcılar, BEH?in yönetim ve yönetilenler açısından önemli yenilikler getireceğine ve uzun vadede demokratikleşme yönünde bir zihniyet değişimini sağlayacağına inanmaktadır. Anahtar Kelimeler: Gizlilik, Açıklık, Bilgi Edinme Hakkı, Bilgi Edinme Hakkı Kanunu
Afetlerde il düzeyinde yönetimler arası ilişkiler ve karşılaşılan sorunlar
Doğal ve insan kaynaklı afetler dünyamızda her ülkenin yaşadığı bir sorundur. Fakat bazı ülkeler bulundukları konum, gelişmişlik düzeyleri ve afete hazırlıklı olmaları ile afetten daha fazla etkilenmektedirler. Afetlerden en fazla etkilenen ülkelerden biri olan Türkiye?de afet sonrası yeniden inşa ile kurtarma faaliyetlerine daha fazla önem verilmekle birlikte, afet öncesi yönetim ve önlemlere yeterince önem verilmemesi zararların artmasına ve afetin etkin yönetilmesine engel olmaktadır. Türkiye' deki afet yönetim sisteminin günümüzdeki görünümü ve 5902 sayılı yasa ve ilgili mevzuatla ortaya çıkan yeni durum, 2011 yılında çıkan KHK?ler ile devletin birçok kurumunun ? bakanlığının dönüştürülmesi afet yönetimine yerelde değişik bir bakış açısı getirmesiyle yönetimler arası ilişkilerin öneminin ortaya çıkması bu çalışmanın hazırlanmasının nedenini oluşturmuştur. Türkiye' deki afet yönetim sisteminde 5902 sayılı yasaya göre merkezi ve yerel örgütlenmeye değinilmiş fakat çoğunlukla yerel ilişkiler çerçevesinde bir bakış açısıyla konu ele alınmıştır. Yapılan bu çalışmada afet yönetiminin kavramsal çerçevesine değinildikten sonra Türkiye?de Afet Yönetimiyle ilgili temel hukuki düzenlemelere kısaca değinilmiştir. 5902 sayılı yasa öncesi ve sonrası afet yönetiminin il-ilçe örgütlenmesinde oluşan değişim ele alınmaya çalışılmıştır. Afet Yönetimi il-ilçe örgütlenmesi aşamalarıyla incelendikten sonra yerel yönetimler bu yapının neresinde sorusuna yanıt aranmış, daha sonra da bu çerçevede vali-kaymakamların yetki görev ve sorumlulukları incelenmiştir. Özellikle projenin temelini oluşturan yerel düzeydeki afetlerde yönetimler arası ilişkiler vali-kaymakam merkezli olarak incelenmeye çalışılmıştır. Ayrıca son yıllarda STK? ların ve özel kuruluşların afetlere etkin müdahalede öneminin anlaşılmasıyla bu kuruluşlarla ilişkilere uygulama örnekleri çerçevesinde değinilmiştir. Buna paralel olarak afetlerde yerel düzeyde yaşanan sorunların neler olduğu konusu ele alınmaya çalışılmıştır. Çalışmanın son bölümünde sonuç ve öneriler çerçevesinde 5902 sayılı yasanın incelenmesi 1999 yılı Marmara Depremi ve 2011 yılı Van depremleri ile son afetlerdeki müdahaleler ile merkezi idare ve mahalli idare reformlarının yerelde afetlere müdahalede ve yönetimler arası ilişkilerde nasıl bir oluşum meydana getirdiğine değinilerek son yazılan raporlar çerçevesinde ileriye yönelik neler olması gerektiği ile ilgili öneriler ve çıkış yollarına vurgu yapılmıştır.
Nevşehir ve Niğde belediyeleri örneğinde kentsel yaşam kalitesi: Emek ve Selçuk mahalleleri örneği
Yaşam kalitesi; toplumun sosyal, ekonomik ve fiziksel gereksinimlerinin belirlendiği bir durumdur. Kentsel yaşam kalitesi ise kentlilerin elde etmek istedikleri kaliteli yaşamının kent yönetimleri tarafından ne derece karşılandığı olarak ifade edilmektedir. Küreselleşme ile birlikte kamu yönetiminin yeniden yapılanma sürecinde ortaya çıkan neo-liberalizm ile birlikte devletin görev ve faaliyet alanlarının yeniden belirlenmesi ve merkeze ait bazı yetkilerin yerel yönetimlere daha özelde ise belediyelere devredilmesi gibi yaklaşımlar öne çıkmaktadır. Artan görev ve sorumlulukların etkin bir şekilde yerine getirilmesi için belediyelere alternatif hizmet sunum yöntemleri, kaynak ve personel istihdamı sağlamak gerektiği ifade edilmektedir. Bu çalışmada, bir yerel yönetim birimi olan belediyeler kapsamında kentsel yaşam kalitesi, Nevşehir ili Emek Mahallesi ve Niğde ili Selçuk Mahallesi örneklemlerinin göstergeleri ışığında analiz edilmiştir. Belediyelerin sunduğu çevre temizliği ve sağlığı hizmetleri, sosyal hizmetler, ulaşım hizmetleri, imar ve şehircilik hizmetleri, mali hizmetler, kültür ve turizm hizmetleri ve zabıta hizmetleri gibi hizmetlerin yeterli olması, vatandaşların kentsel yaşam kalitesinden memnuniyetini arttırmaktadır. Sonuç olarak, kentsel yaşam kalitesini arttırmak amacıyla sunulan belediye hizmetleri vatandaşlar tarafından Niğde ilinde yeterli görülürken, Nevşehir ilinde yetersiz görüldüğü ifade edilmektedir. Nevşehir Belediyesi yetersiz olarak ifade edilen bu hizmetlere daha fazla önem vermeli ve bu hizmetler ile ilgili gerekli çalışmaları gerçekleştirmelidir. Anahtar Kelimeler: Yaşam Kalitesi, Kentsel Yaşam Kalitesi, Belediyeler, Nevşehir, Niğde
Rusya'da kamu personel sisteminin dönüşümü
Devlet aygıtının üstlendiği faaliyetlerin günümüzdeki hizmet taleplerini etkin ve verimli bir şekilde karşılayabilmesi için kamu yönetimi alanında dönüşüm ve reform çabaları baş göstermektedir. Gelişmiş toplumlardaki vatandaşların devlet aygıtına bakış açıları global düzeyde dönüşüm ve reform isteklerine yol açmaktadır. Sovyetler Birliği'nin çökmesinden sonra sosyalizmden liberalizme geçiş sürecinde kamu yönetimi bağlamında Rusya Federasyonu'nda dönüşüm ve reform ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Çalışma nitel araştırma yöntemi ile yapılmış olup, literatür taramasına ve veri analizine dayalı bir çalışmadır. Literatür taramasına dayanan ve ikincil kaynaklardan elde edilen verilerin analiz edildiği bu çalışmada, Sovyetler Birliği sonrası Rusya'da kamu hizmeti ve kamu personeli ile ilgili dönüşüm ve reform girişimleri incelenmiştir. 1991 yılından günümüze uzanan dönemde uygulanan dönüşüm ve reform faaliyetleri sonucunda teorik olarak liyakat esaslı rütbe sınıflandırmasına dayanan bir personel sisteminin yanı sıra modern bir kamu hizmeti sistemi oluşturulmuştur. Bununla beraber; reform sürecini yürüten özel bir organın olmaması, kalifiye uzman eksikliği, şeffaflık seviyesinin düşüklüğü gibi problemler dönüşüm ve reform çabalarında gözlemlenen başlıca sorunlardandır.
Avrupa Birliği'ne uyum sürecinde kamu yönetimi reformları: Türkiye ve Polonya örneği
Kamu yönetiminde Avrupalılaşma çerçevesinde Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkelerde olduğu gibi aday ülkelerde de önemli reformlar yapılmıştır. Bu çalışmada, bir eski Doğu Bloku ülkesi ve AB üyesi olan Polonya ile Birliğe aday ülke statüsünde olan Türkiye'nin AB'ye uyum sürecinde yapmış oldukları kamu yönetimi reformları incelenmektedir. İkincil kaynakların karşılaştırmalı bir yöntemle analiz edildiği çalışmada, her iki ülkeye ilişkin kamu personel yönetimi, e-devlet, kamu mali yönetimi, etik yönetim, yerel yönetimler, bölgesel kalkınma ve ombudsmanlık kategorileri kapsamındaki reform alanları değerlendirilmektedir. Bunun yanı sıra her iki ülkede de ön plana çıkan kamu yönetimi reform ilkeleri belirtilmekte ve AB tarafından yayınlanan raporlar, Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) verileri, uluslararası kuruluşların yayınladığı endeksler ışığında reform çalışmalarının başarıları değerlendirilmektedir. Çalışmanın sonucunda şu bulgular elde edilmiştir: Her iki ülkede yürütülen reform alanları ve reformlara temel oluşturan ilkelerde benzerlik bulunmaktadır. Özellikle, AB tarafından verilen mali yardımların denetimini kolaylaştırmayı amaçlayan kamu mali yönetimi reformlarında benzerlik bulunmaktadır. Türkiye'de, bölgesel politikalar alanında gerçekleştirilen reformlar biçimsel ve kurumsal düzeyde kalırken; Polonya'da ise, bölgesel kalkınma kapsamında sergilenen performans AB ülkeleri ortalamasının altında kalmıştır. Son olarak; AB'ye hâkim olan kamu yönetimi anlayışı, hem Türk hem de Polonya kamu yönetimi sistemini yakından etkilemiştir. Her ikisi de köklü bir tarihe ve devlet geleneğine sahip olan Türkiye'de ve Polonya'da kamu yönetimi alanında yürütülen reformlar, her iki ülkenin kamu yönetimi yapısını benzeştirmektedir. Anahtar Kelimeler: Avrupa Birliği, Türkiye, Polonya, Kamu Yönetimi Reformu
Engellilere yönelik yerel yönetim hizmetleri: Bursa Büyükşehir Belediyesi örneği
Bu araştırmanın amacı, yerel yönetimlerin engellilere yönelik ne tür hizmetler sunduğunu örnek bir büyükşehir belediyesi çerçevesinde incelemektir. Araştırmanın konusu, Bursa BŞB'nin sosyal belediyecilik bağlamında engellilere yönelik sunduğu hizmetler ile sınırlandırılmıştır. Bu araştırma, sosyal bilimler alanında yapılan nitel bir araştırmadır. Bu doğrultuda araştırma konusuna uygun veriler doküman incelemesi ve görüşme teknikleri kullanılarak elde edilmiştir. Bu veriler Bursa BŞB kurumsal yapısında engellilere yönelik hizmet sunumunu gerçekleştiren birimlerden elde edilen dokümanlar ve ilgili birimlerde görevli kişilerin katılımıyla gerçekleştirilen görüşmeler ile araştırma verileridir. Bu çalışmanın evrenini Bursa BŞB oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemi belirtilen evren içerisinden amaçsal örnekleme yöntemi kullanılarak seçilen Engelliler Şube Müdürlüğü ve BŞB'nin ilgili birimi olan Bursa Kent Konseyi Engelliler Meclisi'dir. Bursa BŞB'nin sosyal belediyecilik bağlamında engellilere yönelik uyguladıkları hizmetlerin ortaya konulması amacıyla elde edilen veriler içerik analizi kullanılarak tasnif edilmiştir. Araştırmada Bursa BŞB'nin engellilere yönelik eğitim, bakım ve sağlık, erişebilirlik ve ulaşılabilirlik, sosyal yardım ve sosyal hizmet, sosyal yaşam ile istihdam hizmetleri sunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca sunulan hizmetlerinde projeler ile desteklendiği tespit edilmiştir. Bu hizmetlerden Bursa BŞB'nin erişebilirlik ve ulaşabilirlik hizmetleri ve Engelsiz Yaşam Merkezi ile sosyal yaşama dair hizmetlerinde yoğunlaştığı görülmüştür. Bu hizmetlerinin amaçları da engellileri toplumsal yaşama dahil etmek, istihdamını sağlamak, kent içerisinde ulaşımı ve erişimi sağlamak, sosyalleşmelerini sağlamak, sağlıklı yaşam sürdürmelerini sağlamak ve diğer bireyler tarafından farkındalık oluşturmak gibi çok boyutlu olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Yerel yönetimler, sosyal belediyecilik, engelliler, büyükşehir belediyesi.
Türkiye'de büyükşehir belediyelerinin kentsel yoksullukla mücadelede rolü: Eskişehir ili örneği
En genel anlamı ile yoksulluk, insanların hayatlarını devam ettirebilmek için yeterli olanaklara sahip olamaması yani yokluk durumu olarak tanımlanmaktadır. Yoksulluğu tanımlamada hangi parametrenin baz alındığına bağlı olarak yoksulluk tanımı da farklılaşmakta ve yoksulluk tipolojileri ortaya çıkmaktadır. Neo-liberal ekonomik politikaların uygulanmasıyla birlikte, kapitalizm ve küreselleşme, etkilerini toplumda daha fazla hissettirmeye başlamış; zengin ülkeleri daha da zenginleştirirken; üçüncü dünya ülkelerini daha da yoksullaştırmaktadır. Bunun sonucu olarak gelir dağılımında eşitsizlikler artmakta; zenginler ile yoksullar arasındaki uçurum da büyümektedir. Bu çalışmada, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi'nin yoksullukla mücadelede rolü Yenidoğan ve Gazipaşa Mahallesi örneklemleri ile analiz edilmektedir. Eskişehir Büyükşehir Belediyesinin sunduğu gıda, eğitim, konut barınma ve yakacak, sağlık, iş ve istihdam, diğer sosyal yardım ve hizmetler gibi sosyal yardımlar değerlendirilmekte ve yetersiz olunan noktalarda öneriler ortaya konmaktadır. Anahtar Kelimeler: Yoksulluk, Kentsel Yoksulluk, Yerel Yönetimler, Büyükşehir Belediyesi, Eskişehir.
Belediyelerde halkla ilişkiler: Uşak Belediyesi örneği
Bu çalışmanın amacı, Uşak Belediyesi'nin halkla ilişkiler faaliyetlerinin Uşak halkı tarafından nasıl algılandığını ortaya koymaktır. Bu bağlamda halkla ilişkilerin ilke ve amaçları doğrultusunda oluşturulan bir anket ile Uşak ilinde 454 kişiyi içeren bir alan araştırması yapılarak halkın tutumu ölçülmeye çalışılmıştır. Elde edilen veriler istatistiksel analize tabi tutulmuştur. Verilerin analizinde güvenilirlik analizleri, frekans, yüzdelik, ortalama, standart sapma, Varyans Analizi Testi, T Testi, Tek Yönlü Anova ve Regresyon testleri kullanılmıştır. Ayrıca Uşak Belediyesi ziyaret edilerek halkla ilişkiler sorumlusu ile bir görüşme gerçekleştirilmiştir. Ulaşılan sonuçlar çerçevesinde Uşak Belediyesi'nin halkla ilişkiler faaliyetleri değerlendirilmiş ve halkın, belediyenin halkla ilişkiler çalışmalarına dair algı ve tutumlarında demografik yapı, cinsiyet, eğitim düzeyi, gelir düzeyi, meslek grubu gibi hususlarda anlamlı farklılıklar ya da benzerlikler gösterdiği görülmüştür. Halkla ilişkiler alanında gösterilen gelişmelerin, kurumsal imajı doğrudan etkilediği görülmüştür. Çalışma, birtakım öneriler ifade edilerek sonlandırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Uşak Belediyesi, Halkla İlişkiler, İletişim, Tanıma, Tanıtma
Yavaş kent ve sürdürülebilir kent bağlamında Halfeti
Bu araştırmanın amacı, sürdürülebilir kente örnek olabilecek yavaş bir kenti incelemektir. Araştırmanın konusu, Halfeti'nin yavaş kent (Cittaslow) ve sürdürülebilir kent kapsamında değerlendirilmesidir. Bu araştırma, sosyal bilimler alanında yapılan nitel bir çalışmadır. Araştırmada, literatür taramasına dayanarak ikincil kaynaklardan elde edilen verilerin incelemesinin yanısıra görüşme tekniği kullanılmıştır. Bu doğrultuda araştırmada iki tür kaynaktan elde edilen veriler analiz edilmiştir. Bu araştırmanın evrenini yavaş kentler, örneklemini ise Halfeti oluşturmaktadır. Belirtilen örneklemde amaçsal örnekleme yöntemi kullanılarak seçilmiş olan Halfeti Cittaslow temsilcileri ve vatandaşlar ile görüşme yapılmıştır. Araştırmada Halfeti'de yavaş kent kapsamında yapılan çevre, altyapı, sosyal uyum, kentsel yaşam kalitesi, tarımsal, turistik, esnaf ve sanatkârlara dair politikalar, misafirperverlik, farkındalık için eğitim ve son olarak da ortaklıklar ile ilgili hizmetler (kriterler) başlıklar altında incelenmiştir. Söz konusu hizmetler aracılığıyla sosyal ve kültürel yaşam kalitesi artmıştır. Ayrıca yürütülen yavaş kent hizmetlerinin daha çok turizm alanında yoğunluk kazandığı görülmüştür. Sonuç olarak yapılan çalışmalar kenti ziyarete gelen misafirlerin hoşça vakit geçirmesine, yerel halkın hayat standartlarını yükseltmesine ve son olarak da kentin gelişimini devam ettirmesine yöneliktir. Bu ise bize Halfeti'de yavaş kent anlayışının sürdürülebilir kentsel kalkınmanın daha çok toplumsal ve ekonomik boyutu ile ilişkilendirildiğini göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Yavaş Kent, Sürdürülebilir Kent, Sürdürülebilirlik, Halfeti
Yeni hükümet sistemi tartışmaları çerçevesinde cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin incelenmesi
Türkiye'de yaşanan gelişmelere bakıldığında, parlamenter yönetim sisteminin zaman zaman tıkandığı dönemler olmuştur. Bu duruma yol açan en önemli etkenler olarak siyasi krizlere neden olan koalisyonlar ve hükümetlerin güvenoyu alamamaları gösterilebilir. Bu tıkanıklar ekonomik, siyasi ve toplumsal açılardan olumsuzluklar yaratmaktadır. İşte bu durumların tekrarlanmaması için yıllardır Necmettin Erbakan, Alparslan Türkeş, Turgut Özal ve Süleyman Demirel gibi önemli devlet ve siyaset adamlarının gündeme getirdiği, ancak başarılı olamadığı parlamenter yönetim sistemi, 2017 yılında yapılan referandumla değiştirilmiştir. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi olarak adlandırılan yeni yönetim sistemi, dünyada yaygın şekilde uygulanan Amerika başkanlık sistemi ve Fransız yarı-başkanlık sistemlerine benzemekle birlikte, birbirlerinden ayrılan noktalar da bulunmaktadır. Bu farklılıklar, başkanlık modelini Türkiye'ye özgü hale getirmektedir. Bu farklılığın ortaya çıkmasında, Türkiye'nin sahip olduğu yapısal özelliklerin, hâkim olan siyasi, sosyal, kültürel faktörler ile tarihsel birikimlerin etkili olduğu söylenebilir.
Ağlar, yönetişim ve bölgesel kalkınma bağlamında Zafer Kalkınma Ajansı: Bir sosyal ağ analizi çalışması
Bu tezin temel odağı, TR33 Bölgesi'nde kurumlar arası işbirliği durumunun sosyal ağ analizi ile tespit edilmesi, Zafer Kalkınma Ajansı (ZKA)'nın kurumlar arası işbirliği ve ağ ilişkilerinin oluşturulmasında ne derece etkili olduğunun görüşme verileri ile ortaya konmasıdır. Araştırmada, TR33 Bölgesi (Afyonkarahisar, Kütahya, Manisa, Uşak) il merkezlerinde bulunan, Ajansın yönetim kurulu üyeleri ve en son Kalkınma Kurulu üyelerinden oluşan 43 kurum yöneticisi veya Ajans ile ilgili olan yetkililerle anket ve yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. İşbirliği ağ ilişkilerini ortaya koymak üzere bu kurum yetkililerine, son bir yıl içinde bölgesel kalkınma ile ilgili hangi kurumlarla iletişim kurdukları, bilgi ve kaynak alışverişinde bulundukları, proje yaptıkları ve hangi kurumlara güvendikleri sorulmuştur. Sorulardan elde edilen veriler UCINET 6 ve Gephi programlarında analiz edilerek bölgenin işbirliği ağ haritaları çıkarılmıştır. İşbirliği ağları; iletişim, bilgi, kaynak, proje ve güven alt ağları olacak şekilde analiz edilmiştir. Veri analiz tekniği olarak sosyal ağ analizi kullanılmıştır. Bölgenin işbirliği ağlarının oluşmasının arka planında kurumların algı ve görüşlerini yansıtan yarı yapılandırılmış görüşme formlarından elde edilen veriler, tematik olarak analiz edilmiş ve sosyal ağ analizi verileriyle karşılaştırılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, ZKA, işbirliği ağlarının hepsinde aracılık görevi bakımından; Valilikler, Ticaret ve Sanayi Odaları ve İl Özel İdareleri de bağlantı sayısı bakımından ağların merkezinde konumlanmaktadır. Analizi yapılan ağların tümünde kamu kurumları ve yerel yönetimler sayıca fazladır. Kurumlar, bölgenin diğer illerindeki kurumlar ile işbirliği yapmaktansa kendi illeri içindeki kurumlarla işbirliğini tercih etmektedir. Afyonkarahisar, Kütahya ve Uşak illerindeki kurumlar arasında sınırlı da olsa işbirliği gözlemlenirken, Manisa çoğunlukla bölgenin diğer illeriyle işbirliği yapmamaktadır. Bölgede ağırlıklı olarak sanayi ve eğitim sektöründe hizmet veren kurum ve kuruluşların aktif işbirliği söz konusudur. Kamu- Sanayi- Üniversite İşbirliği (KÜSİ) platformu üyeleri Ajans ile en sıkı etkileşimde bulunan kurumlar olduğundan, bu kurumlar Ajans ile işbirliği yapmaktadır. Kurumlar çoğunlukla Ajansın proje hibelerinden yararlanmak için Ajansla etkileşim kurmaktadırlar. Ajans, bölge aktörlerinin birçoğu tarafından hibe veren kuruluşlar olarak algılanmaktadır. İşbirliği ağlarının merkezinde konumlanan aktörler, ajansa kolaylıkla erişebilirken, ağların çeperinde kalan aktörler ajans ile etkileşim kurmakta zorlanmaktadır. Ajansın bölgesel yönetişim ve işbirliği geliştirmeye yönelik doğrudan ağ stratejisi bulunmamaktadır. Ajans, bölgede doğrudan ve dolaylı olarak sanayi sektörü ile ilgili aktörlerin işbirliği ağı oluşturmasında kurumlar arasında koordinasyonu sağlamaktadır. Bölgesel kalkınma, bölgedeki tüm aktörleri kapsayan bölgesel yönetişim yapılarına dayanarak sağlanmamaktadır. Ajans, bölgesel yönetişim mekanizmasını belli sektörler açısından sağlasa da, kamu, özel ve sivil toplum kuruluşlarının hepsini kapsayan bir yönetişim sürecini yürütmekte başarı sağlayamamaktadır.
İl özel idareleri ve Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları üzerine nitel bir araştırma
Türkiye'nin yönetim sisteminde küresel ve yerel gelişmelerin etkileriyle son dönemlerde önemli düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemelerden biri olan 2012 yılında kabul edilen 6360 sayılı Kanun ile birlikte de idari yapıda, mali sistemde ve siyasi coğrafyada önemli değişiklikler yapılmıştır. Bu önemli değişikliklerden biri de büyükşehir olan illerde il özel idarelerinin kaldırılıp, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıklarının (YİKOB) kurulmasıdır. İl özel idarelerinin kaldırılıp aynı zamanda YİKOB'ların kurulması taşra yönetimi içinde yeni bir örgütlenme olan YİKOB'ların il özel idarelerinin yerine kurulduğu yönünde tartışmalara neden olmuştur. Bu yüzden YİKOB'larla ilgili çalışmalarda mutlaka il özel idarelerinden bahsedilmektedir. Ayrıca bu iki kurumun mevzuat açısından ya da sadece YİKOB'lar incelenerek karşılaştırmaları da yapılmıştır. Ancak YİKOB'ların, taşra yönetimi içinde de yer alan il özel idareleri ile uygulamadaki işlevselliği karşılaştırılarak, bu iki kurum arasındaki farklılıkların ve YİKOB'ların Türk kamu yönetimi sistemi içerisinde nerede konumlandığının ve rolünün araştırılması gerekmektedir. Bu kapsamda TR33 bölgesinde bulunan illerden Manisa YİKOB ve Uşak İl Özel İdaresi'nden katılımcılar ile yarı yapılandırılmış, derinlemesine mülakat yapılmıştır. Mülakat doğrultusunda bu iki kurumun yapısal ve işlevsel olarak karşılaştırmalı analizi yapılmıştır. Bu analiz sonucunda elde edilen tespitler ışığında YİKOB'ların Türk kamu yönetimi sistemi içerisinde nerede konumlandığı ve rolü hakkında değerlendirmelerde bulunulmuştur.
E-devlet hizmetlerinden vatandaşların memnuniyeti: Uşak ili örneği
Teknolojideki gelişmeler siyasetten ekonomiye, toplumsal yaşamdan yönetime kadar her alanı etkiler. Bu değişim sürecinin getirdiği en büyük yeniliklerden biri, kamu hizmetlerinin elektronik platformlar üzerinden sunulmaya başlamasıdır. Mart 2020 tarihinden sonra tüm dünyayı etkisi altına alan COVID-19 salgını, e-devlet hizmetlerinin önemini artırmıştır. COVID-19 salgını, birçok ülkede sosyal mesafenin korunması önlemlerine paralel olarak e-devlet hizmetlerinin kullanımını hızlandırmış ve gönüllü kullanımı, zorunlu kullanıma dönüştürmüştür. Bu, salgın öncesinde e-devlet hizmetlerine mesafeli duran vatandaşların kamu hizmetlere online olarak erişmelerini sağlamış ve kamu kurumlarına fiziksel olarak gitme ihtiyacını azaltmıştır. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı, e-devletin kavramsal çerçevesini çizerek, vatandaşların COVID-19 salgını sırasında e-devlet hizmetlerini kullanımlarını ve bu hizmetlerden memnuniyetlerini demografik ve sosyo-ekonomik özellikleri ile ilişkilendirerek ölçmek ve analiz etmektir. Bu amaçla çalışmada vatandaşların e-devlet hizmetlerinden memnuniyetini etkileyen faktörleri ölçen bir ölçek geliştirildi. Pilot testin ardından Uşak ilinde 13 mahallede yaşayan ve basit tesadüfi örneklem yöntemiyle seçilen 396 vatandaş üzerinde anket soru formu ile bir alan araştırması yapıldı. SPSS-26 programına işlenen verilerin güvenilirlik, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), korelasyon, regresyon ve tanımlayıcı istatistiki analizleri yapıldı. 19 maddeli ölçeğin dört alt boyutlu (faktörlü) bir yapıdan oluştuğu ve bu faktörlerin toplam varyansın yaklaşık % 70,028'ini açıkladığı tespit edildi. Faktörler sırasıyla e-devlet kapasitesi, verimlilik, gizlilik ve güvenlik ve devlete güven olarak adlandırıldı. Faktörlerin e-devlet hizmetlerinden memnuniyeti anlamlı düzeyde yordayıp yordamadığını belirlemek için çoklu doğrusal regresyon analizi yapıldı. Regresyon analizi sonucuna göre model anlamlı bulundu. (F=57,592; p=.00). R2 değeri incelendiğinde e-devlet kapasitesi, verimlilik, gizlilik ve güvenlik ve devlete güvenin e-devlet hizmetlerinden memnuniyetin %37'sini açıkladığı tespit edildi. Anahtar Sözcükler: E-devlet, Vatandaş, Memnuniyet, E-devlet hizmetleri, Uşak, Bilgi İletişim Teknolojileri