Aşk
Bu konu başlığı altında 84 tez
Tasavvufta ilâhî aşk: Sultan Memdûh Tillovî'nin Dîvânü'l-Münîbî örneği
Aşk, tasavvuf geleneğinde ilgiyle karşılanan kavramlardan biri olmuştur. Bu kavram özellikle Ahmed el-Gazzâlî (v. 520/1126) ve sonrasındaki sûfîler tarafından sıklıkla kullanılmaya başlanmıştır. Sûfîler, aşkı genellikle ilâhî olma yönüyle ele almışlardır. Bu konudaki düşüncelerini eserlerinde belirtmişlerdir. Sûfîlerin aşka dair yazdıkları gerek nesir gerek nazım türündeki eserler geniş bir literatür meydana getirmiştir. Eserlerinde ilâhî aşk konusuna geniş yer ayıran sûfîlerden biri de Sultan Memdûh Tillovî'dir (v. 1263/1847). Sultan Memdûh, Siirt'in Tillo ilçesinde yaşamış olup İsmâil Fakîrullah'ın (v. 1147/1734) torunu ve Erzurumlu İbrâhim Hakkı'nın (v. 1194/1780) talebesidir. Tamamı manzum olup Arapça, Farsça ve Türkçe şiirlerden oluşan geniş bir külliyatı vardır. Bu çalışmada Sultan Memdûh'un ilâhî aşk anlayışı Dîvânü'l-Münîbî bağlamında incelenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde Sultan Memdûh'un hayatı ve eserleri hakkındaki bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde tasavvuf geleneği çerçevesinde aşk kavramı incelenmiş, sûfîlerin aşk kavramına bakışları ele alınmış ve bazı sûfîlerin ilâhî aşk anlayışları açıklanmıştır. Üçüncü bölümde de Sultan Memdûh'un ilâhî aşk anlayışı Dîvânü'l-Münîbî'de geçen şiirlerden hareketle ele alınmıştır. Çalışmadan elde edilen veriler sonuç kısmında aktarılmıştır.
The main characters mode of existence in two literary works: Shylock in the Merchant of Venice and Ella in the Forty Rules of Love
William Shakespeare (1564-1616), is one of the most outstanding and important British authors. His plays are still very popular all over the world. By inserting comic dialogues and scenes, Shakespeare mixes comedy and tragedy in his works. The Merchant of Venice is one of William Shakespeare's most special, impressive and current plays thanks to its contemporary content. In this literary work we can see the results of othering the others. People's disrespectful and opportunist behaviours cause undesirable consequences. Our honour, well known Turkish writer Elif Shafak's book The Forty Rules of Love tells us the story of an unhappy woman called Ella who forgets her existence in her monotonous life. Later she discovers herself within the love of a man called Zahara and under the light of divine love by sufism. As a conclusion in these two literary works one can observe, the conservative Jew, Shylock's point of view which is far from the love of people and Ella's story which is full of love. This thesis is aimed to investigate the mode of people through their point of view to the meaning of human existence. The fight between humans existed since the beginning of the world. The first crime occured with the murder of Habil by his brother Kabil. After the industrial development capitalism which means money became the goal of people's lives. People's selfishness caused the wars; I and II World Wars are the most significant ones. After this process, humans started to lose the meaning of their existence, humanity an essence. It can be thought that from modernism to postmodernism this situation got worse. As a result, people turned into a machine or mechanic item with limited feelings, senses and emotions. This situation caused many problems. Day by day society gets worse, the attitude of people to each other is artificial and people are far from sincerety. When a person questions the problem of these issues and wants to examine the bottom of the iceberg, they choose this subject. This issue is so important because nearly everyone suffers from unhappiness and depression. With crimes, wars, and arguments people's lives turn into hell. Instead of hatred if a person prefers mercy and love, then his/her world would turn into heaven. The purpose of this study is to show that we are not desperate and alone in the universe. God is the source of love like the Sun is the source of heat to Earth. So, humans do not need to fight for anything because the meaning and existence of the person is the love of others and God. As it is known, people are not eternal or immortal, being cruel in a short time in this world is just waste of time. It can be suggested that in families, parents and at schools teachers should emphasize the importance of moral attitudes. Religious education can not be considered, not only memorising of prays, but also the education of being a decent person. As it is very difficult to separate the abstract with the concrete for small kids instead of theorotical knowledge, the syllabus should be prepared according to practical examples.
Love and War from (Both arms and the man) and Majör Barbara
George Bernard Shaw (1856-1950), the Irish comic playwright, literary critic, and a Fabian socialist thinker occupies a prominent position in the history of modern English thought in general and English drama in specifics. This is mainly due to his unconventional treatment of the conventional topics or ideas in his plays. Shaw wrote sixty-three plays which are all comedies that criticize wittily the social diseases prevalent in his society during his lifetime. Shaw's plays are dramas of ideas. He deals with many themes in his plays such as morality, wealth/poverty, society and class, hypocrisy, power, religion, heroism, violence, war and love. This research analyzes two themes of love and war in his two well-known plays Arms and the Man (1894) and Major Barbara (1905). In the study, the complex meanings of love and war will be tackled with special focus on the unconventional outlook of the writer about the traditional concepts of love and war. The aim of the study is to confirm the intermingle of love and war in Bernard Shaw's Arms and the Man as well as Major Barbara. The approach chosen by the researcher of the study will be cultural materialism, as it is broadly known as new historicism. This approach will focus on the social, political, and cultural events that happened during the period of Shaw's lifetime and how those events are reflected and have been dealt with in the mentioned dramatic works under study.
The transformation of romance novels based on the theories of sociologist Anthony Giddens
Romances date back to the creation of stories. Although the definition of the genre has changed in time from the Ancient Greeks to the Bildungsromans,to the 19th century and today's courtship novels, both scholarship and widely-held attitudes towards romance has remained fixedly and prioritized only the universality, unoriginality, and continuity of romance fiction instead of its sociocultural effect of promoting positive ideals like female empowerment. The portrayal of women in social roles has been in a state of constant change including their relationship with and relation to men. This thesis explores only medieval historical romance fictions and their changes through the course of the time. I examine three medieval romances's content—Walter Scott's Ivanhoe (1920), Kathleen Woodowiss' The Wolf and the Dove (1974), and Amanda Quick's Mystique (1995)-- written in different time periods based on content analysis using Anthony Giddens's (1992) theories of intimacy. In addition, it will address romance novels' views about sex, gender and love roles. Some significant results emerge from this dissertation. First of all, romance novels' major themes of love, intimacy and gender relationships have altered a lot considering the time period they have been written. The stereotyped image of romance novels has been deconstructed regarding the notions about love, sex and the patriarchal image of women as the genre evolves. Moreover, this project demonstrates that romance novels depict changing status of women and how gradually they have become equal with men by gaining more power and freedom.
Evli bireylerin evlilik uyumu ve evlilik doyumu düzeylerinin aşk düzeyi açısından incelenmesi
Bu araştırmada, evli bireylerin evlilik uyumu, evlilik doyumu ve yaşam doyumu düzeylerinin aşk düzeyi ile ilişkilerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Aşk düzeyi kavramlaştırılması Sternberg'in Üçgen Aşk Kuramı kapsamında yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini yaşları 21-75 arasında değişen 153'ü kadın, 87'si erkek olmak üzere toplamda 240 evli birey oluşturmaktadır. Aşk düzeyini ölçümlemek için "Sternberg Üçgen Aşk Ölçeği", evlilik uyumunu belirlemek için "Evlilikte Uyum Ölçeği", evlilik doyumunu belirlemek için "Evlilik Yaşam Ölçeği" ve yaşam doyumunu belirlemek için "Yaşam Doyumu Ölçeği" uygulanmıştır. Ayrıca araştırmada kullanılan sosyodemografik ve ilişkisel değişkenleri belirlemek amacıyla, araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Ölçeklerden elde edilen verilerin, katılımcıların demografik özelliklerine göre farklılık gösterip göstermediğini saptamak amacıyla bağımsız t-testi ve tek yönlü ANOVA testi uygulanmıştır. Ölçüm yapılan değişkenler arasındaki ilişkileri saptamak amacıyla ise Pearson korelasyon analizi, basit regresyon analizi ve hiyerarşik regresyon analizi uygulanmıştır. Elde edilen verilerin analizi sonucunda evli bireylerin, evlilik uyumu, evlilik doyumu ve yaşam doyumu düzeylerinin, aşk düzeyi ile pozitif yönde ilişkili olduğu saptanmıştır. Ayrıca evli bireylerin; araştırma değişkenleri düzeylerinin, eşleri ile yaş farkı, eşler arası eğitim düzeyi farkı, evlilik öncesi flört süresi, çocuk sayısı ve evlilik tanımı (aşk evliliği/mantık evliliği) açısından karşılaştırıldığında, anlamlı farklılıklar olduğu saptanmıştır. Araştırma değişkenlerinin; cinsiyet, gelir düzeyi ve çalışma açısından karşılaştırıldığında anlamlı farklılıklar tespit edilememiştir. Tüm bulgular ilgili literatür çerçevesinde tartışılmıştır.
Farklı cinsel yönelimlerden bireylerin romantik aşka ilişkin söylemleri
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de yaşayan farklı cinsel yönelimlerden bireylerin romantik aşkın anlamını güncel söylemlerde nasıl inşa ettiklerini ve bu inşayı oluştururken kullandıkları açıklayıcı repertuarların söylem analizi ile incelenmesidir. Aşk, çoğu insanın üzerinde rahatlıkla konuştuğu, deneyimlediği, temsillerine sık rastladığı konulardan biri olmasına karşın, aynı zamanda karmaşıklığı ve anlaşılmazlığı ile de ilgi çekmektedir. Bu çalışmada heteronormatif bakış açısının dışına çıkılarak sadece heteroseksüellerin değil tüm cinsel yönelimlerden bireylerin romantik aşka dair söylemleri anlaşılmaya çalışılmıştır. Çalışmanın katılımcılarını 21-43 yaş arası farklı cinsel yönelimlerden 15 kişi oluşturmaktadır. Her bir katılımcıyla bireysel olarak 15 ayrı görüşme gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler ses kayıt cihazına kaydedilmiş ve yazılı olarak metine dönüştürülmüştür. Görüşme metinleri söylem analizi ile incelenmiştir. Analiz sonucunda; 'sevgiden farklı olarak aşk', 'referans alınan aşk', 'stratejiye dayanan aşk', 'bilinmezlikten beslenen aşk', 'bireyi etkileyen aşk', 'ihtiyaç olarak aşk' ve 'heteroseksüel olmayan aşk' olmak üzere yedi açıklayıcı repertuara ulaşılmıştır. Bulgulara genel olarak bakıldığında, romantik aşkın farklı alanlarda ve farklı söylemsel bağlamlarda yansımaları olduğu görülmektedir. "Sevgiden farklı olarak aşk" repertuarı, aşkla ilgili söylemlere kaynaklık eden baskın repertuardır ve bu repertuarda aşk sevgiden ayrıştırılarak inşa edilmiştir. "Stratejiye dayanan aşk" repertuarında "maç, oyun, pazarlama" gibi stratejilerle, romantik ilişkilerin toplumsal cinsiyet rolleri çerçevesinde inşa edilmekte olduğu bulgular arasındadır. "Bilinmezlikten beslenen aşk" repertuarında aşkın, "bilinmezlik ve "keşfetme" üzerinden inşa edildiği görülmüştür. Çalışmaya katılan farklı cinsel yönelimlerden bireylerin söylemlerinde romantik aşka ilişkin belirli düzeyde ortaklaşılan bir anlam dünyası olmakla birlikte, "heteroseksüel olmayan aşk" söylemi açısından durum farklılaşmaktadır. Eşcinsel katılımcıların, heteroseksüellerden farklı olarak, bu söylemle aşkı egemen heteronormatif kültürün içinden sıyrılarak inşa etmeye çalıştıkları görülmüştür. Sonuç olarak, romantik aşk, egemen kültürün ataerkil düzeni içinde, toplumsal cinsiyet normlarının, heteronormatif söylemlerin ve popüler kültürün pompaladığı aşk temsilleriyle ve öznel deneyimlerle yoğurulurken tek bir düzlemde onu tanımlamaya çalışmak mümkün görünmemektedir. Anahtar Kelimeler: Romantik aşk, kültür, söylem, cinsel yönelim, açıklayıcı repertuarlar
İbrahim Yıldırım'ın romanlarında delilik
Bu çalışmada İbrahim Yıldırım'ın romanları delilik bağlamında incelenmiştir. Romanların en öne çıkan konusu olan delilik ele alınmıştır. Yazarın deliliği konu edinme şekli açıklanırken psikoloji biliminden yararlanılmıştır. Çalışmanın girişinde yazarın hayatından ve sanatından kısaca söz edilmiş, yararlanılan kaynaklar verilmiştir. İki bölümden meydana gelen tezin ilk bölümünde "Delilik nedir?" "Edebiyatta delilik nasıl ele alınmıştır?", "Türk edebiyatında deliliği konu alan eserler nelerdir?" sorularına cevap aranmıştır. İkinci bölümde ise "İbrahim Yıldırım'ın Romanlarında Deliliğin İncelenmesi" ana başlığı altında "Delilik ve Yaratıcılık", "Delilik ve Ölüm", "Delilik ve Aşk" başlıkları yer almıştır ve deliliğin aşkla, ölümle, yaratıcılıkla ilişkisi incelenmiştir. Sonuçta da İbrahim Yıldırım'ın romanlarında deliliğin işlenişiyle ilgili değerlendirmeler yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Türk edebiyatı, roman, İbrahim Yıldırım, delilik, saplantı, aşk, yaratıcılık, ölüm, intihar, cinayet.
İbn Sînâ'da Aşk ve Schopenhauer'da irade: Ontolojik bir araştırma
İbn Sînâ açısından aşk, Zorunlu Varlık tarafından var oldukça var olarak kalmak isteyen canlı, cansız bütün bir tabiata varlıklarını koruma adına bahşedilen, aynı zamanda Varlığın bizâtihî kendisine işaret eden önemli bir kavramdır. Aşkın tecellî etmesi ile varoluş bir ve aynı anlama gelmektedir ve aşk varlığın garantörü durumundadır. İbn Sînâ bir iç muharrik olarak kabul ettiği; ontolojik, epistemolojik, kozmogonik ve psikolojik olmak üzere çeşitli formülasyonlarına yer verdiği aşkı, Mutlak İyilik ile özdeş kabul etmekte ve bireysel varlıkların tamamının fıtrî bir aşk ile Tanrı'ya bağlı olduğunu ortaya koyma amacını taşımaktadır. Bu amaç dahilinde İbn Sînâ, cansız varlıklardan başlayarak ilâhî nefislere varana kadar varlık dairesinin her aşamasında tecellî eden aşkın tüm görünüşlerine rağmen küllî olduğunun altını çizmektedir. Öte yandan Schopenhauer'da bütün bir evrenin itici gücü olarak nitelendirilebilecek irade, temel gerçeklik olmakla birlikte, yaşamın sürekliliğini temin eden ve yeni yaşam formlarının açığa çıkmasını sağlayan merkezî bir kavramdır. Schopenhauer iradeyi insanın kendi varlığına ilişkin dolaysız farkındalığı/bilgisi üzerinden temellendirmektedir. "İrade (Alm. Wille) bedenin a priori bilgisi ve beden de iradenin a posteriori bilgisi"dir. Buradan çıkarılacak sonuç insanın, aynı zamanda irade olarak tezahür ettiği ve dolayısıyla iradenin her bir ediminin aynı zamanda bedenin de bir edimi olmak durumunda olduğudur. İrade bir bütün halinde ve doğanın bütününde aktif bir güç olarak kendisini göstermektedir. Schopenhauer nedensellik ilkesinden bağımsız bir biçimde işleyen iradeyi, diğer her şeyin kendisinden türediği, varlığın en temel ilkesi olarak kabul etmekle birlikte, tezahürlerinin çeşitliliği içerisinde değişmeksizin kaldığı ve birliğini daima koruduğunu düşünmüştür.
Portrayals of love and lovers in translations of popular songs: Turkish popular music's translation into / from English and Arabic
This thesis investigates portrayals of love and lovers in Turkish popular music's translation from/into English and Arabic. With the aim of finding answers to the questions of what are the similarities and/or differences between the source songs and target songs in terms of their portrayals of love and lovers, what translational strategies are used in song translations, and how can certain aspects regarding portrayals of love and lovers be categorized, the thesis presents a descriptive and comparative analysis of the selected source and target songs within a theoretical framework consisting of the concepts of skopos (Vermeer 1996), translation norms (Toury 1995) and domestication-foreignization (Venuti 2008). Analysis of the songs under investigation reveals that the similarities and/or differences between the source and target songs concerning the portrayals of love and lovers are resorted to in accordance with their translators' goals, i.e., skopoi. One possible skopos for all target songs analyzed in the present thesis might be argued to be the goal of making the final products successful and popular. Thus, it can be argued that the translators do not only translate lyrics but also import the success and popularity potential of the source songs. Yet, the results of the analysis also display that the semantical content of the source songs has not been always rendered as closely as possible in the target songs. Thus, it can be concluded that the changes in matricial or textual-linguistic norms might be done in order to conform to the aesthetic, ideological, or cultural expectancies of the target audiences, while the similarities to the source songs can be related to the intention of serving new types of genres or ideas and importing their features to the target audience. On the basis of the findings of the analysis of the songs, the thesis also suggests a categorization for analysis of portrayals in song translations which consists of six categories that are point of view, focus, tone, cultural changes, writing style, and aesthetics. The suggested categorization, however, does not imply dichotomies as a translator may choose to apply multiple strategies at different parts of the target song lyrics that may be described with all or some of the categories.
Yetişkinlerde algılanan ebeveyn ilişki tutumları ile aşka dair görüşler arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırma yetişkinlerin algıladıkları ebeveyn ilişki tutumlarını ve aşka ilişkin görüşlerini incelemek, çeşitli değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğini saptamak amacıyla yapılmıştır. Araştırma Sakarya ili Serdivan ilçesi İstiklal mahallesindeki yetişkinler üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini 188 kadın, 192 erkek olmak üzere toplamda 380 yetişkin oluşturmaktadır. Bu çalışma, ilişkisel tarama modeline dayanan betimsel bir araştırmadır. Ölçme aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu, aşka dair görüşleri ölçmek için, Lee'nin (1973) aşk sınıflandırması temel alınarak Hendrick, Hendrick ve Dicke (1998) tarafından geliştirilmiş olan ve Büyükşahin ve Hovardaoğlu (2004) tarafından Türkçeye uyarlanan Aşka İlişkin Tutumlar Ölçeği: Kısa Formu (LAS) kullanılmıştır. Algılanan ebeveyn ilişki tutumlarını belirlemek amacıyla Çelik ve Öziş (2016) tarafından geliştirilen Algılanan Ebeveyn İlişkisi Ölçeği kullanılmıştır. Bu araştırmada veri toplama araçları ile toplanan verilerin analizinde SPSS Windows 21.0 paket programı kullanılmıştır. Araştırmada, yetişkinlerin algıladıkları ebeveyn ilişki tutumları alt boyutları ile aşk tutumları alt boyutları arasında ilişki olduğu bulunmuştur. Aşk tutumlarının cinsiyete, eğitim düzeyine, ilişki durumuna ve birlikte yaşanılan kişilere göre anlamlı bir farklılık gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır. Aşk tutumlarının yaşa, anne eğitim düzeyi, baba eğitim düzeyine göre anlamlı bir farklılık göstermediği bulunmuştur. Yetişkinlerin algıladıkları ebeveyn ilişkileri ile bağımsız değişkenler arasındaki ilişki incelenmiştir. Buna göre, algılanan ebeveyn ilişkisi cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, ilişki durumu, anne eğitim düzeyi ve birlikte yaşanılan kişilere göre anlamlı bir farklılık göstermektedir. Yetişkinlerin algıladıkları ebeveyn ilişkilerinin baba eğitim düzeyine göre farklılaşmadığı bulunmuştur. Araştırmadan elde edilen bulgular yorumlanmış, tartışılmış, uygulayıcılara ve araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.
Neylî Dîvânı'nın tahlîli
Bilindiği gibi, Türk Edebiyatı birçok döneme ayrılır. Bu dönemlerin içinde en geniş ve en kapsamlı yere sahip olan dönem, dîvân edebiyatıdır demek mümkün. Dîvân edebiyatı da kendi içerisinde farklı zamanlara ayrılarak belli dönemlere bölünmüştür. Bu dönemler içerisinde XVIII. yy. dîvân edebiyatı'nın son merhalesini oluşturmaktadır diyebiliriz. XVIII. yüzyılda birçok şair yetişmiştir. Bunlardan biri de Mirzâ-zâde Ahmed Neylî 'dir. Çalışmamızda; Mirzâ-zâde Ahmed Neylî 'nin hayatı, edebi şahsiyeti ve eserleri hakkında bilgiler sunulmuştur. Ayrıca Neylî'nin dili, edebî yönü, şiirlerine yansıyan duygu ve düşüncelerini belirten nazımlardan örnekler sunulmuştur. Bunun yanı sıra Neylî'nin Dîvânı; Dîn-Tasavvuf, Cemiyet, İnsan ve Tabiat şeklinde incelenmiş ve tahlîl edilmiştir. Her bölüm de kendi içerisinde farklı bazı bölümlere ayrılmış, dîvân şiirine uygun gereken bilgi ve yorumlar verilmiştir.
Klasik Türk edebiyatında realist aşk mesnevileri
Klasik Türk edebiyatında mesnevilerin tasnifi çoğunlukla konularına göre yapılmıştır. Aşk mesnevileri tasniflerde müstakil bir başlık olarak yer alırken sergüzeşt-nâme ve hasbihâl türleri şairlerin "gördükleri, yaşadıkları olayları anlatan, toplum hayatından kesitler veren" mesneviler başlığı altında değerlendirilmiştir. Ancak hem klasik aşk mesnevileriyle hem de sergüzeşt ve hasbihâl türleriyle ortak özellikler gösteren mesneviler de vardır. Bu çalışmada her iki türden de özellikler gösteren mesnevilerin "realist aşk mesnevileri" olarak tanımlanması önerilmiştir, kriterleri "gerçekçilik" temelinde olay örgüsü, kişiler, zaman ve mekân olarak belirlenmiştir. Bu mesnevilerde olaylar gerçekçi kurgulanmıştır, kahramanlar olağanüstü özellikler göstermezler, olaylar belirli bir tarihte ve gerçeğe uygun zaman dilimlerinde, gerçek şehirlerde ve gerçek mekânlarda geçer. Bu çalışmada, yukarıdaki kriterler doğrultusunda edebiyat tarihlerinde "gerçekçi, realist, yerli veya şairin başından geçen bir aşk macerası" olarak tanımlanan eserlerden örneklem olarak sekiz eser seçilmiştir. Fürkat-nâme ve Heves-nâme 15. yüzyıldan bu türün özelliklerini gösteren "ilk" eserlerdir. Nâlân u Handân, Şâh u Gedâ, Ebkâr-ı Efkâr ve Mâcerâ-yı Mâh da 16. yüzyılda yazılmış eserlere örnektir. Heft-hân, 17. yüzyıldan şairin anlatıcıyla özdeşleştiği ve kendisine Şâh u Gedâ'nın şairi Yahyâ'yı örnek olarak aldığını belirttiği bir eserdir. Son olarak Üç Arûs ve Üç Dâmât, 18. yüzyıldan, diğer mesnevilerdeki gibi şairin orijinallik iddiası taşımadığı ya da kendisini âşıkla özdeşleştirmediği ancak olay örgüsü, kişiler, zaman ve mekân unsurları değerlendirildiğinde "realist" özellikler gösteren bir eser örneğidir. Bu tezde, önce mesnevilerin "sebeb-i telif" bölümleri incelenmiş, şairlerin eserlerini yazma nedenleri sorgulanmıştır. Bölüm sonunda şairlerin kendi başlarından geçen bir aşk macerasını anlatma iddialarının "gerçekçi" olmak adına bir kurgu olduğu görülmüştür. Bu sonuç, mesnevilerin aşk mesnevilerinin bir alt başlığı olarak ele alınmaları tezini desteklemiştir. Ardından, mesneviler realist özellikleri de ön plana çıkarılarak her yönüyle, önce tahkiye yapısı ardından da sosyal hayat açısından incelenmiştir. Şairlerin kendi dünyalarına dönüp kendi hikâyelerini anlattıkları bu eserlerde kahramanların sosyal hayatları da canlı ve gerçekçi bir şekilde eserlere yansımıştır.
Bir aşk söyleminden parçalar ışığında Türk romanına bakış (1872-1950)
Söylem ile ilgili 1960'lı yıllardan itibaren yapılmaya başlanan çalışmalar dilbilim alanındaki dönüm noktalarından biri olmuştur. 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren dilbilimciler dili sadece cümle boyutuyla ele almayıp bağlam üzerinde de araştırmalar ve incelemeler yapmıştır. Aşk, her dönemde farklı şekillerde anlamlandırılmış ve yorumlanmıştır. Birçok disiplin tarafından ele alınan aşk konusunda farklı yaklaşımlar ve görüşler vardır. Bunun yananında bütün sanatsal alanlarda aşk her dönemde en çok ilgi duyulan konulardan biri olmuştur. Hem bilim insanlarının hem de sanatçıların aşka dair ortak bir söylemi olmasa da aşk söyleminin kendisinde ortaklıklar vardır. Söylem alanının en önemli isimlerinden biri olan Roland Barthes, 1977 yılında yayınlanan Fragments d'un discours amoureux (Bir Aşk Söyleminden Parçalar) eserinde aşkı söylem ile ele almıştır. Barthes, çalışmasının gerekliliği olarak aşk söyleminin yalnızlığını gösterir. Onun çalışmasındaki yola çıkış ilkesi ise aşığın basit bir bildirgesel özne olarak görülmemesi gerektiğidir. Bu çalışmasında Barthes; aşk söylemi içerisinde batmak, yokluk, tapılası, kesinleme, bozulma, kaygı, hiçleme, çile, atopos, bekleyiş, gizlemek, düzenini kurmuş, yıkım, sınırlamak, yürek, doluluk, acıma, anlamak, davranış, suç ortaklığı, dokunumlar, olağan şeyler, beden, bildirim, sunu, iblisler, bağımlılık, harcama, gerçeksizlik, dram, derisi yüzülmüş, yazmak, dolaşı, kucaklaşma, sürgün, cansıkıcı, solmak, kusurlar, bayram, deli, rahatsızlık, gradiva, giysi, özdeşleşme, görüntü, bilinmez, tümevarım, bilgi verici, katlanılmaz, çıkışlar, kıskançlık, seni-seviyorum, baygınlık, mektup, taşım, büyü, iğrenç, suskunluk, bulutlar, gece, nesneler, müstehcen, ağlamak, dedikodu, neden, hayranlık, yitirilmiş, karşılaşma, yankılanma, uyanış, ağız kavgası, yalnız, göstergeler, anı, intihar, öyle, sevecenlik, birlik, gerçek ve ele geçirmek istemek olmak üzere seksen adet beti belirlemiş ve bu betilere okumalarından, dost konuşmalarından ve kendi yaşamından örnekler vermiştir. Israrlı ve rastlantısal okumalarından faydalanan Barthes, edebi eserlerin aşk söylemi ile ele alınabileceğini de göstermiştir. Bu çalışma da Barthes'ın izlediği yol takip edilerek seksen betiye ele alınan zaman diliminde basılmış olan Türk romanından örnekler verilerek aşk söyleminin Türk romanındaki varlığı gösterilmeye çalışılmıştır.
Aşk stilleri, benlik saygısı ve kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu çalışmada aşk stilleri ile benlik saygısı ve kişilik özellikleri arasındaki ilişkilerin ortaya konması amaçlanmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu 203 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Katılımcıların 118'i (%58.1) kadın; 85'i (%41.9) erkektir. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada veriler "Aşka İlişkin Tutumlar Ölçeği – Kısa Form","Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi" ve "Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği" aracılığıyla toplanmıştır. Ayrıca demografik bilgiler "Kişisel Bilgi Formu" ile toplanmıştır. Verilerin çözümlenmesi "SPSS 21 for Windows" paket programı ile gerçekleştirilmiştir. Öncelikle bütün katılımcıların puanların normal dağılım gösterip göstermediği çarpıklık ve basıklık katsayıları ile incelenmiştir. Veriler bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı aracılığı ile analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda özgeci aşk stili ve sahiplenici aşk stilinin benlik saygısı ile negatif yönde ilişkili bulunurken, tutkulu aşk stilinin benlik saygısı ile pozitif yönde anlamlı ilişkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Özgeci aşk kişilik özelliklerinden dışa dönüklük ile negatif yönde, yumuşak başlılık ile pozitif yönde; arkadaşça aşk deneyime açıklık, yumuşak başlılık ve sorumluluk ile pozitif yönde; tutkulu aşk duygusal dengesizlik ile negatif yönde, deneyime açıklık, yumuşak başlılık ve sorumluluk ile pozitif yönde; mantıklı aşk dışa dönüklük, deneyime açıklık, yumuşak başlılık ve sorumluluk ile pozitif yönde; oyun gibi aşk deneyime açıklık, yumuşak başlılık ve sorumluluk ile negatif yönde ve sahiplenici aşk duygusal dengesizlik ile pozitif yönde dışadönüklük ile negatif yönde ilişkili bulunmuştur. Ek olarak benlik saygısı ile duygusal dengesizlik arasında negatif yönde, dışadönüklük, deneyime açıklık ve sorumluluk arasında ise pozitif yönde ilişki olduğu saptanmıştır. Aşk stillerinin cinsiyete, romantik bir ilişkiye sahip olup olmamaya göre farklılaştığı ancak yaşa göre farklılaşmadığı saptanmıştır. Benlik saygısının demografik değişkenlere farklılık göstermediği, kişilik özelliklerinin ise cinsiyete ve yaşa göre farklılaştığı belirlenmiştir.
Romantik ilişkilerde bağışlamanın aşk biçimlerine göre yordanması
Bu çalışmanın amacı, üniversite öğrencilerinin romantik ilişkilerindeki bağışlama davranışları ile aşk biçimleri arasındaki ilişkileri incelemektir. Bunun yanı sıra, bağışlama davranışlarının ve aşk biçimlerinin cinsiyete göre değişip değişmediğine de bakılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, Ankara'da bir devlet üniversitesinin çeşitli fakültelerinde öğrenimine devam eden 428 (305 kadın, 123 erkek) öğrenci oluşturmuştur. Araştırmada veri toplamak amacıyla Aşka İlişkin Tutumlar Ölçeği: Kısa Form, Suça İlişkin Kişilerarası Güdüler Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkeni aşk biçimleri; bağımlı değişkeni ise romantik ilişkilerdeki bağışlama davranışlarıdır. Aşk biçimlerinin üniversite öğrencilerinin bağışlama davranışlarını yordama gücünü belirlemede çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Öğrencilerin aşk biçimlerinin ve bağışlama davranışlarının cinsiyete göre değişip değişmediğini belirlemede bağımsız örneklemler için t testinden yararlanılmıştır. Verilerin istatistiksel çözümlemelerinde SPSS 22.0 paket programı kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, aşk biçimleri üniversite öğrencilerinin romantik ilişkilerdeki bağışlama davranışlarını anlamlı şekilde yordamaktadır. Tutkulu aşk, özgeci aşk, oyun gibi aşk ve sahiplenici aşk bağışlamayı anlamlı düzeyde açıklamaktadır. Aşk biçimlerinin Suça İlişkin Kişiler Arası Güdüler Ölçeği alt boyutlarını yordama gücü incelendiğinde elde edilen bulgular ise şu şekilde özetlenebilir: Tutkulu aşk intikam, kaçınma ve iyilikseverlik boyutlarını; sahiplenici aşk intikam ve kaçınma boyutlarını ve arkadaşça aşk ise kaçınma boyutunu anlamlı şekilde yordamaktadır. Özgeci aşk intikam ve iyilikseverlik boyutlarını; oyun gibi aşk intikam ve kaçınma boyutlarını anlamlı şekilde açıklamaktadır. Mantıklı aşk ise romantik ilişkilerdeki bağışlama davranışlarını istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yordamamaktadır. Ayrıca üniversite öğrencilerinin aşk biçimlerinin cinsiyete göre anlamlı olarak farklılaştığı belirlenmiştir. Üniversite öğrencilerinin romantik ilişkilerindeki bağışlama davranışlarının ise cinsiyete göre farklılık göstermediği saptanmıştır.
Romantik geleneğin sosyoloji ve sosyal teoriye etkileri
Bu tezde, romantik akımın sosyoloji ve sosyal teoriye etkilerini inceliyorum. Tahayyül gücü, organik bütün ve tecrübe, Romantizmin temel kavramları olarak beliriyor. Yaratıcı tahayyül gücünün "aşkınsal-ampirik" ya da "mundus imaginalis" olarak adlandırılabilecek asli bir ontolojik tabaka oluşturduğunu ileri sürüyorum. Georg Simmel, Walter Benjamin, Michel Foucault ve Pierre Bourdieu gibi figürlerde bu romantik yaratıcı tahayyül öğesinin sosyolojik ve sosyal teorik bilgiyi şekillendirmek üzere iş başında olduğunu göstermeyi deniyorum.
Klasik Türk şiirinde akıl
Akıl insanı diğer canlılardan ayıran özelliğidir. İnsan varoluşunu onunla anlamlandırır, onunla düşünür, uygular ve eleştirir. Bundan dolayı aklın neliği konusu felsefe, kelâm, tasavvuf başta olmak üzere ilimlerin başlıca araştırma konularındandır. Klasik Türk şiiri 13. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar çok geniş bir coğrafyada hayat bulmuş, düşünsel yönü güçlü bir edebi etkinliktir. Farklı kültürlerden, farklı mesleklerden ve farklı mizaçlardan farklı dünya görüşüne sahip insanları çatısı altında toplamış büyük bir edebi faaliyettir. Aklın Klasik Türk şiirinde ele alınışı ise daha önce üzerinde çok çalışılmamış bir konu olarak görünmektedir. Bundan dolayı aklın Klasik Türk şiirinde ele alınışı çalışmanın ortaya çıkmasını sağlayan merak noktasıdır. Bu çalışmada Klasik Türk şiirinde aklın ele alınışı incelenmiştir. Akıl öncelikli olarak kavramsal açıdan ve ilimler açısından ele alınmıştır. Daha sonra Klasik Türk şiirinde incelenen metinlerde sıkça aklın işlevlerine ve aşkla ilişkisine değinildiği için akıl, işlevi ve aşkla ilişkisi bakımından ele alınmıştır. İşlevi açısından incelendiğinde aklın çıkarımsal ve sezgisel akıl olarak ele alındığı görülmüştür. Aşkla ilişkisi bakımından incelendiğinde ise aklın aşk karşısında aciz olduğu görülmüştür. Sonuç bölümünde ise aklın kullanım amacı ve yerine göre farklı şekillerde değerlendirilişi ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Klasik Türk Şiirinde Akıl, Klasik Türk Şiiri, akıl, Türk şiiri, aklın işlevleri, aşk ve akıl.
Romantik ilişkilerde aldatma ve affetme eğilimlerinin aşka ilişkin tutumlar bağlamında incelenmesi
Bu çalışmanın amacı, aşk tutumları ile (tutkulu, oyun gibi, arkadaşça, mantıklı, sahiplenici, özgeci aşk), aldatma ve affetme eğilimleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmanın katılımcılarını, yaşları 19 ile 65 arasında değişen, 305'i (%61) kadın, 195'i (%39) erkek olmak üzere toplam 500 yetişkin birey oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak, Kişisel Bilgi Formu, Aşka İlişkin Tutumlar Ölçeği Kısa Formu, Aldatma Eğilimi Ölçeği ve Heartland Affetme Ölçeği kullanılmıştır. İlişkisel tarama modelinin kullanıldığı bu çalışmada katılımcılardan elde edilen veriler, çoklu doğrusal regresyon analizi ve Tek Yönlü MANOVA ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre aşk tutumlarından oyun gibi aşk ve tutkulu aşk aldatma eğilimini, sahiplenici aşk ve tutkulu aşk ise affetme eğilimini anlamlı bir biçimde yordamaktadır. Cinsiyet değişkenine göre, erkek katılımcılar kadın katılımcılara göre sahiplenici aşk, özgeci aşk ve oyun gibi aşk tutumlarını daha fazla benimsemektedirler. Son olarak romantik ilişki değişkenine göreyse, evli katılımcıların özgeci aşk tutumlarının diğer katılımcılara göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu bulunmuştur.
Üniversite öğrencilerinde aşka ilişkin tutumlar, kişilik özellikleri ile bağlanma stilleri arasındaki ilişkilerin cinsiyet ve mevcut ilişki durumu bağlamında incelenmesi
Aşk insanlığın varoluşundan bu yana, kişilerin hayatlarının en önemli parçalarından biridir. Romantik ilişkilerde yaşanan zorluk ve problemlerin kişinin hayatındaki işlevselliğini etkilediği düşünüldüğünde incelenmesi gereken bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmanın amacı, kişilerin romantik ilişkileri yaşayış biçimleri ile kişilik özellikleri ve yetişkin bağlanma türlerini inceleyerek aralarındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda yapılan çalışmaya, 119'u kadın, 116'sı erkek olmak üzere toplamda 235 üniversite öğrencisi katılmıştır. Veri toplamak amacıyla katılımcılara, Kişisel Bilgi Formu, Aşka İlişkin Tutumlar Ölçeği (LAS), Beş Faktör Kişilik Envateri (NEO-PI-R) ve Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri (YİYE) uygulanmıştır. Hipotezlerin test edilmesi ve araştırma sorularının yanıtlanması amacıyla t test analizi ve korelasyon analizleri yapılmıştır. Elde edilen bulgular; kadın katılımcıların duygusal dengesizlik (nevrotizm) kişilik ve kayıtsız bağlanma alt boyutlarında erkeklere göre daha yüksek puan aldıkları yönündedir. Erkek katılımcılar ise oyun gibi aşk ve özgeci aşkta kadın katılımcılara kıyasla anlamlı ölçüde daha yüksek puan elde etmişlerdir. İlişkisi olan katılımcıların, ilişkisi olmayan katılımcılara kıyasla tutkulu aşk, arkadaşça aşk ve özgeci aşk boyutlarında anlamlı ölçüde daha yüksek puanlar elde ettikleri görülmüştür. Korelasyon sonuçlarına göre; tutkulu aşkın duygusal dengesizlik ve kayıtsız bağlanma ile arasında negatif ilişki bulunurken; sahiplenici aşk ile duygusal dengesizlik ve saplantılı bağlanma arasında pozitif bir ilişki bulunmuştur. Uyumluluk kişilik alt boyutunun oyun gibi aşk ile arasında negatif bir ilişki görülürken; mantıklı aşk ve arkadaşça aşk arasında pozitif bir ilişki vardır. Ancak arkadaşça aşkın duygusal dengesizlik ve kayıtsız bağlanma ile arasındaki ilişki negatiftir. Mantıklı aşkın sorumluluk alt boyutuyla arasındaki ilişki pozitif olurken, duygusal dengesizlik ile arasındaki ilişki negatiftir. Özgeci aşkın hiçbir kişilik ve bağlanma boyutlarıyla anlamlı bir ilişkisi bulunmamıştır. Ayrıca, kayıtsız bağlanmanın dışa dönüklük ile negatif bir ilişkisi bulunurken; duygusal dengesizlik ile arasında pozitif bir ilişkisi olduğu bulunmuştur. Saplantılı bağlanmanın hiçbir kişilik boyutuyla ilişkisi yoktur. Çalışmanın sonuçları literatürdeki ilgili bulgular bağlamında tartışılmıştır.
Aile içi şiddet gören kadınlarda aşka ilişkin tutumlar ile bağlanma stilleri ve kişilik özelliklerinin ilişkisinin incelenmesi
Amaç: Bu çalışmada aile içi şiddet gören kadınlarda aşka ilişkin tutumlar ile bağlanma stilleri ve kişilik özelliklerinin ilişkisinin incelenmesi; bu özelliklerin şiddete maruz kalmayan kadınlar ile karşılaştırılması ve şiddet türleri ile ilişkilerine bakılması amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırmaya yaşları 18 ile 45 arasında olan, aile içi şiddet (partneri tarafından) görmekte/görmüş olan 64 kadın ve aile içi şiddete uğramamış 64 kadın olmak üzere toplam 128 kadın dahil edilmiştir. Çalışma grubuna 49 sorudan oluşan ve maruz kaldıkları şiddetle ilgili sorular da içeren sosyodemografik veri formu ve 4 adet ölçek formu (Aşka İlişkin Tutumlar Ölçeği, Erişkin Bağlanma Biçimi Ölçeği, Aile İçi Kadına Yönelik Şiddet Ölçeği, Büyük Beş-50 Kişilik Testi) uygulanırken, kontrol grubuna 32 soruluk şiddet verilerini içermeyen sosyodemografik veri formu ve 3 adet ölçek formu (Aşka İlişkin Tutumlar Ölçeği, Erişkin Bağlanma Biçimi Ölçeği, Büyük Beş-50 Kişilik Testi) uygulanmıştır. Bulgular: Şiddete maruz kalan kadınların daha yüksek oranda kaygılı ve kaçıngan bağlandıkları, daha yüksek oranda özgeci ve tutkulu; daha az oranda ise arkadaşça ve sahiplenici aşk tutumları gösterdikleri ve daha düşük oranda duygusal dengeli kişilik özelliğine sahip oldukları bulundu. Şiddete uğrayan kadınlarda özgeci aşk ve mantıklı aşk tutumuna sahip olanların aynı zamanda kaygılı bağlanan kişiler oldukları saptandı. Bu kadınlarda dışadönüklük ve duygusal dengelilik ile özgeci aşk arasında ve oyun gibi aşk ile sorumluluk ve duygusal denge boyutlarında negatif yönlü anlamlı ilişki bulundu. AİŞ'e uğramış kadınlarda tutkulu aşk ile duygusal dengelilik boyutu arasındaki negatif ilişki ve arkadaşça aşk ile uyumluluk boyutu arasındaki pozitif ilişki; dışadönüklük ile güvenli bağlanma arasında pozitif, kaçıngan bağlanma ile negatif ilişki bulunurken bu kadınlarda duygusal dengelilik ile kaygılı bağlanma arasında da negatif yönlü ilişki saptandı. Sonuç: Duygusal dengelilik kişilik özelliği, arkadaşça ve sahiplenici aşk tutumları şiddete karşı koruyucu ve/veya şiddetle baş etmede kolaylaştırıcı bir faktör olabilirken kaygılı ve kaçıngan bağlanma şiddetle baş etmeyi zorlaştırmaktadır. Ruh sağlığı çalışanları tarafından, şiddet gören kadınların destekleyici psikoterapi süreçlerinde; kendilerini ruhsal yönden savunma güçlerini artırmak, kendilerine güven düzeylerini yükseltmek, ikili ilişkilerinde iletişim becerilerini geliştirmelerine yardım etmek adına kadınlara bu özelliklerin kazandırılmasına çalışılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Aile içi şiddet, kişilik özellikleri, bağlanma biçimleri, aşka ilişkin tutumlar
Elif Şafak'ın Aşk adlı romanındaki kelime gruplarının incelenmesi
Bu çalışmada, Elif Şafak'ın Aşk adlı romanında geçen kelime grupları incelenmiştir. Bu tezde Türkiye Türkçesinde bulunan kelime grupları ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Kelime gruplarının sıralanışı ve sınıflandırılmasında Prof. Dr. Leylâ Karahan'ın Türkçede Söz Dizimi adlı kitabı esas alınmıştır. Girişte çalışmanın amacı, yöntemi ve sınırlılıkları verilmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde Elif Şafak'ın hayatı, eserleri ve Aşk adlı romanı hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde kelime grupları hakkında mevcut kaynaklara dayanarak tanımlara ve kelime grubu sınıflandırmalarına yer verilmiştir. Üçüncü bölümü ise Elif Şafak'ın Aşk adlı romanında yer alan kelime grupları ele alınmıştır. Bu çalışmada incelenen kelime grupları sırasıyla şunlardır: İsim tamlaması, sıfat tamlaması, sıfat-fiil grubu, isim-fiil grubu, zarf-fiil grubu, tekrar grubu, edat grubu, bağlama grubu, unvan grubu, birleşik isim grubu, ünlem grubu, sayı grubu, birleşik fiil ve kısaltma grupları. Anahtar Kelimeler: Elif Şafak, Aşk, kelime, kelime grupları
Cumhuriyet Dönemi Türk düşüncesinde iki ahlâk görüşü: Aşk ahlâkı ve isyan ahlâkı
Çalışmamızın konusu ve amacı, Türk düşünce tarihi içerisinde Cumhuriyet döneminde geliştirilen iki önemli ahlâk anlayışı olan, Aşk Ahlâkı ve İsyan Ahlâkı görüşlerini ortaya koymaktır. Konunun bütünlüğünü sağlamak amacıyla öncelikle felsefe tarihinde öne çıkan çeşitli ahlâk görüşlerine değindikten sonra çalışmamızın asıl konusunu oluşturan Aşk Ahlâkı ve İsyan Ahlâkı görüşlerine yer verilmektedir. Çalışmamızda, ahlâkın zorunluluğunu ve söz konusu iki ahlâk görüşünün kaynakları, diğer disiplinlerle ilişkileri ve amaçlarının ne olduğu belirlenmiştir. Kökleri Türk-İslâm düşünce geleneğine dayanan bu ahlâk görüşleri, felsefî, bilimsel bağlamda ele alınmakta ve esasında dayandıkları temel dolayısıyla aralarında çok da fark bulunmadığı ortaya konulmaktadır. Özellikle "aşk" ve "isyan" kavramları üzerinde durularak, ikisinin de ahlâkî kavramlar olduğu vurgulanmaktadır.
Hasan Sezâyî Gülşenî Divânı'nın tasavvufi açıdan değerlendirilmesi
Bu çalışma, 18. yüzyıl Anadolu'sunun önde gelen sûfîlerinden Hasan Sezâyî Gülşenî'nin (1669-1738) tasavvuf anlayışını, Dîvân'ı üzerinden incelemektedir. Gülşenîliğin Sezâiyye kolunun kurucusu olan Hasan Sezâyî'nin varlık ve ma'rifet nazariyeleri çerçevesindeki düşünceleri analiz edilmiş; Dîvân'ında geçen tasavvufî kavramlar dönemin diğer sûfîşairlerinin şiirleriyle karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Ayrıca Mektûbât-ı Sezâyî adlı eserinden alınan örneklerle bu kavramların açıklanması desteklenmiştir. Tasavvuf kavramlarının şiirlerle yoğrulduğu Dîvân çalışması, Hasan Sezâyî'nin dönemine özgü terminoloji ve dilini anlamayı kolaylaştırmayı amaçlamıştır. Ayrıca, Anadolu tasavvuf kültüründeki önemi vurgulanarak, eserlerindeki tasavvufî mesajların tarihsel ve günümüz perspektifinden okuyuculara aktarılması hedeflenmiştir. Çalışma, Hasan Sezâyî'nin vahdet-i vücûd düşüncesini merkeze alan şiirlerinde, Allah ve Peygamber sevgisi, Ehl-i beyt bağlılığı ve mürşide saygı gibi değerleri öne çıkardığını göstermektedir. Üç bölümden oluşan araştırma, metin merkezli çözümleme ve tematik örnekleme gibi nitel yöntemlerle ilerlemiş; şiirlerin lafız-mana bütünlüğü, tasavvuf terminolojisiyle ilişkisi ve dönem düşüncesi içindeki yeri disiplinler arası bir bakışla değerlendirilmiştir. Hasan Sezâyî'nin Dîvân'ı, sadece tarihî bir metin olarak değil, aynı zamanda evrensel tasavvufî öğretilerin şiirsel bir yansıması olarak ele alınmakta; dili ve üslûbuyla okuyucuya dönemin irfânî zenginliğini sunmaktadır. Bu yönüyle çalışma, Sezâyî'nin düşünce dünyasını anlamaya yönelik özgün bir katkı sunmayı hedeflemektedir. Anahtar Kelimeler: Tasavvuf, Hasan Sezâyî, Dîvân, Mektûbât, Gülşenîlik, Vahdet-i Vücûd.
İbn Hazm'ın Tavkü'l-Hamâme'sinde aşkın dili
Zâhirîlik düşüncesinin en önemli temsilcilerinden biri olan İbn Hazm'ın dil fel-sefesinin anlaşılmasında, onun dünyevî aşkı anlattığı Tavkü'l-Hamâme fi'l-ülfeti ve'l-üllâf adlı eseri son derece önemlidir. O aşkın çeşitli yönlerini anlattığı bu eserde, aşk dolayımında yaşadığı dönemin kültürel ve sosyal yapısını yansıtmıştır. Bununla birlikte eserde edebiyat, şiir, felsefe, mitoloji, metafizik de yer almaktadır. İbn Hazm bu dil çe-şitliliği içinde aşkın hakikatlerini Zâhirî dil felsefesi bağlamında anlatmıştır. Bu bağ-lamda, aşkın hakikatleri ve bu hakikatlerin anlatıldığı dilin analizini yapmak İbn Hazm'ın Zâhirî dilini ve Tavkü'l-Hamâme'de anlatılan aşkın hakikatlerinin anlaşılmasını sağlayacaktır. Düşüncenin oluşumunda dilin etkisi yadsınamaz. Gadamer'in dediği gibi dil aklın bizâtihî dilidir. Bu akıl sadece yazarın değil aynı zamanda okurun da dilidir. Yani akıl dil ile bir hakikate ulaşırken, hakikat de varlığını dil içinde oluşturur. Sonuçta dil ve hakikat birbirine varoluşsal olarak bağımlıdırlar. Dolaysıyla bir metni dil felsefesi açısından incelemek hem yazarın anlaşılmasına hem de okurun metni tekrar oluşturmasında etkilidir. Okurun metni oluşturması demek, metnin kendi içinde yeni anlamlar oluşması demektir. Bu varoluşsal perspektiften değerlendirilen İbn Hazm'ın Zâhirî dili ve Tavkü'l-Hamâme'de anlatılan aşk, metinde yer alan dil oyunları bağlamında bir takım yeni haki-katler oluşturmuştur. Wittgenstein'ın felsefî düşünceye kazandırdığı dil oyunları kavramı, dilin haki-katlerini açımlaması anlamında önemlidir. Ortak düşünce edimlerinin var olduğu dil dünyasını tanımlayan dil oyunu kavramı bağlamında Tavkü'l-Hamâme'de aşkın hakikat-leri birbirinden farklı birçok dil içinde incelenmiştir. Birçok dil oyunu içinde anlatılan aşk İbn Hazm'ın Zâhirî düşüncesinde nasıl kabul edilmiştir? İbn Hazm'ın Zâhirî düşüncesine göre hakikatin iki yönü vardır: Birincisi, nassın belirlediği haram ya da helal anlamında değer ifade eden hakikat; ikincisi, naslarda hükmü belirtilmeyen ontolojik hakikat. Eserde aşkın gerçekleri ontolojik hakikate göre, olduğu gibi, nesnel olarak anlatılmış; değer olan hakikate göre ise nassların belirlediği, olması gereken şekliyle anlatılmıştır. Dolayısıyla Tavkü'l-Hamâme'de aşkın gerçekleri, olan ve olması gereken arasında ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimler: Zâhirîlik, Dil Felsefesi, Dil Oyunu, Hakikat, Tavkü'l-Hamâme