Locus of control
72 theses under this subject heading
Muhasebe meslek mensuplarının iş stresi, iş performansı ve iş tatmini üzerinde kontrol odağının etkisi
Muhasebecilik, mesleğin yapısı gereği düşünsel bir faaliyet gerektirmesi, devamlılık arz etmesi ve dikkate dayalı olmasından dolayı mesleği icra eden bireylerle doğrudan ilgili bir meslektir. Özellikle de son dönemlerde teknoloji ve bilgi iletişim ağlarının da gelişimine paralel olarak örgütlerin, muhasebe birimlerinden beklentilerinin artması meslek mensuplarının iş stresini, iş performansını ve iş tatminini direkt olarak etkilemektedir. Meslek mensuplarının işle ilgili davranışsal sonuçlarının etkilenmesinde bireylerin kişilik yapısı oldukça önemli bir rol oynamaktadır. Bu noktada da kişiliğin bir boyutunu ortaya koyan kontrol odağı kavramı, ortaya atılışının üzerinden geçen yıllara rağmen birçok araştırmaya konu olmuş ve çok sayıda kişilik değişkeniyle ya da davranışla ilişkisi incelenmiştir. Bu doğrultuda bu araştırmanın amacı; kişiliğin bir boyutu olarak kabul edilen kontrol odağının muhasebe meslek mensuplarının iş stresi, iş performansı ve iş tatminini nasıl etkilediğini ortaya koymaktır. Bu araştırmanın uygulama kısmında, Türkiye'nin farklı bölgelerinde faaliyet gösteren 178 meslek mensubuna yapılan anket çalışması sonucunda kontrol odağı ile iş stresi, iş performansı ve iş tatmini arasındaki ilişki incelenmiştir. Yapılan araştırma sonucunda, meslek mensuplarının büyük bir çoğunluğu iç kontrol odaklı bir kişilik yapısına sahiptir. Kontrol odağıyla iş tatmini ve iş stresi arasında anlamlı, iş performansı ile arasında anlamlı olmayan bir ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca, dış kontrol odaklı meslek mensupları, iç kontrol odaklı meslek mensuplarına göre daha fazla iş stresi yaşarlar ve daha az iş tatmin düzeyine sahiptirler.
Siber zorbalık yapma siber mağdur olma ve denetim odağı arasındaki ilişkinin bazı kişisel değişkenler açısından incelenmesi
Bu araştırmanın amacı ortaöğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin siber zorbalık, siber mağduriyet ve denetim odağı arasında ilişkinin bazı kişisel değişkenler açısından incelenmesidir. Araştırma evrenini Şanlıurfa ilindeki ortaöğretim kurumlarında okuyan öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmanın çaşışma grubu ise Şanlıurfa merkezinde bulunan 8 farklı ortaöğretim kurumunda öğrenim görmekte olan 539 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma verileri "Sanal Zorba/Kurban Ölçeği", "Rotter İç-Dış Kontrol Odağı Ölçeği" ve araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" ile elde edilmiştir. Araştırma verileri tek yönlü varyans analizi, bağımsız örneklem t-testi ve korelasyon analizi tekniği ile elde edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, erkek öğrenciler, kız öğrecilere göre daha çok siber zorba ve siber mağdur olmaktadırlar. Denetim odağı puan ortalamaları açısından ise bir farklılık saptanamamıştır. Sınıf düzeyi ve yaşa göre siber zorbalık, siber mağduriyet ve denetim odağı puan ortalamaları açısından anlamlı bir fark bulunamamıştır. Baba eğitim düzeyi açısından bakıldığında düşük eğitim düzeyindeki babaya sahip olan öğrenciler daha fazla siber zorbalık yapmakta ve daha fazla siber mağdur olmaktadırlar. Denetim odağı puan ortalamaları açısından ise anlamlı bir fark bulunamamıştır. Anne eğitim durumu ve anne-baba birliktelik durumuna göre siber zorbalık, siber mağduriyet ve denetim odağı açısından bir fark bulunamamıştır. Bir seferde internet kullanımına ayrılan süre açısından bakıldığında internete daha az zaman ayıran öğrenciler daha az siber zorbalık yapmakta ve daha az siber mağdur olmaktadırlar. Denetim odağı puan ortalamaları açısından farklılık saptanamamıştır. Siber zorbalık ve siber mağduriyet arasında pozitif yönde bir ilişki, dış denetim odağı ve siber mağduriyet arasında pozitif yönde bir ilişki saptanmıştır. Anahtar kelimeler: Siber zorbalık, Siber mağduriyet, Denetim odağı,Ortaöğretim öğrencileri
Kilolu ve obez kadınlarda grup görüşmelerinin vücut ağırlığına, iyilik haline ve sağlık denetim odağına etkisi
Amaç: Bu çalışmanın amacı, grup görüşmelerinin; kilolu ve obez kadınlarda kilo verme, iyilik hali ve sağlık denetim odağına etkilerini araştırmaktır. Yöntem: Çalışmaya, dahil edilme kriterlerine uyan 60 gönüllüyle başlandı. Katılımcılara Çok Boyutlu Sağlık Denetim Odağı ve Short Form-36 ölçekleri uygulandı. Kan değişkenleri, dinlenim metabolizma hızı, egzersiz stres testi ve arteriograf ölçümleri yapıldı. Beslenme ve egzersiz programları düzenlendi. Altı ayda sekiz grup görüşmesini tamamlayan 30 katılımcıya ölçekler, kan analizleri, egzersiz stres testi ve dinlenim metabolizma ölçümleri tekrarlandı. Bulgular: Katılımcıların çalışmanın başındaki ortalama ağırlıkları, çalışmanın sonunda anlamlı olarak %8,2 azaldı (sırasıyla; 84,7±13,8 kg, 77,8±14,1 kg, p<0,001). Ortalama beden kitle indeksi, bel-kalça çevresi ve bel/boy oranlarında anlamlı düşüş saptandı (p<0,001). HDL kolesterol değeri anlamlı olarak yükselirken, WBC, TSH, fT4, Hgb, Plt, AST, ALT, sistolik ve diyastolik kan basıncı ve nabızda anlamlı düşüş saptandı. Çalışmayı tamamlayan katılımcıların çalışmanın sonunda; fiziksel fonksiyon, beden ağrısı, genel sağlık, canlılık, emosyonel rol ve mental sağlık alt ölçeklerinde anlamlı iyileşme gözlendi (sırasıyla; p=0,011, p=0,005, p=0,006, p=0,048, p=0,023, p=0,041). Fiziksel komponent (p=0,002) ve mental komponent (p=0,044) özet ölçeklerinin ikisinde de anlamlı iyileşme bulundu. Katılımcıların Sağlık Denetim Odağı puanlarında anlamlı değişim olmadı. Grup görüşmeleri süresince bir hasta için harcanan zaman, bireysel görüşme için harcanandan 2,5-2,8 kat daha az bulundu. Sonuç: Çalışmadan elde edilen sonuçlar, kilolu ve obez kadınlarda grup görüşmesi ile anlamlı kilo kaybı ve yaşam kalitesi iyileşmesi sağlanabileceğini göstermiştir ve bu sonuçlar hekimlerin kilolu ve obez hastalarında grup görüşmelerini kullanmalarını motive edebilir.
Kontrol odağı ve duygusal zekânın liderlik etme motivasyonuna etkisi üzerine TRC1 bölgesinde bir araştırma: Üniversite öğrencileri örneği
21. yüzyılda liderlik etkinliği, küreselleşmeye yönelik eğilimler ve bilgi teknolojilerinde yaşanan hızlı değişimlerin neden olduğu hızlı rekabet ortamına uyum ve değişim ile mücadele eden organizasyonların başarısını belirleyen en önemli faktörlerden biri olarak görülmektedir. Bunun yanı sıra liderlik sürecinin anlaşılmasına yönelik çok fazla teorik ve ampirik çalışma yapılmış olmasına rağmen bireylerin liderlik olma istekleri tam olarak açıklanamamıştır. Son yıllarda özellikle liderlik alanındaki bu eksikliği tamamlamak için liderlik etkinliğinde bireysel farklılıklar ve çeşitli liderlik davranışları arasındaki ilişkiyi anlamaya yönelik çalışmaların ön plana çıktığı görülmektedir. Bu çalışmanın amacı kontrol odağı ve duygusal zekânın liderlik etme motivasyonu üzerindeki etkisinin belirlenmesi ve aynı zamanda liderlik etme motivasyonu, kontrol odağı ve duygusal zekâ ile sosyodemografik özellikler arasındaki ilişkilerin tespit edilmesidir. Araştırma kapsamında Chan ve Drasgow'un (2001) Liderlik Etme Motivasyon Ölçeği, Spector'un (1988) Kontrol Odağı Ölçeği, Wong ve Law'un (2002) Duygusal Zekâ Ölçeği ve sosyodemografik sorulardan oluşan anket formu kullanılarak, TRC1 bölgesinde yer alan üç devlet üniversitesi ve bir vakıf üniversitesi olmak üzere dört üniversitenin İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme ve İktisat Bölümlerinin ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıflarında öğrenim görmekte olan 1394 öğrenciden veri toplanmıştır. Anket formundan elde edilen verilere ile faktör analizi, korelasyon ve regresyon analizleri, bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans (ANOVA) analizi yapılarak, araştırma hipotezleri ve sosyodemografik özelliklere yönelik sorular test edilmiştir. Araştırma sonucunda, kontrol odağı ve duygusal zekânın liderlik etme motivasyonu üzerinde etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Daha sonra yapılan ek analizler ile üniversite öğrencilerinin sosyodemografik özellikleri açısından kontrol odağı, duygusal zekâ ve liderlik etme motivasyonu puanları arasındaki anlamlı farklılıklar ayrıntılı bir şekilde ortaya konulmuştur. Ayrıca, araştırma sonuçları literatürde yapılan diğer çalışmaların sonuçlarıyla karşılaştırılarak değerlendirilmiştir.
Sağlık profesyonellerinin sağlıklı yaşam davranışları ve sağlık denetim odağı ile ilişkisi
Sağlık Profesyonellerinin Sağlıklı Yaşam Davranışları ve Sağlık Denetim Odağı ile İlişkisi Amaç: Bu çalışmada sağlık profesyonellerinin sağlıklı yaşam davranışlarını uygulama ve hastalarına önerme durumlarının ve bunların sağlık denetim odağıyla ilişkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı tipte planlanan çalışmanın araştırma evrenini, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesindeki doktor ve hemşireler oluşturdu. Sistematik örnekleme ile 244 doktor ve 267 hemşire çalışmaya dahil edildi. Katılımcıların sosyodemografik özelliklerini, sağlıklı yaşam davranışlarını uygulama (sigara içmemek, günlük en az beş porsiyon sebze-meyve tüketmek, günlük en az 10 dakika stresle baş edebilmek için bir girişimde bulunmak, beden kitle indeksini 30'un altında tutmaya çalışmak ve haftada toplam en az 150 dakika tempolu yürüyüşe eşdeğerde egzersiz yapmak) ve bu davranışları hastalarına önerme durumlarını sorgulayan bir anket formu ile Multidimensional Health Locus of Control Scale (Çok Yönlü Sağlık Denetim Odağı Ölçeği) Form A kullanıldı. Bulgular: Yaş ortalaması 33,88±9,24 olan katılımcıların, % 68,5'i kadın, % 56,6'sı evli, % 48,1'i doktor, % 64,6'sı dahili bilimlerde görevliydi. Katılımcıların en çok sigara içmemeyi, sonra sırasıyla stresle baş etmek için bir girişimde bulunmayı, egzersiz yapmayı, ideal kiloda kalmaya çalışmayı ve günde 5 porsiyon sebze-meyve tüketmeyi uyguladıkları ve aynı sıralamayla hastalarına öneride bulundukları saptandı. Katılımcıların sağlıklı yaşam davranışlarını uygulamaları ile hastalarına önermeleri arasında pozitif yönde zayıf-iyi derecelerde ilişkiler saptandı. Katılımcıların % 70,2'sinin sağlık denetim odağının içsel olduğu bulundu. İçsel odaklı katılımcıların sebze meyve tüketimi ve egzersiz puanları ile stres yönetimi hariç dört davranışı önerme puanları yüksek bulundu (p <0,05). Sonuç: Sağlık profesyonellerinin sağlıklı yaşam uygulamaları ile hastalarına önerme durumları hem birbirleriyle hem de sağlık denetim odağı ile ilişkilidir. Bu konuda farkındalığı arttıracak girişimlerin planlanması önerilir. Anahtar kelimeler: Sağlıklı yaşam davranışları, sağlık denetim odağı, hekim, hemşire
Lise öğrencilerinin denetim odaklarına göre mesleki olgunluklarının kariyer karar verme güçlüklerini yordama gücü
Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin denetim odaklarına göre mesleki olgunluk düzeylerinin kariyer karar verme güçlüklerini ne kadar yordadığını incelemektir. Araştırmada öğrencilerin toplam kariyer karar verme güçlük düzeyleri ile mesleki olgunluk arasında ilişki olup olmadığı, kariyer karar verme güçlükleri toplam ve alt boyutlarını mesleki olgunluğun yordayıp yordamadığı, iç ve dış denetim odağına sahip lise öğrencilerinin kariyer karar verme güçlükleri toplam ve alt boyutlarını mesleki olgunluğu yordayıp yordamadığı, öğrencilerin kariyer karar verme güçlüklerinin cinsiyete göre anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde betimleyici bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubunu Adana il merkezinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı dört farklı anadolu lisesinde öğrenim gören 321'i kız ve 241'i erkek olmak üzere toplam 562 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmada öğrencilerin kariyer karar verme güçlüklerini ölçmek amacıyla Gati ve Saka (2001) tarafından geliştirilen ve Bacanlı (2008) tarafından Türkçeye uyarlanan Kariyer Karar Verme Güçlükleri Ölçeği (KKVGÖ) , öğrencilerin denetim odaklarını ölçmek amacıyla Rotter (1966) tarafından geliştirilen ve Dağ (1991;2002) tarafından Türkçeye uyarlanan Rotter'in İç-Dış Kontrol Odağı Ölçeği (RİDKOÖ) ve öğrencilerin mesleki olgunluk düzeylerini ölçmek amacıyla Kuzgun ve Bacanlı (2005) tarafından geliştirilen Mesleki Olgunluk Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada öğrencilerin kariyer karar verme güçlükleri toplam ve alt ölçek puan ortalamalarının, denetim odağı puan ortalamalarının ve mesleki olgunluk puan ortalamalarının cinsiyete göre farklılaşıp farklılaşmadığı t testi ile incelenmiştir. Öğrencilerin kariyer karar verme güçlükleri toplam puanlarının alt boyutları ve mesleki olgunluk puanları ile ilişkisi, iç denetimi yüksek olan öğrencilerin ve dış denetimi yüksek olan öğrencilerin kariyer karar verme güçlükleri toplam puanlarının alt boyutları ve mesleki olgunluk puanları ile ilişkisinin analizi için Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırmaya katılan öğrencilerin, iç denetimi yüksek olan öğrencilerin ve dış denetimi yüksek olan öğrencilerin mesleki olgunluklarının kariyer karar verme güçlükleri puanlarını açıklama gücü regresyon analizi ile hesaplanmıştır. Araştırma sonucunda, mesleki olgunluk ile kariyer karar verme güçlüğü arasında negatif yönde güçlü bir ilişki olduğu, mesleki olgunluk ile kariyer karar verme güçlüğünün hazırlık eksikliği alt boyutu arasında negatif yönde zayıf bir ilişki olduğu, bilgi eksikliği ve tutarsız bilgi alt boyutları arasında negatif yönde güçlü bir ilişki olduğu bulunmuştur. Kariyer karar verme güçlüğü toplam puanı ile hazırlık eksikliği alt boyutu arasında pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki olduğu, bilgi eksikliği ve tutarsız bilgi alt boyutları arasında pozitif yönde güçlü bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma bulgularına göre mesleki olgunluk kariyer karar verme güçlükleri toplam ve alt boyutlarını yordamaktadır. İç denetimli öğrencilerin mesleki olgunluk puanları ile kariyer karar verme güçlüğü puanları arasında negatif yönde güçlü bir ilişki olduğu, dış denetimli öğrencilerin mesleki olgunluk puanları ile kariyer karar verme güçlüğü puanları arasında negatif yönde orta düzeyde bir ilişki olduğu bulunmuştur. İç ve dış denetimli öğrencilerde mesleki olgunluğun kariyer karar verme güçlükleri düzeyini yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca İç ve dış denetimli öğrencilerde kariyer karar verme güçlüğü alt boyutlarının mesleki olgunluk tarafından yordandığı bulunmuştur. Araştırma sonucuna göre cinsiyete göre kariyer karar verme güçlüklerinde anlamlı bir fark yoktur. Kariyer karar verme güçlüğü alt boyutlarına göre hazırlık eksikliği ve bilgi eksikliği alt boyutlarında kız öğrencilerin puanları erkek öğrencilere göre daha yüksektir. Tutarsız bilgi alt boyutlarında ise erkek öğrencilerin puanları kız öğrencilere göre daha yüksektir. Anahtar Kelimeler: Lise öğrencileri, kariyer karar verme güçlüğü, denetim odağı, mesleki olgunluk
15-19 yaş arası erkek futbolcularda denetim odaklarının pozisyonlara göre belirlenmesi
Bu çalışmada 15-19 yaş arası erkek futbolcuların oynadıkları pozisyonlar ile denetim odakları ilişkisinin iç denetimlilik ve dış denetimlilik açısından bilimsel bir yaklaşımla incelenmesi amaçlanmıştır. Oyuncuların başarı ve başarısızlık kavramlarını algılama şekilleri ve yorumlamaları ile denetim odaklarının yönünü oyuncuların oynadıkları pozisyona göre belirlemek çalışmanın ana problemini oluşturmaktadır. Çalışmanın evrenini Adana ili akademik ve amatör lig futbol kulüpleri oluşturmaktadır. Örneklem grubunu ise 2018-2019 sezonu akademik ve amatör ligde futbol oynayan 15-19 yaş arası toplam 174 erkek futbolcu oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Wingate Sporda Başarı Sorumluluğu Ölçeği ve sporcu bilgi formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde Kruskal Wallis testi, ilişkileri belirlemede Spearman korelesyon analizi kullanılmıştır. Verilerin anlamlılık değeri (p<0.05) olarak değerlendirilmiştir. Verilerin analizi sonucunda; 15-19 yaş arası erkek futbolcuların WSBSÖ'den elde ettikleri puanlara göre dış denetim ağırlıklı puan ortalamaları daha yüksek olarak belirlenmiştir. Oyuncuların oynadıkları pozisyon ile WSBSÖ'den elde ettikleri puanlara göre denetim odaklarının yönü arasında anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir (p>0.05). Oyuncuların oynadıkları pozisyon ile WSBSÖ'den elde ettikleri puanlara göre denetim odaklarının yönü arasında anlamlı bir ilişki olmadığı belirlenmiştir (p>0.05). Ayrıca, oyuncuların yaş, kardeş sayısı, aile aylık geliri, spor yapma yılı, haftalık antrenman gün sayısı değişkenlerine göre; WSBSÖ'den elde edilen puan ortalamaları arasında anlamlı fark olmadığı belirlenmiştir (p>0.05).
Evli bireylerin sosyotropik-otonomik kişilik özellikleri ile iç-dış kontrol odağı arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Bu araştırmanın genel amacı; evli bireylerin sosyotropik- otonomik kişilik özellikleri ile iç-dış kontrol odağı arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesidir. Evli bireylerin sosyotropik-otonomik kişilik özellikleri ile iç-dış kontrol odağı arasında ilişkiye bakılmıştır. Bu genel amaç doğrultusunda evli bireylerin cinsiyetleri, yaş düzeyleri, eğitim seviyeleri sosyotropik-otonomik kişilik özellikleri ile iç-dış kontrol odağı arasındaki ilişki açısından incelenmiştir. Araştırma İstanbul ili merkez ilçelerinde yaşayan (50 evli çift) 100 evli birey katılmıştır. Ölçme araçları olarak, Sosyotropi-Otonomi Ölçeği (Beck ve ark. 1983), Rotter'in İç-Dış Kontrol Odağı Ölçeği (Rotter, 1966) kullanılmıştır. Uygulanan istatistiksel analizler sonucu elde edilen bulgulara göre, Evli bireylerin; otonomileri ile iç kontrol odakları arasında ilişki bulunmamıştır. Sosyotropileri ile dış kontrol odakları arasında ilişki bulunmamıştır. Cinsiyet ile otonomi-sosyotropi ve kontrol odağı arasında ilişki bulunmamıştır. İç- dış kontrol odakları ile yaş düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Sosyotropi-otonomi ile yaş düzeyleri arasında ilişki bulunmamıştır. Özgürlük alt boyutu ile eğitim düzeyi arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Otonomileri ile eğitim düzeyi arasında ilişki bulunmamıştır. Sosyotropileri ile eğitim düzeyi arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. İç-dış kontrol odağı ile eğitim düzeyi arasında ilişki bulunmamıştır. Onaylanmama kaygısı alt boyutu ile eğitim düzeyi arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ayrılık kaygısı alt boyutu ile eğitim düzeyi arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Eş seçimi açısından sosyotropi-otonomi ve iç-dış kontrol odağı incelendiğinde eşlerin çoğunlukla kendi kişilik özellikleri ile aynı olan kişilerle birliktelik kurduğu bulunmuştur. Anahtar kelimeler: Sosyotropi, otonomi, iç kontrol odağı, dış kontrol odağı, evlilik, eş seçim
Ortaokul öğrencilerinde sosyal anksiyete ve denetim odağının spor yapma durumlarına göre incelenmesi
Amaç: Bu araştırmanın amacı; ortaokul öğrencilerinin sosyal anksiyete ve denetim odaklarının spor yapma durumlarına göre incelenmesidir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, 2019 yılında İzmir İlinde bulunan Akış Öğütçü Ortaokulunda 133 kız 116 erkek olmak üzere toplam 249 kişiye uygulanmıştır. Araştırma, tarama (survey) modeline uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, veri toplama araçları olarak, Çocuklar İçin Sosyal Anksiyete Ölçeği-Yenilenmiş Biçim (ÇSAÖ-Y) ve İç-Dış Denetim Odağı Ölçeği (İDDOÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde; aritmetik ortalama, standart sapma, bağımsız t testi, tek yönlü varyans analizi ve pearson korelasyon analizinden yararlanılmıştır. Bulgular: İstatiksel analizlerde, sosyal anksiyete ve denetim odağına ilişkin yapılan bağımsız t testi sonucunda anlamlı bir fark bulunamamıştır (p>0,05). Spor türü (bireysel spor, takım sporu) değişkenine göre yapılan tek yönlü varyans analizi (ANOVA) sonucunda anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p<0,05). Anova sonucunda farkın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek için Scheffe testi kullanılmıştır. Sosyal anksiyete ve denetim odağı arasındaki ilişkiyi belirlemek için yapılan Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon analizinde negatif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0,05). Sonuçlar: Araştırma sonucunda; ortaokul öğrencilerinin spor yapma değişkenine göre sosyal anksiyete düzeylerinin genel olarak düşük olduğu, kişilik değişkenleri boyutunun ise hem içten hem dıştan denetimli olduğu görülmektedir. Denetim odağı boyutuna ilişkin bireysel ve takım sporu yapanların spor yapmayanlara oranla daha içten denetimli olduğu tespit edilmiştir. Sosyal anksiyete ve denetim odağı puanlarının cinsiyet, spor yapma ortamı, spor yapma sıklığı ve beden kitle indeksi değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılık olmadığı saptanmıştır (p>0,05).
Anne baba tutumları ve denetim odağının akademik motivasyonla ilişkisinde öz düzenlemenin aracı rolü
Araştırmanın amacı anne baba tutumları ve denetim odağının akademik motivasyonla ilişkisinde öz düzenlemenin aracı rolünü ortaya koymaktır. Araştırmanın örneklemini 2017-2018 eğitim öğretim yılında Gaziantep ili Şahinbey ve Şehitkamil ilçelerinde bulunan 4 anadolu lisesi 3 fen lisesi 3 meslek lisesinde okuyan toplamda 885 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmanın verilerinin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Akademik Motivasyon Ölçeği, Anne Baba Tutum Ölçeği, Ergen Öz Düzenleme Ölçeği" ve İç-Dış Denetim Odağı Ölçeği kullanılmıştır. Model 1 aracılık testi sonucuna göre demokratik ve otoriter anne baba tutumun akademik motivasyon üzerindeki etkilerinin anlamlı olduğu görülmektedir. Model 2 de ise doğrudan etkiler incelendiğinde, denetim odağının aracı değişkenin modele eklenmesiyle akademik motivasyonun uzun süreli anlamlı bir yordayıcısı olmadığı görülmüştür. Bu durum da denetim odağı ile akademik motivasyon arasındaki ilişkide öz düzenleme becerilerinin aracı bir rolü olduğunun bir kanıtıdır. Anahtar Sözcükler: Anne-Baba Tutumu, Denetim Odağı, Öz Düzenleme, Akademik Motivasyon
Öğretmen güdüsel desteği ve öğrenci denetim odağının, lise öğrencilerinin akademik yılmazlık ve başarıları ile ilişkisi
Bu araştırmanın amacı; öğretmenlerinin öğrencilerine sundukları güdüsel destek ve öğrenci denetim odağının, öğrencilerin akademik yılmazlıklarına ve akademik başarıların etkisini incelemektedir. Bu amaç doğrultusunda Mardin ilinde seçilen 7 orta öğretim kurumunda öğretim görmekte olan 502 (351 kız, 151 erkek) öğrenciye anket uygulanmıştır. Öğrencilerin denetim odağı algıları belirlenmek için Nowicki ve Strickland (1973) tarafından geliştirilmiş olan "Denetim odağı ölçeği"; öğretmenlerinin güdüsel desteğine ilişkin algılarını belirlemek için Güvenç (2015) tarafından geliştirilen "Öğretmen Güdüsel Desteği" ölçeği; okul ortamında karşılaştıkları olumsuz durumlarla başa çıkma düzeylerini belirlemek için, Martin ve Marsh (2006)'ın geliştirdiği Türkçe uyarlaması Kapıkıran (2012) tarafından yapılmış olan "Akademik dayanıklılık ölçeği" kullanılmıştır. Öğrencilerin yaşamlarında karşı karşıya kaldıkları olumsuz yaşantıları belirlemek amacıyla araştırmacılar tarafından geliştirilmiş olan Yaşam Olayları Formu (Risk Formu) kullanılmıştır. Öğrencilerin akademik başarıları ise genel ortalamaları ile ölçülmüştür. Toplanan verilerin temel betimsel istatistiklerinin ve Pearson korelasyon katsayılarının hesaplanmasında SPSS 21.0 yazılımı, araştırma verilerinin oluşturulan kuramsal modele uyumunu belirlemek için Lisrel 8.8 yazılımı ve Yapısal Eşitlik Modellemesi analiz yöntemi kullanılmıştır. Öncelikle ölçekler için doğrulayıcı faktör analizi yapıldı. Analiz sonucuna göre ölçeklerin doğrulayıcı faktör modeli uyumlu bulunmuştur. Değişkenler arasındaki ilişkiler kovaryans matrisi aracılığıyla test edilmiştir. Araştırma sonuçları, öğrencilerin akademik yılmazlıkları ve başarılarının öğretmen güdüsel desteği ve öğrencilerin denetim odağı algıları ile ilişkili olduğunu göstermektedir. Bunların arasında ise öğrenci denetim odağı akademik yılmazlığı göreceli olarak daha fazla etkilemektedir.
Denetçinin bireysel özelliklerinin denetim kalitesini azaltan davranışlara etkisi ve etik liderliğin ılımlaştırıcı rolü
Bu çalışmada genel olarak denetçinin bireysel özelliklerinden; etik konum, kontrol odağı, mesleki bağlılık ve örgütsel bağlılık değişkenlerinin denetim kalitesini azaltan davranışlara etkisi ve etik liderliğin bu etkide ılımlaştırıcı bir rolünün olup olmadığı incelenmiştir. Ayrıca bu çalışmada denetçilerin demografik özelliklerine göre denetim kalitesini azaltan davranışların bir farklılık gösterip göstermediği de incelenmiştir. Bu kapsamda araştırma modeli; Türkiye'deki yetkilendirilmiş bağımsız denetçiler üzerinde anket tekniği kullanılarak elde edilen 319 veri ile Yapısal Eşitlik Modeli kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda: denetçinin bireysel özelliklerinden yalnızca etik konum değişkeninin denetim kalitesini azaltan davranışlara direkt etki ettiği, diğer değişkenlerden kontrol odağı, mesleki bağlılık ve örgütsel bağlılık değişkenlerinin ise direkt etki etmediği tespit edilmiştir. Fakat denetçinin bireysel özelliklerine ait tüm değişkenlerin denetim kalitesini azaltan davranışlara etkisinde etik liderliğin ılımlaştırıcı rolü olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca çalışmada denetim kalitesini azaltan davranışların denetçilerin demografik özelliklerine göre farklılıklar gösterdiği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Denetim Kalitesini Azaltan Davranışlar, Etik Liderlik, Etik Konum, Kontrol Odağı, Mesleki Bağlılık ve Örgütsel Bağlılık
Akran arabuluculuk eğitiminin özyeterlik, denetim odağı ve çatışma çözme becerileri üzerindeki etkisinin incelenmesi
Bu çalışmanın amacı akran arabuluculuk eğitiminin özyeterlik, denetim odağı ve çatışma çözme üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Araştırmada öntest-sontest-izleme testi yarı deneysel desen yöntemi kullanılmıştır. Araştırma Gaziantep ili Şehitkamil ilçesinde bulunan iki ortaokulun altıncı sınıf düzeyinde eğitim gören öğrencileri üzerinde yürütülmüştür. Araştırmada 12'si deney, 12'si de kontrol grubu olmak üzere toplam 24 öğrenciden oluşan iki çalışma grubu oluşturulmuştur. Deney ve kontrol gruplarına "Çatışma Çözme Ölçeği", "Kontrol Odağı Ölçeği" ve "Çocuklar İçin Öz-Yeterlik Ölçeği" ön test, son test ve izleme testi olarak uygulanmıştır. Akran arabuluculuk eğitiminin deney grubu öğrencilerine uygulanmasının ardından öğrenciler akran arabuluculuk uygulamalarını gerçekleştirmeye başlamışlardır Araştırmanın veri analizinde Mann-Whitney U ve Wilxocon İşaretli Sıralar Testi yöntemiyle istatistiksel analizler gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları arabuluculuk eğitimi sonrasında öğrencilerin özyeterlik düzeylerinin arttığı, iç denetim odaklarının yükseldiği ve çatışma çözme becerilerinin arttığını göstermiştir. Sonuç olarak akran arabuluculuk eğitiminin okullarda uygulanabilecek etkili bir yöntem olduğu söylenebilir.
Sınıf ve sosyal bilgiler öğretmen adaylarının kültürlerarası duyarlılıkları ve iç-dış kontrol odağı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, sınıf ve sosyal bilgiler öğretmen adaylarının kültürlerarası duyarlılıkları ile iç-dış kontrol odağı arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu araştırma, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Kastamonu Üniversitesi'nin sınıf ve sosyal bilgiler eğitimi anabilim dalının 1., 2., 3. ve 4. sınıfında öğrenim gören 343 öğretmen adayı ile ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Sınıf ve sosyal bilgiler öğretmen adaylarının kültürlerarası duyarlılık düzeyleri ile iç-dış kontrol odağı düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla kişisel bilgi formu, Chen ve Starosta (2000) tarafından geliştirilen ve Üstün (2011) tarafından Türkçe'ye uyarlanarak geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılan "Kültürlerarası Duyarlılık Ölçeği" ile Rotter (1966) tarafından geliştirilen ve Dağ (1991) tarafından geçerlik ve güvenirlik çalışması yapılan "Rotter İç-Dış Kontrol Odağı Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS istatistik programı kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre hem sınıf öğretmenlerinin hem de sosyal bilgiler öğretmen adaylarının kültürlerarası duyarlılık düzeylerinin yüksek olduğu ve güçlü olmasa da iç kontrol odağına sahip oldukları tespit edilmiştir. Araştırmanın sonucunda kültürlerarası duyarlılık ve kontrol odağı üzerinde bazı değişkenlerin etkisi tespit edilmiş ancak kültürlerarası duyarlılık ile kontrol odağı arasında anlamlı bir ilişki gözlemlenmemiştir. Toplumsal değişim ve gelişmenin lokomotifi olacak öğretmen adaylarının üniversitede aldıkları eğitimin onların kültürlerarası duyarlılıklarını ve iç denetim odaklarını güçlendirecek bir şekilde yapılandırılması önerilmektedir.
Cinsel travma yaşantısı olan kadınların kontrol odağı inançları ile sürekli öfke ve öfke tarzları arasındaki ilişki
Bu araştırmanın amacı cinsel travma yaşantısı olan kadınların kontrol odağı inançları ile sürekli öfke ve öfke ifade tarzları arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Yapılan araştırmada betimsel yöntem ve ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Veriler Gaziantep Şehitkamil Devlet Hastanesi Psikiyatri Polikliniğine ve Psikiyatri Servisine başvuran cinsel travma yaşantısı olan kadınlardan toplanmıştır. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Sürekli Öfke-Öfke Tarz Ölçeği (SÖÖTÖ), Kontrol Odağı Ölçeği (KOÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde Pearson korelasyon katsayısı ve Ki-Kare Testi (Kruskal-Wallis H testi ve Mann-Whitney U Testi) kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre cinsel travma yaşantısı olan kadınların kontrol odağı ile sürekli öfke, sürekli öfke ile öfke dışa puanları arasında pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Cinsel travma yaşantısı olan kadınların sürekli öfke ve öfke kontrol, öfke dışa ve öfke kontrol puanları arasında da negatif yönde ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Eğitim düzeyi, meslek, sosyal destek, intihar düşüncesi/teşebbüsü değişkenlerine göre cinsel travma yaşantısı olan kadınların kontrol odağı ve öfke puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Yaş, aylık gelir, medeni durum değişkenlerine göre cinsel travma yaşantısı olan kadınların kontrol odağı ve öfke puanları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Bulgular literatür çerçevesinde yorumlanmıştır. Elde edilen bulgular ışığında öneriler geliştirilmiştir.Anahtar Kelimeler: Cinsel travma, kontrol odağı inancı, sürekli öfke ve öfke tarzı.
Cinsiyet rolü, denetim odağı ve örgütsel kısıtların kadınların kariyer geleceği algısına etkisi
Bu araştırmanın genel amacı; kadınların kariyer geleceği algısı üzerinde cinsiyet rolü, denetim odağı ve örgütsel kısıtların etkilerinin belirlenmesidir. Araştırmanın evreni Düzce Üniversitesi'nde akademik ve idari personel pozisyonunda görev alan kadınlardan oluşmaktadır. Nicel araştırma yöntemi kullanılmış ve veriler yüz yüze anket tekniği ile elde edilmiştir. Değerlendirmeye alınan ve veri analizinde kullanılan toplam anket sayısı 236'dır. Araştırmada kullanılan başlıca analizler; betimleyici istatistikler, regresyon analizleri, t-testi, anova ve faktör analizleri şeklindedir. Verilerin analizinde SPSS 20.0 programı kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre cinsiyet rolü boyutlarının olumlu kariyer geleceği algısı üzerinde pozitif etkisi bulunurken, olumsuz kariyer geleceği algısı üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır. Denetim odağı boyutlarından iç denetim odağının olumlu kariyer geleceği algısı üzerinde etkisi dış denetim odağına kıyasla daha fazla iken, olumsuz kariyer geleceği üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamaktadır. Bunun yanı sıra dış denetim odağının olumsuz kariyer geleceği algısı üzerinde pozitif bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Örgütsel kısıtların ise olumlu kariyer geleceği algısı üzerinde pozitif bir etkisi bulunurken olumsuz kariyer geleceği algısı üzerinde anlamlı bir etkisi bulunamamıştır. Ayrıca akademik personelin olumlu kariyer geleceği algısının idari personele kıyasla daha yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir.
Benlik saygısı, kontrol odağı ve rekabetçi tutum arasındaki ilişkinin örgütsel bağlamda incelenmesi
Çalışmanın amacı kamu, özel ve katılım bankalarında çalışan kişilerin benlik saygısı, kontrol odağı ve rekabetçi tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu amaç çerçevesinde yazında birçok çalışmada ele alınan benlik saygısı ve kontrol odağı kavramlarının örgütsel bağlamda çalışanların rekabetçi tutumunu açıklayıcı rolünün ortaya konulması arzu edilmektedir. Çalışmanın iki temel hipotezi "çalışanların benlik saygısı ile rekabetçi tutumları arasında bir ilişki olup olmadığını" ve "çalışanların kontrol odağı ile rekabetçi tutumları arasında anlamlı bir fark olup olmadığını" tespit etmek üzere yapılandırılmıştır. Çalışmanın örneklemini Kastamonu il merkezi ve 20 ilçe sınırları içinde yer alan kamu, özel ve katılım bankaları olmak üzere 53 farklı banka şubelerinde çalışan kişiler arasındaki 322 birey oluşturmaktadır. Araştırmada katılımcıların benlik saygısı puanlarını ölçmek için Roosenberg'in Benlik Saygısı Ölçeği (1963), kontrol odağı puanlarını tespit etmek için Rotter'in Kontrol Odağı Ölçeği (1966) ve rekabetçi tutum puanlarını ölçmek için Akbayırlı'nın Rekabetçi Tutum Ölçeği (1998) kullanılmıştır. Elde edilen bulgular çalışanların benlik saygısının rekabetçi tutum ve rekabetçi tutumun alt boyutları olan rekabet hazzı, sonuç odaklılık ve kıyaslama üzerinde etkisi olduğunu göstermekte iken çalışanların kontrol odağı ile rekabetçi tutumları arasında anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir.
Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulundaki öğrencilerin kinestetik ve duygusal zekalarının, iç-dış kontrol odaklarının akademik başarılarına etkisi
Bu araştırma kinestetik- bedensel zekâ, duygusal zekâ ve kontrol odağı inancı ile akademik başarı ilişkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2011?2012, eğitim-öğretim yılında, Gazi Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulunda; öğretmenlik, antrenörlük, yöneticilik, rekreasyon bölümlerinde öğrenim gören öğrenciler, Kırıkkale Üniversitesi Beden Eğitimi Spor Yüksekokulunda öğretmenlik, antrenörlük, yöneticilik bölümünde öğrenim gören öğrenciler; Bartın üniversitesi öğretmenlik bölümü ve Muğla üniversitesi rekreasyon bölümü öğrencilerinden toplam 447 kişiden oluşmaktadır. Araştırma iki bölümden oluşturmaktadır. Birinci bölümde, kavramsal çerçeve kapsamında kinestetik-bedensel zekâ, duygusal zekâ ve kontrol odağı konusu genel olarak ele alınmaktadır. Zekâ, çoğul zekâ, duygu, duygusal zekâ, kontrol odağı inancıkavramları ayrıntılı olarak incelenmiş, akademik başarı, duygu ve zekâ ilişkisi, duygusal zekâ kavramının tarihsel gelişimi, duygusal zekâ modelleri, çoğul zekâ alanları, zekâ kuramları, kontrol odağı çeşitleri üzerinde durulmuştur. Ayrıca konu hakkında ülkemizde ve yurtdışında yapılan çalışmalar ele alınmıştır. İkinci bölümde, öğrencilerin kinestetik-bedensel zekâları, duygusal zekâları ve kontrol odakları ile akademik başarıları arasındaki ilişki incelenmiştir. Ayrıca öğrencilerin çeşitli demografik özelliklerinin kinestetik-bedensel zekâları, duygusal zekâları ve kontrol odağı inançları arasındaki ilişkiler incelenmiş, duygusal zekânın alt boyutlarının, akademik başarı üzerindeki etkisi de ortaya koyulmuştur. Bu aşamada zekâ düzeylerini belirleme ve kontrol odağı inancını tespit için çeşitli veri toplama araçları kullanılmıştır. Bunlar; Kişisel bilgi formu, çoklu zekâ alanlarından, kinestetikbedensel zekâ alanında kendini değerlendirme ölçeği, Bar-On duygusal zeka ölçeği, Rotter? in iç-dış kontrol odağı ölçeği (RİDKO). Anket çalışması ile elde edilen veriler analiz edilmiş ve araştırma hipotezleri test edilmiştir. Araştırma sonucunda, öğrencilerin akademik başarısı ile duygusal zeka ve kinestetik zeka arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ancak öğrencilerin akademik başarıları ile kontrol odağı ölçeği arasında bir ilişki olmadığı anlaşılmıştır. Duygusal zekâ, kinestetik zekâ ve kontrol odağı ölçekleri arasındaki ilişki incelendiğinde ise duygusal zekâ ölçeği ile kinestetik zekâ ölçeği arasında bir ilişki olduğu görülmektedir. Bu bağlamda akademik başarının duygusal zekâ ve kinestetik zekâyı etkilediği ancak kontrol odağı ile ölçeğinden alınan toplam puanlarla ilişkili olmadığı sonucuna ulaşılmıştır
Harmanlanmış öğrenme ortamında denetim odağına göre uyarlanmış 5E öğrenme modelinin öğrencilerin akademik başarısına ve memnuniyetine etkisi
Bu araştırmada denetim odağına göre uyarlanmış harmanlanmış öğrenme ortamında 5E öğrenme modelinin öğrencilerin akademik başarılarına ve öğrencilerin harmanlanmış öğrenme ortamına yönelik memnuniyetlerine etkisi incelemiştir. Araştırma, 2011?2012 öğretim yılı Bozok Üniversitesi Meslek Yüksek Okulu Bilgisayar Teknolojileri Bölümü Bilgisayar Programcılığı öğrencilerinden oluşan ve birinci sınıf, birinci yarıyıl programında bulunan ?Programlama Temelleri I? dersini alan 104 öğrenci ile yürütülmüştür. Öğrenciler iki deney ve iki kontrol grubuna ayrılmıştır. Deney grubunda 53, kontrol grubunda ise 51 öğrenci bulunmaktadır. Hem deney hem de kontrol grubu harmanlanmış öğrenme ortamında bulunmuşlardır. Deney grubundaki öğrenciler harmanlanmış öğrenme ortamında 5E modeline uygun olarak eğitim görmüşler, kontrol grubu öğrencileri ise harmanlanmış öğrenme ortamında 5E modelinden bağımsız olarak eğitim görmüşlerdir. Hem deney hem de kontrol grupları için eğitim 5 hafta sürmüştür. Verilerin toplanmasında denetim odağı ölçeği, akademik başarı testi, harmanlanmış öğrenme ortamına yönelik öğrenci memnuniyet ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada akademik başarı analizinde öntest ? sontest ? kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Bilgisayar programcılığı alanında iki uzman tarafından uygulamaya katılan öğrencilerin başarı testinin cevapları puanlanmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin çözümlenmesinde t-testi, tek faktörlü varyans analizi (ANOVA) ve tek faktörlü ivkovaryans analizi (ANCOVA) kullanılmıştır. Memnuniyet ölçeğinden elde edilen verilerin betimsel analizinde her bir madde için frekans, yüzde, ortalama ve standart sapma değerleri alınmıştır.Araştırmada elde edilen bulgulara göre; harmanlanmış öğrenme ortamında denetim odağına göre uyarlanmış 5E öğrenme modeline uygun ders alan öğrencilerin, harmanlanmış öğrenme ortamında ders alan öğrencilere göre daha yüksek başarı gösterdiği bulunmuştur. Aynı zamanda 5E öğrenme modeline göre ders alan öğrencilerin 5E öğrenme modelinden bağımsız harmanlanmış öğrenme ortamında ders alan öğrencilere göre başarılarının daha kalıcı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Analiz sonuçları öğrencilerin harmanlanmış öğrenme ortamından memnun olduklarını göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Harmanlanmış öğrenme, denetim odağı, 5E öğrenme modeli, öğrenci memnuniyeti
Otel işletmelerindeki bölüm yöneticilerinin stresle başa çıkma yollarının ve kontrol odaklarının belirlenmesi: Ankara ili uygulaması
Araştırmada; Ankara'daki 4 ve 5 yıldızlı otel işletmelerindeki bölüm yöneticilerinin stresle başa çıkma yöntemlerinin ve sahip oldukları kontrol odağı türlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.Araştırmanın evrenini Ankara'daki 4 ve 5 yıldızlı otel işletmelerindeki bölüm yöneticileri oluşturmaktadır. Evreni 126 yöneticiden oluşan örneklem grubu temsil etmektedir. Bilgi toplama aracı olarak kişisel özellikleri belirlemeye yönelik sorulardan oluşan form, stresle başa çıkma tarzları ölçeği ve kontrol odağı ölçeğinden oluşan anket formu kullanılmıştır. Anket formundan elde edilen verilerin frekans ve yüzde dağılımları tablolaştırılarak verilmiş, yöneticilerin kişisel özellikleri, stresle başa çıkma yaklaşımları ve kontrol odağı türleri arasında bir farklılık olup olmadığı ise 0,05 anlamlılık seviyesinde t-testi, Tukey testi ve varyans analizi ile test edilmiştir.Araştırma sonuçlarına göre;1.Araştırmaya katılan yöneticilerin çoğunluğu stresle başa çıkmada aktif başa çıkma tarzını kullanmakla birlikte yine çoğunluğu iç kontrol odağı türüne sahiptirler.2.Yöneticilerin cinsiyet ve aylık gelir durumları dışında kalan diğer kişisel özellikleri ile stresle başa çıkma davranışları arasında anlamlı bir farklılık söz konusudur.3.Yöneticilerin iç ya da dış kontrol odağına sahip olma durumlarına göre stresle başa çıkma yaklaşımları ve tarzları arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir.Araştırma sonunda da elde edilen bulgular ve sonuçlara dayalı olarak araştırmacı tarafından ortaya konulan önerilere yer verilmektedir.Anahtar Kelimeler: Stresle başa çıkma, kontrol odağı.
OKB tanısı almış bireylerde temel inançlar, bilişsel çarpıtmalar ve denetim odağı ilişkisinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı OKB tanısı almış bireylerde temel inançlar, bilişsel çarpıtmalar ve denetim odağı ilişkisinin incelenmesidir. Çalışma İzmir Bozyaka Eğitim Araştırma Hastanesi psikiyatri polikliniği ve OKB destek gruplarından, 18-65 yaş arası ve çalışmaya katılım şartlarını karşılayan OKB tanısı almış klinik katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın hastaneden veri toplama kısmı yüz yüze şekilde gerçekleşmiştir. Çalışmada demografik veri formu, Rotter Denetim Odağı Ölçeği, Düşünce Özellikleri Ölçeği, Temel İnançlar Ölçeği ve Yale-Brown Obsesyon Kompulsiyon Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmaya 49 kadın ve 30 erkek olmak üzere toplam 79 kişi katılmıştır. Elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Yapılan korelasyon analizi sonuçlarına göre; OKB şiddeti ile temel inançlar arasında pozitif anlamlı ilişki bulunmuştur. OKB şiddeti ile bilişsel çarpıtma türleri arasında pozitif anlamlı ilişki görülmüştür. OKB şiddeti ile denetim odağı arasında anlamlı bir ilişki görülememiştir. Bilişsel çarpıtma türleri ile denetim odağı ilişkisinde zihin okuma, etiketleme, aşırı genelleme, -meli –malı ifadeleri ve olumluyu küçülme veya yok sayma bilişsel çarpıtmaları ile dış denetim odağı arasında pozitif anlamlı ilişki görülmüştür. Temel inançlar ile dış denetim odağı arasında pozitif anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Elde edilen veriler literatür ve araştırmalar çerçevesinde tartışılmıştır.
İlkokul öğrencilerinin başarısızlık nedenlerinin sınıf öğretmenlerin denetim odağı bağlamında incelenmesi
Bu araştırmada sınıf öğretmenlerinin öğrenci başarısından ve başarısızlığından sorumluluk algılarının denetim odağı ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca sınıf öğretmenlerinin denetim odağı, öğrenci başarısı ve başarısızlığından sorumluluk algılarının belirlenen değişkenlere göre farklılık oluşturup oluşturmadığı belirlenmeye çalışılmıştır. İlişkisel tarama modeli ile şekillenen araştırmanın evrenini Diyarbakır il merkezinde görev yapmakta olan sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Evreni temsil etmek üzere 508 sınıf öğretmeni kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Araştırma için gerekli verileri toplamak amacıyla öğretmen denetim odağı ölçeği ve öğretmenlerin öğrenci başarısından sorumluluk algısı ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analiz sürecinde betimsel istatistik, Bağımsız t Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi, Mann Whitney U Testi, Kruskal Wallis H Testi ve Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı kullanılmıştır. Araştırma sonucunda sınıf öğretmenlerinin öğrenci başarısından sorumluluk algılarının yüksek ancak öğrenci başarısızlığından sorumluluk algılarının düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca sınıf öğretmenlerinin denetim odağı özelliğinin cinsiyet ve yaş değişkenleri açısından anlamlı farklılık gösterdiği ancak okulun bulunduğu bölge, kıdem, istihdam tipi, öğrenci sayısı, öğrenim durumu değişkenleri açısından anlamlı farklılık göstermedikleri görülmüştür. Başarıdan sorumluluk alma boyutunun ise öğrenci sayısı ve yaş değişkenleri açısından anlamlı farklılık gösterdiği; başarısızlıktan sorumluluk alma boyutunda ise istihdam tipi, okulun bulunduğu bölge ve yaş değişkenleri açısından anlamlı farklılığın olduğu görülmektedir. Son olarak sınıf öğretmenlerinin denetim odağına ilişkin görüşleri ile başarıdan sorumluluk almaya yönelik görüşleri arasında pozitif yönde orta düzeyde bir ilişkinin olduğu görülmektedir. Anahtar kelimeler: Akademik başarı, başarısızlık, denetim odağı, sorumluluk alma, sınıf öğretmeni.
İlköğretim 5.sınıf öğrencilerinin sosyal becerilerinin özsaygı ve denetim odağı ile ilişkisi
IV ÖZET Bu araştırmada, ilköğretim 5. sınıf öğrencilerinin sosyal beceri düzeyleri (olumlu ve olumsuz sosyal davranışlar) ile cinsiyet, doğuş sırası, anne-baba eğitim durumu, ailenin gelir durumu, özsaygı ve denetim odağı ilişkisi incelenmiştir. Araştırmanın örneklemini, 2003-2004 öğretim yılında Ankara il merkezinde bulunan 6 ilköğretim okulunun 5. sınıfında eğitim gören 460 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada, Kişisel Bilgi Formu, Matson Çocuklarda Sosyal Becerileri Değerlendirme Ölçeği, Coopersmith Özsaygı Envanteri ve Nowickistrickland Denetim Odağı Ölçeği uygulanmışlar. Toplanan veriler SPSS 12.0 for Windows paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada T-testi, tek yönlü Varyans Analizi (One Way Anova), Scheffe testi ve Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, kızların olumlu sosyal davranışlarının, erkeklere göre daha yüksek; erkeklerin olumsuz sosyal davranışlarının ise kızlara göre daha yüksek olduğu görülmüştür. Doğuş sırası ile olumlu ve olumsuz sosyal davranışlar arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Araştırmanın sonucunda, olumlu sosyal davranışlar ile anne-babanın eğitim ve gelir durumu arasında anlamlı bir farklılık olduğu, olumsuz sosyal davranışlar ile anne-babanın eğitim ve gelir durumu arasında anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür. Olumlu sosyal davranışlar ile özsaygı düzeyi arasında anlamlı ve pozitif, olumsuz sosyal davranışlarla anlamlı ve negatif yönde bir ilişki olduğu bulunmuştur. Son olarak, olumlu sosyal davranışlar ile denetim odağı düzeyi arasında anlamlı ve negatif, olumsuz sosyal davranışlarla anlamlı ve pozitif bir ilişkinin olduğu görülmüştür.
Lise türü farklı öğrencilerin denetim odaklarının bazı değişkenler açısından incelenmesi
Bu araştırmada lise türü farklı öğrencilerin anne-baba tutumlarıyla denetim odağı ilişkisinin düzeyi ile cinsiyet, lise türü, annenin öğrenim durumu, babanın öğrenim durumu, sosyo-ekonomik düzey, ailenin tümünü ilgilendiren kararların kim tarafından alındığı, öğrenciyi ilgilendiren kararların kim tarafından alındığı, sorunları çözerken kimlerden yardım aldığı, anne-babanm meslek seçmedeki yaklaşımı, öğrencilerin nasıl bir meslek istedikleri, öğrencilerin en iyi mesleğin ne olduğuna yönelik görüşleri açısından denetim odaklarının farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Araştırma evrenini 2003-2004 Eğitim Öğretim yılı ikinci yarısında Ankara il merkezinde fen lisesi, anadolu lisesi, süper lise ve genel lise 2. sınıfta okuyan öğrenciler oluşturmaktadır. Örneklemin seçiminde küme örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Genel toplam olarak 400 öğrenciye ulaşılmıştır. Araştırmada ölçme araçları olarak Nowicki - Strickland Denetim Odağı Ölçeği ve Anne-Baba Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Araştırma kapsamındaki süreksiz değişkenlerle ilgili bilgiler araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formundaki maddelerle elde edilmiştir. Veriler SPSS 1 1.0 for Windows paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada t testi, tek yönlü varyans analizi, pearson-momentler çarpım korelasyon katsayısı tekniği kullanılmıştır. Anlamlılık düzeyi p< 0.05'e göre değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda denetim odaklarının cinsiyet, öğrencilerin nasıl bir meslek istedikleri ve en iyi mesleğin ne olduğuna yönelik görüşlerine göre farklılaşmadığı bulunmuştur. Denetim odağının anlamlı olarak farklılaştığı değişkenler, lise türleri, annenin öğrenim durumu, babanın öğrenim durumu, sosyo ekonomik düzey, ailenin tümünü ilgilendiren kararların kim tarafından alındığı,öğrenciyi ilgilendiren kararların kim tarafından alındığı, sorunları çözerken kimlerden yardım alındığı, anne-babanın meslek seçmedeki yaklaşımlarıdır. Anne tutumları ve öğrencilerin denetim odağı puanları arasında; denetim odağı ile demokratik anne tutumu p <.001 düzeyinde negatif ve anlamlı bir ilişki, denetim odağı ile koruyucu-istekçi anne tutumu p <.001 düzeyinde pozitif ve anlamlı bir ilişki, denetim odağı ile otoriter anne tutumu p <.001 düzeyinde pozitif ve anlamlı bir ilişki vermektedir. Denetim odağmdaki toplam varyansm, %14'ünün demokratik anne tutumundan, %10'nun koruyucu-istekçi anne tutumundan, %25'inin otoriter anne tutumundan kaynaklandığı açıklanmaktadır. Baba tutumları ve öğrencilerin denetim odağı puanları arasında; denetim odağı ile demokratik baba tutumu p <.001 düzeyinde negatif ve anlamlı bir ilişki, denetim odağı ile koruyucu-istekçi baba tutumu p <.001 düzeyinde pozitif ve anlamlı bir ilişki, denetim odağı ile otoriter baba tutumu p <.001 düzeyinde pozitif ve anlamlı bir ilişki vermektedir. Denetim odağmdaki toplam varyansm, %14'ünün demokratik baba tutumundan, %13'nun koruyucu-istekçi baba tutumundan, %25'inin otoriter baba tutumundan kaynaklandığı açıklanmaktadır.