5
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Türk mûsikîsinde Mısırlı İbrahim Efendi ve besteleri
Türk Müziği tekamülünde belirleyici bir rol oynamış olan dönemlerden biri 19. yüzyıldır. Bu dönemde, Gayrimüslim kökenli birçok besteci, hanende ve icracı Türk Müziği'ne önemli katkılarda bulunmuştur. Bunlardan biri icracı, bestekâr ve hânende olan Mısırlı (Udî) İbrahim Efendi diğer adıyla "Avram Hayat Levi" dir. Mısırlı (Udî) İbrahim Efendi Türk müziği alanına virtüozite seviyesinde ud icraları ve besteleriyle önemli katkılarda bulunmuştur. Tezin amacı; Günümüzde bazı eserlerini icra etmekte olduğumuz ancak kendisi ve besteleri hakkında bir çalışmaya rastlamadığımız Mısırlı (Udî) İbrahim Efendi'nin; Ud icracılığı, sanatkârlığı ve bestekarlığına dikkat çekmek ve kendisinin repertuvarlarda kayıtlı olmayan 14 adet eserinin notasyonu; güftelerinin günümüz Türkçesine aktarılıp, hali hazırda bulunan 2 adet saz semaisi ve 56 adet eserinin ise notalarının tashihi yapılarak literatürümüze kazandırılmasına katkıda bulunmaktır. Bu çalışma Mısırlı (Udî) İbrahim Efendi'nin hayatı ve besteleri ile sınırlıdır. Araştırma konusu bahsedilen eserlerin günümüz Türkçesine ve notasyonuna aktarılarak repertuvara katkıda bulunulmasıdır. Ayrıca günümüzde (Udî) Mısırlı İbrahim Efendi'nin eserlerinin büyük bir kısmının bilinmesi hatta Amerika'ya kadar uzanan meşhur "Misirlou" (Pump-it) şarkısının bestesinin kendisinin olduğu teorisinin kurulması, kendisi hakkında yeterli kaynağa ve bilgiye sahip olunmaması çalışmanın önemini arttırmanın yanı sıra yaşadığı dönem hakkındaki fikirlere ışık tutması hedeflenmiştir. Bu eserlerin günümüz Türkçesi ve notasyonuna aktarılması hem 19. Yüzyıl Türk Mûsikîsinin hem de Mısırlı (Udî) İbrahim Efendi'nin sanat ve bestekârlık anlayışına farklı bakış açıları kazandıracaktır.
Klarnet icracısı İbrahim Efendi'nin taksimlerinin makamsal ve teknik açıdan incelenmesi
Türk müziği, zengin ve çeşitli tarihi kökenlere sahip bir müzik geleneğine sahiptir. Bu geleneğin önemli bir parçası olan taksim formu, Türk müziğinde sözsüz serbest formdaki müzik sınıfındadır. Taksim sâzendelerin enstrümanlarını doğaçlama icra ettiği bir formdur. Taksim, belirli bir makam veya usule dayanabilir veya tamamen serbest olabilir. İcracı, genellikle belirli bir makam veya melodik yapı üzerinde yoğunlaşır ve bu melodik yapıyı geliştirerek taksimi icra eder. Taksim formunda, sanatçı edinmiş olduğu bilgi birikimini ve sazındaki ustalığını icrasına yansıtır. Bu çalışma klarnet sazını Türk müziğine kazandıran ve ilk Türk müziği klarnet icracısı olan İbrahim Efendi'nin icra etmiş olduğu 9 taksiminin incelenmesi üzerine yapılmıştır. Çalışmada bilimsel araştırma yöntemleri arasından betimsel araştırma modeli kullanılmıştır. Yapılan bu çalışmanın Türk müziği klarnet icracılarına ve Türk müziği araştırmacılarına yol göstermesi, yazılı bir kaynak olması amaçlanmıştır. İbrahim Efendi'nin taksimleri notaya alındıktan sonra makamsal ve icra tekniği üzerine incelenmiş ve analiz edilmiştir. Notaya alınan taksimler acemaşiran, hicaz, hicazkâr, 2 adet hüzzam, kürdilihicazkâr, rast, segâh ve basit sûzinak makamlarındadır. Klarnet icracısı İbrahim Bey'in icra etmiş olduğu 9 taksimin Türk müziği makam anlayışına göre icra edildiği ve yapılan bu taksimlerde Klarnet sanatçısı İbrahim Bey'in klarnet tavrının günümüzde hala kullanıldığı, kurmuş olduğu melodik cümlelerin günümüze kadar aktarıldığı tespit edilmiştir. Çalışmadaki taksim notalarına QR kodu eklenerek taksimlerin dinlenilmesi sağlanmıştır.
Ekrem Karadeniz Koleksiyonunun 35-39 numaralı nota defterlerindeki muhtelif fasılların incelenmesi
20.yy önemli mûsikîşinaslarından biri olan Abdülkadir Töre, Türk mûsikîsine muteber eserler bırakmıştır. Abdülkadir Töre'nin kendi el yazmasıyla hazırladığı matbu muhtelif nota defterleri Türk mûsikîsinin kayda değer koleksiyonları arasında yer almaktadır. Abdülkadir Töre tarafından yazılan bahsi geçen nota defterleri bir zaman sonra öğrencisi Ekrem Karadeniz'e intikal etmiştir. Ekrem Karadeniz'in vefatı üzerine Süleymaniye Yazma Eserler Kütüphanesine de bu defterler Ekrem Karadeniz Koleksiyonu olarak kaydedilmiştir. Bu nota defterlerinin tamamı müzik literatüründe Ekrem Karadeniz Koleksiyonu olarak bilinmektedir. Bu tür koleksiyonların akademik olarak incelenmesi Türk mûsikîsi repertuvarına yeni eserler kazandırmak araştırmamızın asıl hedefleri arasında olup, bu sebepten dolayı Ekrem Karadeniz'e yer verdik. Konumuzun amacı; Süleymaniye kütüphanesinde bulunan Abdülkadir Töre tarafından düzenlenen ve kendi el yazmasıyla, hazırladığı matbu nota koleksiyonlarından M. Ekrem Karadeniz koleksiyonu olan 35-39. muhtelif fasıllar defterlerinin transkripsiyonunu yaparak, günümüz Türkçesine aktarımı ve günümüz notasına çevirilerek müzik literatürü ve repertuvarına kazandırmaktır. Bu doğrultuda yöntem olarak kütüphaneden literatür taraması yapılıp ve koleksiyon hakkında bilgiler verilmiştir. Finale 2003 nota yazım programı ile muhtelif fasıllar notaları ve işaretleri günümüz notalarına çevrilmiştir. Transkripsiyonu yapılan nota sayfalarına QR Kod yerleştirilip günümüze kadar gelmiş olan eserleri dijital kaydı var olan bestekârlardan dinleme imkânı da sağlanmıştır. Ekrem Karadeniz Koleksiyonu 35-39 numaralı defterler içerisindeki muhtelif fasılların günümüz Türkçesi ve notasına aktarılmasıyla müzikolojik olarak yeni bir kaynak kazandırmak amaçlanmaktadır. Diğer bir taraftan notaları yazılan eserlerin varsa günümüz repertuvarındaki versiyonu ile mukayeseli incelemesi yapılmıştır. Ayrıca literatürde bulunan Ekrem Karadeniz Koleksiyonu çalışmaları taranıp, Abdülkadir Töre ve Ekrem Karadeniz'in hayatı ve sanatı üzerine olan araştırmalarımız, nitel ve nicel kaynak tarama yöntemi kullanılmıştır. Bestekârların hayatı ve sanatı ile ilgili asiklopedi, tez ve makalelerdeki yazılar toplanıp biraraya getirilmiştir. Bu çalışmada Türk makam mûsikîsindeki fasıl geleneğinden ve ustadan çırağa öğretilen hafızaya dayalı meşk yöntemi anlatılarak önemi vurgulanmıştır.
Yerel, kültürel ve sosyal dinamiklerin kadınların müzikal ifadelerine etkileri: Aslandere kadınları
Bu çalışma, Rize'nin Fındıklı ilçesine bağlı Aslandere köyünde yürütülen saha araştırması temelinde kadınların müzikle kurdukları ilişkiyi toplumsal cinsiyet, kültürel kimlik ve yerel yaşam pratikleri ekseninde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın kapsamına, köyde kadın ve erkek katılımcılarla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler, biyografik anlatı oturumları ve katılımcı gözlem uygulamaları dâhil edilmiştir. Veriler, yayla toplanmaları, düğünler, tarla çalışmaları ve kadın meclisleri gibi farklı geleneksel etkinliklerde, müzik pratiğinin nasıl yeniden üretildiğini ortaya koymak üzere toplanmıştır. Özellikle Nurten İlkay Topaloğlu ve Gülseren Özkaya'nın yaşam öykülerine odaklanan biyografik yöntem, kadınların müzikal kimliklerini tarihsel ve kültürel bağlam içinde anlamlandırmaya imkân sağlamıştır. Tematik analiz sonucunda, kadınların türkü söyleme eylemlerinin yalnızca bireysel bir ifade biçimi olmadığı; aynı zamanda toplumsal aidiyetin yeniden üretildiği, duygusal dayanışma ağlarının kurulduğu ve yerel hafızanın aktarıldığı çok katmanlı bir kültürel mekanizma işlevi gördüğü belirlenmiştir. Ayrıca müziğin, kadınların kamusal görünürlüğünü güçlendirdiği, ataerkil normlara karşı yaratıcı direniş stratejileri geliştirmelerine zemin hazırladığı ve toplumsal rollerinin esnekleşmesini desteklediği saptanmıştır. Kadınların ekonomik döngülerle iç içe geçen müzik pratikleri, toplumsal konumlarını dönüştürme kapasitesini besleyerek kırsal bağlamda kadın ajansının yerel kültürel dinamikler üzerinden inşa edildiğini göstermiştir. Bu bağlamda çalışma, feminist teorinin yerel bağlam odaklı çoğulcu yaklaşımına uygun olarak kırsal kadın öznesinin kültürel üretim aracılığıyla nasıl güçlendiğini ve görünür hale geldiğini ortaya koymaktadır.
5 Aralık 1895 tarihli İlâve-i Ma'lûmât Gazetesi'ndeki mûsikî eserlerinin günümüz türkçesine aktarımı ve incelenmesi
(1864-1912). Yıllarda yaşamış Baba Tahir'in ilk yayın faaliyeti 1299/1883 yılında 19 sayı yayımlanan on beş günlük Bahar isimli dergidir. Baba Tahir'e asıl şöhreti kazandıran haftalık Malumat'ı 11 Mayıs 1311- 5 Şubat 1319 (23 Mayıs 1895- 18 Şubat 1904) tarihleri arasında 423 sayı çıkarır. İlave-i Ma'lumat Gazetesinin tamamı 19 cilt 423 sayıdan ibarettir. Çok fazla resim ve fotoğraf kullanıldığı için gazete Musavver Malumat ismiyle de anılır. Ma'lumat Gazetesi sekiz yıl boyunca yayımı aksatmadan sürdürmüş, Osmanlı ülkesinde büyük ilgiyle okunan ve aranan gazetelerden biri olmuştur. II. Abdülhamid 1876. yılında tahta çıkmış otuz yıl süren padişahlık döneminde Osmanlı devletinde ve yurtdışında çıkarılan çok fazla dergi ve gazete vardır. II. Abdülhamid'in basın hayatı çok haraketli geçmiştir. Çok gazete istikrarlı bir şekilde yayın hayatını sürdürmemiştir. 5 Aralık 1895 tarihli İlave-i Ma'lumat Gazetesinde yayınlanmış 21 tane eser yer almıştır. Bu eserlerin dokuzu Batı müziğinde, altısı Türk müziğinde, altısı Koro şeklinde yazılmıştır. Konumuzun amacı: Mehmet Tahir'in yayınladığı 5 Aralık 1895 tarihli İlave-i Ma'lumat Gazetesinde yer alan 21 adet el yazması ile Osmanlı Türkçesiyle yazılmış Muhtelif Eser güftelerinin günümüz Türkçesine aktarımı ve notaların transkripsiyonunu yaparak Türk müzik literatürüne ve repertuvarına kazandırmaktır. Bu doğrultuda yöntem olarak: Nicel ve Nitel araştırma kaynak tarama, eser tarama ve literatür tarama yöntemleri kullanılarak yapılacaktır. 5 Aralık 1895 tarihli İlave-i Ma'lumat Gazetesinde yayınlanmış 21 tane eser müzikolojik olarak yeni bir kaynak kazandırmak amaçlanmaktadır. Aynı zamanda Batı müziğinde yazılmış eserlerin varsa günümüzde Türk müziği repertuvarındaki versiyonu ile mukayeseli incelenmesi yapılacaktır. Ayrıca literatürde bulunan 5 Aralık 1895 tarihli İlave-i Ma'lumat Gazetesinin çalışmaları taranıp, İlave-i Ma'lumat Gazetesinde yer alan Bestekarlar, müdür ve muharriri Mehmet Tahir ve Osmanlı padişahı II. Abdülhamid'in hayatı ve sanatı üzerine araştırmalarımız, nicel ve nitel kaynak tarama yöntemi kullanılacaktır.