Mizah
146 theses under this subject heading
Psikolojik danışman adaylarının psikolojik danışma öz-yeterlik algılarının mizah tarzları ve süpervizyon yaşantıları açısından incelenmesi
Bu araştırmada, psikolojik danışman adaylarının psikolojik danışma öz-yeterliklerinin mizah tarzları ve süpervizyon yaşantıları açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda psikolojik danışman adaylarının psikolojik danışma öz-yeterlikleri; mizah tarzları, oturum sayıları, süpervizyon niceliğinden (alınan süpervizyon sayısından) duydukları memnuniyet, süpervizyon niteliğinden duydukları memnuniyet, danışan olarak bulundukları psikolojik danışma yaşantısı, kişisel-mesleki gelişim deneyimleri, cinsiyet ve akademik başarı değişkenleri açısından incelenmiştir. Psikolojik danışman adaylarının mizah tarzlarının cinsiyete ve akademik başarıya göre anlamlı olarak farklılaşıp farklılaşmadığına da bakılmıştır. Son olarak bu çalışmada psikolojik danışma öz-yeterliklerinin mizah tarzları, oturum sayıları, süpervizyon niceliğinden duyulan memnuniyet, süpervizyon niteliğinden duyulan memnuniyet, danışan olarak bulunulan psikolojik danışma yaşantısı, kişisel-mesleki gelişim deneyimi, cinsiyet ve akademik başarı değişkenleri tarafından yordanması araştırılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 2013-2014 Öğretim Yılında Anadolu Üniversitesi, Çukurova Üniversitesi, Gazi Üniversitesi, İnönü Üniversitesi, Mersin Üniversitesi, Osmangazi Üniversitesi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Programlarının son sınıflarında örgün öğrenim gören 285 üniversite öğrencisinden (207 kadın, 79 erkek) oluşmaktadır. Araştırmanın verileri "Psikolojik Danışma Öz-Yeterlik Ölçeği", "Mizah Tarzları Ölçeği" ve "Kişisel Bilgi Formu" ile elde edilmiştir. Araştırmada veri toplama araçları ile elde edilen bilgilerin çözümlenmesinde paket program kullanılmıştır. Verilerin analizi sırasında betimleyici istatistikler, İki Yönlü ANOVA, Tek yönlü ANOVA ve bağımsız örneklem t testi kullanılmıştır. Varyans analizi sonucunda bağımsız değişken düzeyleri arasında gözlenen farklılıkların kaynağını bulmak için Tukey Çoklu Karşılaştırma testi gerçekleştirilmiştir. Korelasyon katsayısı ve adımsal regresyon analizi de yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre mizah düzeyleri yüksek olan psikolojik danışman adaylarının psikolojik danışma öz-yeterliklerinin, mizah düzeyleri düşük olan psikolojik danışman adaylarına göre anlamlı biçimde daha yüksek olduğu saptanmıştır. Oturum sayısına göre psikolojik danışma öz-yeterliği incelendiğinde de oturum sayısı arttıkça psikolojik danışma öz-yeterliğinin de yükseldiği görülmüştür. Süpervizyon niceliğinden duyulan memnuniyet açısından incelendiğinde alınan süpervizyon sayısından duyulan memnuniyet arttıkça psikolojik danışma öz-yeterliğinin de anlamlı derecede yükseldiği sonucuna ulaşılmıştır. Süpervizyon niteliğinden duyulan memnuniyet arttıkça da psikolojik danışma öz-yeterliğinin anlamlı derecede yükseldiği görülmüştür. Psikolojik danışman adaylarının psikolojik danışma öz-yeterliği ile kişisel-mesleki gelişim deneyimleri arasındaki ilişki de anlamlı bulunmuştur. Danışan olarak bulundukları psikolojik danışma yaşantısı, cinsiyet ve akademik başarı değişkenlerine göre psikolojik danışma öz-yeterlikleri arasında ise anlamlı farklılıklar görülmemektedir. Psikolojik danışman adaylarının mizah tarzları cinsiyete ve akademik başarıya göre incelendiğinde ise sadece saldırgan mizah tarzında erkek psikolojik danışman adaylarının lehine anlamlı farklılıklara rastlanmıştır. Erkek psikolojik danışman adaylarının kadın psikolojik danışman adaylarına göre saldırgan mizah tarzını kullanma düzeylerinin daha yüksek olduğu bulunmuştur. Cinsiyet ve akademik başarıya göre kendini geliştirici, katılımcı ve kendini yıkıcı mizah tarzlarının; akademik başarıya göre ise saldırgan mizah tarzının anlamlı olarak farklılaşmadığı görülmüştür. Son olarak süpervizyon niceliğinden duyulan memnuniyetin, mizah tarzlarından kendini geliştirici mizah tarzının ve kişisel-mesleki gelişim deneyiminin psikolojik danışma öz-yeterliğinin anlamlı yordayıcıları olduğu bulunmuştur. Diğer taraftan oturum sayısı, süpervizyon niteliğinden duyulan memnuniyet, danışan olarak bulunulan psikolojik danışma yaşantısı, cinsiyet ve akademik başarı değişkenlerinin psikolojik danışma öz-yeterliğini yordamadığı saptanmıştır.
Ercüment Ekrem Talû'nun eserlerinde halk kültürünün yansımaları
Tanzimat döneminin öncü isimlerinden Recaizade Mahmut Ekrem'in oğlu olan Ercüment Ekrem Talû (1888-1956), kültür düzeyi yüksek bir aile ortamında yetişmiştir. Yetiştiği bu çevre onun, küçük yaşlardan itibaren çok iyi bir eğitim almasına olanak sağlamıştır. Galatasaray lisesinde okuması ve Tevfik Fikret gibi döneminin önde gelen isimlerinden dersler alması, ona nitelikli bir eğitim hayatının kapılarını açmıştır. Yazı hayatına Meşrutiyetten evvel başlamış, Cumhuriyet yıllarında da yazmaya devam etmiştir. Ömrünün sonuna kadar aralıksız yazmaya devam eden Talû, öncelikle basın-yayın alanında adını duyurmuştur. Gazetecilik alanında Ahmet Mithat yolundan giden yazar, basın- yayın hayatında da değeri azımsanmayacak mahiyette olan velud bir kişiliktir. Döneminin neredeyse bütün gazete ve dergilerinde çalışmış, peş peşe yazdığı yazılarıyla da okuyucusu tarafından büyük bir ilgiyle takip edilmiştir. Gazetecilik kimliğinde yakaladığı bu başarının yanı sıra edebiyat alanında da önemli simalardan biri olan Talû; roman, hikâye, şiir, tiyatro, fıkra ve anı gibi pek çok farklı türde eserler vermiştir. Yaşadığı dönemde çok okunan ve kıymeti bilinen bir yazardır. Edebi sahada daha çok mizahi hikayeleriyle ünlenmiş, seri şeklinde oluşturduğu Meşhedî'nin Hikayeleri adlı eserinde yarattığı "Meşhedi Cafer" karakteriyle de döneminde büyük bir yankı uyandırmıştır. Bu hikayeler onun mizah üstadı olarak anılmasına vesile olmuştur. Genel olarak eserlerinde kadının toplumsal yeri, yanlış batılılaşma gibi pek çok sosyal ve siyasal konuya değinen yazarın kurtuluş savaşını konu alan birkaç eseri de mevcuttur. Hikâye ve romanlarında kullandığı üslup ve nüktedan yapısıyla adeta döneminin Evliya Çelebi'si olarak görülen Ercüment Ekrem, eserlerinde Geleneksel Türk Tiyatrosunun anlatı tekniklerini başarılı bir şekilde kullanmış, atasözü ve deyimler gibi kalıplaşmış sözlerin kullanımıyla dikkat çekmiştir. Eserlerinde geleneksel unsurlar ve halk inanışlarına oldukça yer veren yazar, eserlerini oluştururken meddah tarzı anlatım üslubunu başarı bir şekilde kullanmıştır. Çalışmamız, Ercüment Ekrem Talû'nun hikâye ve romanlarında; geleneksel anlatım üslubu, yeme-içme alışkanlıkları, çeşitli inanışlar ve geleneksel anlatı unsurları etrafında incelenerek, söz konusu eserlerde tespit edilen örnekler uygun başlıklar altında sunulmuştur. Anahtar Kelimler: Ercüment Ekrem Talû, Geleneksel Anlatı Üslubu, Mizah, Hikâye, Roman, Türk Edebiyatı. Bilim Kodu:
Hicri 7. yüzyıla kadar klasik Arap edebiyatında idareci temalı mizah
Hicrî 7. Yüzyıla kadar klasik Arap edebiyatında idareci temalı mizah başlıklı bu tez, mezkûr dönemdeki edebiyat eserlerinin mizah bölümlerinde yer alan idareci ve yönetici grubunu ele almaktadır. Tezde aktarmaya çalıştığımız bu tür ürünleri toplumsal, siyasal, ekonomik, psikolojik ve sosyolojik alanlar gibi farklı perspektiflerden incelemeye çalıştık. Tez, giriş, üç ana bölüm ve sonuç kısımlarından oluşmaktadır. Giriş kısmında mümkün olduğu kadarıyla tezin daha doğru ve daha iyi anlaşılması için gerekli olabilecek her türlü bilgi ve konuya değinmenin daha doğru olacağını düşünerek böyle bir yol izledik. Birinci bölümde de yönetici ve idareci deyince akla ilk gelen üst düzey yöneticileri konu edinen mizah ürünlerini ele aldık. İkinci bölümü de kadı, emir ve vezir gibi orta düzey yöneticilere tahsis ettik. Üçüncü bölümde ise asayiş görevlileri ve kâtipler gibi alt düzey idarecileri ele aldık. Sonuç kısmında ise tezde kullandığımız kaynakların ve bilgilerin değerlendirmesini yaparak tez boyunca gözümüze çarpan bazı önemli noktalara değinmeye çalıştık.
Bir siyasal iletişim aracı olarak politik mizahta karikatürün kullanılması: 2014 Cumhurbaşkanlığı seçim sürecinde Salih Memecan tarafından çizilen siyasi karikatürlerin analizi
Siyaset mekanizması kendini ifade edebildiği, hedef kitlesini ikna edebildiği ve onlar üzerinde meşruiyetini kazandığı ve devam ettirebildiği sürece varlığını sürdürebilmektedir. Tüm bunları da siyasal iletişim yöntem, teknik ve araçlarıyla gerçekleştirebilmektedir. Bu yöntem, teknik ve araçlardan biri olarak değerlendirebileceğimiz politik mizahın bir türü olan karikatür de genel olarak iktidara karşı bir muhalefet ve eleştiri aracı olarak kullanılsa da zaman zaman iktidarın kendi hegemonyasını devam ettirebilme, muhalefeti itibarsızlaştırma ve yapılan icraatlara destek bulma amacıyla da kullanıldığı görülmektedir. Bu çalışmamızda 10 Ağustos 2014 Cumhurbaşkanlığı seçim sürecinde Salih Memecan tarafından Sabah Gazetesi Bizimcity köşesinde çizilen karikatürlerin analizi yapılmaya çalışılmıştır. Çalışmamızın birinci bölümünde; Siyaset ve İletişim kavramlarının ardından Temel İletişim modelleriyle ilgili genel bilgi verilmiştir. Siyasal İletişim kavramı açıklanarak kavramın tarihçesi, ülkemizdeki gelişimi, işlevleri ve güncel olarak uygulanan yöntem ve teknikleri hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde; politik mizah ve karikatür konuları detaylı olarak incelenmiştir. Mizah kavramından başlanarak mizahın tür ve çeşitleri açıklanmış ve politik mizah kavramı anlatılmıştır. Daha sonra karikatür kavramı, çeşitleri, dünyadaki ve ülkemizdeki tarihi gelişimi devreler halinde ele alınmıştır. Son olarak da karikatür bir iletişim biçimi olarak formüle edilmiş ve bu formüldeki aşamalar açıklanmıştır. Son bölüm olan üçüncü bölümde ise; ilgili bölümde yapılacak analizin amaç, kapsam ve yönteminin neler olduğu açıklanmış ve Salih Memecan'ın 10 Ağustos 2014 Cumhurbaşkanlığı seçim sürecinde çizdiği 23 karikatür konularına göre 3 kategoriye ayrılarak içerik analizi yöntemiyle yorumlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Siyaset, Siyasal İletişim, Politik Mizah, Karikatür, Cumhurbaşkanlığı Seçimi.
Bir mizah kaynağı olarak Ebû Hayyân et-Tevhîdî'nin Besâirü'l-Hükemâ ve Zehâirü'l-Kudemâ (el-Besâir ve'z-Zehâir) adlı eseri
Klasik Arap edebiyatının özel bir bölümünü oluşturan mizah alanına dair oldukça erken bir dönemden itibaren eserler verilmeye başlanmış, mütevazı derlemelerin yanı sıra devasa külliyatlar da meydana getirilmiştir. Bunların bir bölümü mizahî figür ve temaları müstakil olarak ele alırken, diğer bir bölümü ise ilgili malzemeyi farklı bilgi pasajları arasında serpiştirmeyi tercih etmiştir. İnceleme konusu olarak seçilen Ebû Hayyân et-Tevhîdî'nin (ö. 414/1023) el-Besâir ve'z-zehâir adlı eseri de muhtevasında din, ahbâr, hâtırât, edebiyat, filoloji ve mizah gibi birbirinden farklı kategorilerde zengin bir materyal barındıran ansiklopedik mahiyette bir derlemedir. Çalışmamızda, Arap mizah tarihinin teşekkülünü hazırlayan eserlerin oluşturduğu gelenekten ilham alan; dil, üslûp ve muhteva zenginliği ile müteakip çağlar için önemli bir kaynak haline gelmiş bulunan el-Besâir ve'z-zehâir, mizahî figür ve tema çeşitliliği yönüyle incelenmiş, anekdot örnekleri eşliğinde tespit ve değerlendirmelerde bulunulmuştur.
Günümüz mizah sanatının ambalaj tasarımı ürünlerinde kullanılmasının müşteri görüşlerine göre değerlendirilmesi
Ambalaj tasarımı çok geniş ve birçok disiplini içerisinde barındıran bir olgudur. Bu anlamda tasarım aşamasından raflara gelinceye kadar birçok evreyi barındırabilmektedir. Gerek ürünün pazar payını yükseltmeye çalışan bir marka yöneticisi, gerekse stratejiler yaratmakla görevli bir pazarlama direktörü veya bir markanın kimliğini biçimlendirmeye çalışan bir reklamcı ya da ürünü paketleme işi ile sorumlu bir tasarımcı olsun, bütün mesele mevcut markanın piyasadaki rakiplerinden daha iyi hatta en iyisi olduğuna tüketiciyi ikna edebilmektir. Sosyal yaşam ve gelişen teknolojiyle birlikte çeşitli formlarda ve farklı ambalaj malzemeleri kullanılarak sarmalanmış günümüz gıdalarını, ambalajlama yöntemiyle hem uzun süre muhafaza etme, hem de hijyenik olarak koruma olanağı sağlamak mümkündür. Bugün sayıları binleri aşan farklı ürün çeşitleri, süper marketler, büyük mağazalar ve toptancı mağazalarının raflarında gerek soğuk dolaplarda gerekse reyonlarda yerle rini almış durumdadırlar. Geniş kitlelere seslenen bu ürün yelpazesinin her geçen gün sayısının daha da artmakta olduğu görülmektedir.Geçmişten bugüne değin ürünler üzerindeki asli görevinin yanı sıra farklı görevler de üstlenen ambalaj, ürünlerin piyasada uzun bir dönem var olabilmesi noktasında da ciddi bir öneme sahip olabilmektedir. Rakipleri arasında, kendine özgü farkını ortaya koyma yolundaki çabaları ile dikkatleri üzerine çekmeye çalışan ambalaj çeşitliliği mevcuttur denilebilir. Tüm yeni ürün markalarından, farklı kalitelerde benzer ürün çeşitlerine, markanın kendini yenilemiş yeni ürün çeşitliliğinden, alışılagelmiş ürünlerin farklı ambalajlarda satışa sunulmasına kadar birçok şekliyle karşılaşılabilmektedir. Bu alternatiflere bir yenisini ekleyerek, müşteri talep ve memnuniyetinin yanı sıra satış gücünü arttırmak, tek tip ambalaj tasarımı tekerrürlülüğüne karşı, yenilikçi denemelerle farklı görsel arayışlar içine girmeyi gerektirmektedir. Tasarım yeniliklere açık bir olgudur ve yerinde saymamalıdır. Bu durumda aynı yenilik ve farklılıklar gıda ambalajlarından da beklenmektedir.Gıda ürünleri üzerine düşünülüp yenilikçi arayışlar ile hazırlanan ambalaj yüzeyi tasarımlarının, hitap edilen kitle üzerinde satışı olumlu yönde etkileyebilme ihtimalinin, yapılan uygulama çalışmaları neticesinde netleşmesi olasıdır. Bu çalışmada satışa teşvik amaçlı tüketiciler üzerinde yapılan bir anket uygulaması ile günümüz mizah sanatının çikolata ambalajları üzerindeki etkisinin nasıl olduğuna ulaşılmıştır. Mizahın eğlenceli çizim yönü ile ambalaj tasarımının mevcut kriterlerinin birleşmesinden yeni, farklı, tercih unsuru olabilecek, olumlu yönde anlamlı bir sonuç ortaya çıkmıştır.Anahtar Kelimeler: Ambalaj, Ambalaj Tasarımı, Ambalajın önemi, Ambalajda Mizah
Hz. Peygamber ve mizah
İnsan doğasında var olan rahatlama ve eğlenme arzusunun en bariz yansımalarından birisi de mizah olgusudur. Hayatın zorlu zamanlarında sıkıntılarımızı hafifleten en etkili yöntemlerden birisi olan mizah, tıpkı yemeğe tat vermesi için kararında olması gereken tuz misali dozunu aşmadığı sürece bireysel ve toplumsal ilişkilerimize olumlu katkılar sunar. Tarih boyunca din ve mizah birbirinin karşıtı iki olgu olarak görülmüştür. Bu yaklaşım dinlerin tamamen ciddiyet gerektiren bir alanı temsil ettiği görüşünün ağır basmasındandır. Elbette din olgusu, getirdiği ahlaki prensipleri ile müntesiplerinin yaşam tarzlarının nasıl olması gerektiğine dair ilkeler koyar, bu yönüyle din ciddi bir iştir. Ancak insan, fıtratında var olan bazı duyguları ne kadar bastırırsa bastırsın tamamen yok edemez. Mizah yapmak, gülmek, güldürmek gibi kimi arzular uygun bir alan bulduğunda kendilerini hemencecik gösteriverir. İnsan duyguları ve eylemlerine damgasını vuran en belirleyici etken, kişinin inançlarıdır. Bu noktadan hareketle araştırmamız, genelde bu inançların temelini oluşturan din olgusunu, özelde de İslâm-mizah ilişkisini, Hz. Peygamber'in bu konudaki örnekliğini, Müslümanlarca ortaya konan zengin mizahi kültürün verileri ile gözler önüne sermeyi hedeflemektedir. Anahtar Kelimeler: Hadis, Hz. Peygamber, Mizah, Şaka, Tarih
Kani'nin manzum Letaifnamesi (inceleme ve metin)
Letaifname'nin istanbul Üniversitesi Kütüphanesi nüshasının başında konusu belirtilir. Buna göre Letaifname, Yeğen Mehmet Paşa'nın hizmetinde görevli Dadi ve Badi mahlaslı iki askerin ağzından birbirlerine nazire olarak şaka yollu söyledikleri ve herhangi bir kimseyi hedef alma yan manzum ve mensur sözlerden ibarettir. Günlük yaşantıda karşılaşılan çeşitli olaylar, toplum içerisinde bazı kişilerle meslek mensupları, özellikle Allame takma adlı kişiye yöneliktir. En yoğun eleştirinin yapıldığı Allame, Kani'nin yakından tanıdığı, bilgisiz olduğu halde toplum içeri sinde bilginmiş gibi davranan ancak her zaman küçük düşen, cahil, bigisizliğinin farkında olmayan davranışlarında tutarsızlık gösteren biridir. Allame takma adlı kişinin Hekimoğlu Ali Paşa olduğunu tahmin etmekteyiz. Kani'nin gezip gördüğü yerlerin ilginç yönleri (Şumnu, Şam, Halep, Eflak....) ile İstanbul ile İstanbul 'un semtlerinin öne çıkan yönleri belirtilir. Her ne kadar bir kimseyi hedef almadığı belirtilse de tanınmış bazı şahsiyetlere ismen eserde yer verildiği görülür.Karacaoğlan, Aşık Ömer, Hacı Bektaş-ı Veli, Hebennaka, İncili Çavuş... Aile içi ilişkiler, günlük yaşantıda karşılaşılan bazı sorunlar işlenirken, örf, adet, gelenek ve görenekler yer yer eleştirilir. Bireyler arasındaki diyaloglarla toplumun çeşitli kesimleri eleştirilirken zaman zaman çocuksu bir ifadeyle şiirde hiç beklenmeyecek bazı sözlere yer verilir. Bütün bu konular işlenirken de alabildiğince müstehcen, ağır, kaba ve argo diye nitelendirmekten daha öte yüz kızartıcı ifadelere yer verilmiştir. Anahtar Sözcükler: Yergi, Allame, Mizah
Mizah Tarzları Ölçeği`nin (Humor Styles Questionnaire) uyarlama çalışması
Bu araştırma mizah kullanımındaki bireysel farklılıklarla ilişkili dört boyutu ölçen çok boyutlu bir ölçeği (Humor Styles Questionnaire) Türk kültürüne uyarlamak amacıyla yapılmıştır. Ölçeğin uyarlama çalışmaları içinde çevirisi gerçekleştirilmiş, yapılan çeviri uzmanlarca değerlendirilip, geri çeviri yöntemi aracılığı ile orijinal formla eşdeğerliği sınanmış, yapı geçerliği, ölçüt bağıntılı geçerlik ile iç tutarlık ve test-tekrar test güvenirliği ile ilgili çalışmalar yapılmıştır. Araştırma, Çukurova Üniversitesinin farklı fakültelerine devam eden toplam 1363 üniversite öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Yapı geçerliği için gerçekleştirilen ilk çalışma 530 kişilik bir örneklemde, ikinci çalışma 495 kişilik bir örneklemde, ölçüt bağıntılı geçerlik çalışmaları 137 ve 138 kişilik iki ayrı örneklemde ve test-tekrar test güvenirliği 15 gün arayla 63 kişilik bir örneklemde gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin geçerlik ve güvenirliğini sınamak için yapılan analizlerde ölçeğin orijinalindeki gibi dört faktörden oluştuğu ve 32 maddenin orijinal İngilizce formda yer aldıkları faktörlere yüklendikleri görülmüştür. Anahtar Kelimler: Mizah, mizah duygusu, mizah tarzları, mizah ölçekleri
Kani'nin mensur Letaifnamesi ve Hezliyyatı
Konusu, 18. yüzyıl Divan şairi Kânî'nin Mensur Letâif nâmesi ve Hezliyyâtı olan hu doktora tez çalışması metin ve inceleme olmak üzere iki ana bölümden meydana gelmiştir. İnceleme bölümünde, eserin yazarı Kânî'nin hayatı, edebi kişiliği ve eserleri hakkında bilgi verildikten sonra, incelemenin konusu olan mensur Letâifnâme ve Hezliyyât'ın tanıtımı ve incelemesi yapılmıştır, incelenen eserde yer alan değişik türlerde yazılmış metinler içerdikleri mizah ve hiciv öğeleri bakımından değerlendirilmiştir. Metin bölümünde ise, eserin Lâtin Alfabesi' ne çevirisi yapılmış, metinde geçen Arapça ve Farsça ibarelerin Türkçe karşılıkları da metnin sonunda verilmiştir. Sonuç olarak, Kânî'nin eserinden yola çıkarak 18. yüzyıl Divan edebiyatının nesir dili ve üslubuyla hiciv ve mizah konulu Divan edebiyatı eseri erininin içeriği ve özelliği hakkında bilgi verilmiştir. ANAHTAR KFLÎMFIFR: 1- Kânî ?- Hiciv 3- Mizah 4- Nesir 5- Letâifnâme
Yöneticilerin mizah tarzları ile çalışanların örgütsel sinizm tutumları arasındaki ilişki: Bursa ili otomotiv sektöründe bir araştırma
Örgütlerde yöneticiler ve çalışanlar arasındaki iletişim sürecinde etkin olarak kullanılan mizahi unsurlar, çalışanların örgüte karşı tutum ve davranışlarının şekillenmesinde etkili bir faktördür. Yöneticilerin mizahı kullanım şeklinin ve amacının çalışanlar tarafından nasıl algılandığı, çalışanların örgüte yönelik sinik tutum geliştirmesine neden olabilmektedir. Yapılan bu tez çalışmasının ana amacı, Bursa ili otomotiv sektöründe çalışanların yöneticilerinin mizah tarzlarına ilişkin algıları ile çalışanların örgütsel sinizm tutumları arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Çalışmanın amacı doğrultusunda 13 tane hipotez geliştirilmiş ve Bursa ilinde yer alan otomotiv firmalarında görev yapan 210 beyaz yakalı çalışandan anket yoluyla veri toplanmıştır. Yöneticilerin mizah tarzları ile çalışanların örgütsel sinizm tutumları arasındaki ilişkinin tespit edilmesi için ankette iki ölçek kullanılmıştır. Üç bölümden ve 45 ifadeden oluşan anket formunun ilk bölümünde 5 demografik soru yer almaktadır. Anketin ikinci bölümünde mizahın kişisel farklılıklara yönelik farklı boyutlarını ölçmek amacıyla 2003 yılında Martin, Puhlik-Doris, Larsen, Gray ve Weir tarafından geliştirilen, Ercüment Yerlikaya tarafından 2003 yılında Türkçeye uyarlanan 32 ifadeden ve dört alt boyuttan oluşan Mizah Tarzları Ölçeği bulunmaktadır. Anketin son bölümünde ise çalışanların örgütsel sinizm düzeyini ölçmek amacıyla 1999 yılında Brandes, Dharwadkar ve Dean tarafından geliştirilen, Gamze Kalağan tarafından 2009 yılında Türkçeye uyarlanan 13 ifadeden ve üç alt boyuttan oluşan Örgütsel Sinizm Ölçeği yer almaktadır. Anket aracılığı ile toplanan veriler, SPSS 26.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde Independent Sample T Test, One Way Anova, Post Hoc, Pearson Korelasyon testleri uygulanmıştır. Yapılan istatistiksel analizlerin sonucunda yöneticilerin Kendini Geliştirici Mizah tarzları ile çalışanların Duyuşsal Sinizm tutumları arasında, yöneticilerin Katılımcı Mizah tarzları ile çalışanların Bilişsel ve Duyuşsal Sinizm tutumları arasında, yöneticilerin Kendini Yıkıcı Mizah tarzları ile çalışanların Bilişsel Sinizm tutumları arasında, yöneticilerin Saldırgan Mizah tarzları ile çalışanların Bilişsel ve Duyuşsal Sinizm tutumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu görülürken; yöneticilerin Kendini Geliştirici Mizah tarzları ile çalışanların Bilişsel ve Davranışsal sinizm tutumları arasında, yöneticilerin Katılımcı Mizah tarzları ile çalışanların Davranışsal Sinizm tutumları arasında, yöneticilerin Kendini Yıkıcı Mizah tarzları ile çalışanların Duyuşsal ve Davranışsal Sinizm tutumları arasında, yöneticilerin Saldırgan Mizah tarzları ile çalışanların Davranışsal Sinizm tutumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığı görülmüştür.
Üniversite öğrencilerinin mizah tarzları ile algılanan stres, kaygı ve depresyon düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu çalışmanın temel amacı üniversite öğrencilerinin mizah tarzları ile algıladıkları stres, kaygı ve depresyon düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu amaçla Mizah Tarzları Ölçeği ve Mizah Yoluyla başa Çıkma Ölçeği, Yaşam Olayları Listesi, Gündelik Olaylar Listesi, Algılanan Stres Ölçeği, Sürekli Kaygı Ölçeği ve Beck Depresyon Ölçeği 199'u kız 210'u erkek toplam 409 üniversite öğrencisine uygulanmıştır. Sonuçlar sağlıklı mizah tarzları olan katılımcı mizah, kendini geliştirici mizah ve mizah yoluyla başa çıkma ile algılanan stres, kaygı ve depresyon arasında negatif yönde ilişkiler olduğunu göstermiştir. Sağlıksız mizah tarzlarından saldırgan mizah; algılanan stres, kaygı ya da depresyonla ilişkili bulunmazken kendini yıkıcı mizahla algılanan stres, kaygı ve depresyon arasında düşük düzeyde de olsa anlamlı ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Mizah tarzlarının stres verici yaşam olayları ve olumsuz duygudurum arasındaki ilişkide düzenleyici bir etkiye sahip olup olmadığını sınamak için gerçekleştirilen hiyerarşik regresyon analizleri sonucunda mizah tarzlarının büyük yaşam olayları ve olumsuz duygudurum arasındaki ilişkide düzenleyici bir etkiye sahip olmadığı saptanmıştır. Gündelik sıkıntılar ve olumsuz duygudurum arasındaki ilişkide ise yalnızca saldırgan mizah tarzının düzenleyici etkisi olduğu görülmüştür. Sonuçlar mizah tarzlarının bireyin stres verici yaşam olaylarından daha az olumsuz etkilenmesine yardımcı olduğu iddiasını desteklememiştir.
Beden eğitimi ve spor yüksekokulu ve bazı fakülte öğrencilerinin mizah tarzlarının karşılaştırılması
Bu araştırmanın amacı beden eğitimi ve spor yüksekokulu ve bazı fakülte öğrencilerinin mizah tarzlarının karşılaştırılması ve ilişkili faktörlerin incelenmesidir. Araştırmaya 2017-2018 eğitim-öğretim dönemi içerisinde Yozgat Bozok Üniversitesinde öğrenim gören 417'si kadın, 360'ı erkek olmak üzere toplam 777 öğrenci gönüllü olarak katılmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak Yerlikaya (2003) tarafından geliştirilen "Mizah Tarzları Ölçeği" ile araştırmacı tarafından oluşturulan "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Verilerin analizinde öncelikle tanımlayıcı istatistikler incelenmiştir. Veriler, ilk olarak normallik testleri ile sınanmıştır. Bu kapsamda yapılan normallik testi (çarpıklık-basıklık) verilerin normal dağılıma sahip olduğunu göstermiştir. Bu nedenle de parametrik testler uygulanmıştır. Veriler; betimsel istatistiki yöntemler, bağımsız gruplar için t testi ve tek yönlü varyans analizi ANOVA kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuç olarak katılımcı mizah boyutunda; cinsiyet, öğrenim gördükleri bölüm ve yapılan etkinlik değişkenleri bakımından anlamlı farklılık görülmüş diğer değişkenler arasında anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Kendini geliştirici mizah boyutunda; öğrenim gördükleri bölüm değişkeni bakımından anlamlı farklılık görülmüş diğer değişkenler arasında anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Saldırgan mizah boyutunda, cinsiyet, öğrenim gördükleri bölüm, sporcu yaşı, yapılan etkinlik, ikametgâh ettiği yer ve sigara kullanım değişkenleri arasında anlamlı farklılık görülmüş diğer değişkenler bakımından anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Kendini yıkıcı mizah boyutunda öğrenim gördükleri bölüm, sporcu yaşı, yapılan etkinlik ve alkol kullanım değişkenleri bakımından anlamlı farklılık görülmüş diğer değişkenler arasında anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Toplam mizahta, öğrenim gördükleri bölüm, sporcu yaşı, alkol kullanım değişkenleri bakımından anlamlı farklılık görülmüş diğer değişkenler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Kendini geliştirici mizah, Katılımcı mizah, Saldırgan mizah, Kendini yıkıcı mizah
Yetişkin bireylerin anksiyete bozukluğuna sahip olup olmaması ile kullandıkları mizah tarzları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu çalışmanın temel amacı yetişkin bireylerin anksiyete bozukluğuna sahip olup olmaması ile kullandıkları mizah tarzları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu amaçla, Mizah Tarzları Ölçeği, Hamilton Anksiyete Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği, Yaygın Anksiyete Bozukluğu Ölçeği, Yale-Brown Obsesif-Kompulsif Bozukluk Ölçeği ve Beck Depresyon Envanteri 78'i kadın, 51'i erkek toplam 129 yetişkine uygulanmıştır. Verilerin analizinde, bireylerin aldıkları tanıya göre kullandıkları mizah tarzlarını belirlemek amaçlı tek yönlü varyans analizi, kullanılan mizah tarzlarının tanı ve cinsiyet etkileşimine göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemek için iki faktörlü varyans analizi ve tanı alan ve almayan bireylerin kullandıkları mizah tarzı fark testi için ise bağımsız gruplar t-testi analizleri uygulanmıştır. Bireylerin kullandıkları mizah tarzları ile anksiyete ölçeklerinden alınan puanlar arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla ise ölçekler arasındaki korelasyon değerlerine bakılmıştır. Sonuçlar, anksiyete bozukluğu tanısı alan ve almayan bireyler arasında katılımcı, saldırgan ve kendini yıkıcı mizah tarzları bakımından anlamlı bir fark olmadığını, kendini geliştirici mizah tarzının ise, tanı almayan bireylerde, yaygın anksiyete bozukluğu, obsesif-kompulsif bozukluk ve panik bozukluk tanısı alanlardan anlamlı bir şekilde farklılaştığını göstermektedir. Bireylerin kullandıkları uyumlu mizah tarzları olan katılımcı ve kendini geliştirici mizah tarzı ile anksiyete düzeyleri arasında negatif yönde ilişkiler; uyumsuz mizah tarzı olan kendini yıkıcı mizah ile anksiyete düzeyi arasında pozitif yönde ilişkiler olduğu ve saldırgan mizah tarzı ile anksiyete düzeyleri arasında bir ilişki olmadığı bulunmuştur. Bireylerin anksiyete bozukluğu tanısı alması ve herhangi bir psikiyatrik bozukluk tanısı almaması ile kullandıkları mizah tarzları arasındaki ilişkiler incelendiğinde ise, anksiyete bozukluğu tanısı alan bireylerin katılımcı, saldırgan ve kendini yıkıcı mizah tarzı kullanımının herhangi bir psikiyatrik bozukluk tanısı almayan bireylerden anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı bulunmuştur. Herhangi bir psikiyatrik bozukluk tanısı almayan bireyler ile anksiyete bozukluğu tanısı alan bireylerin kendini geliştirici mizah tarzının kullanımı bakımından anlamlı bir şekilde farklılaştığı ve bu farklılığın herhangi bir psikiyatrik bozukluk tanısı almayan bireylerin lehine olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sonuçlar, uyumlu mizah tarzlarının daha sağlıklı baş etme tarzları olduğunu, sağlıklı bireylerde kendini geliştirici mizah tarzının anlamlı bir şekilde farklılaştığı sonuçlarını kısmen desteklerken, uyumsuz mizah tarzlarından kendini yıkıcı mizah tarzı ile anksiyete düzeyi arasında pozitif yönde ilişkilerin olması literatürle uyumlu sonuçlar vermiş fakat kaygılı bireylerde kendini yıkıcı mizahın daha fazla kullanılabileceği görüşünü desteklememiştir.Anahtar Kelimeler: Mizah tarzları, Obsesif-kompulsif bozukluk, Yaygın anksiyete bozukluğu, Panik bozukluk, Kaygı bozuklukları.
Mizah tarzının premenstrual sendrom üzerindeki etkisi
Bu araştırma tanımlayıcı nitelikte bir çalışma olup üniversite öğrencilerinde mizah tarzının premenstrual sendrom üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın verileri 01.11.2020- 30.05.2021 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırmanın evrenini Yozgat Bozok Üniversitesi Erdoğan Akdağ ve Bilal Şahin kampüslerinde yer alan fakülte ve yüksekokullarda lisans eğitimi görmekte olan kız öğrenciler (N=7573) oluşturmuştur. Çalışmaya başlamadan önce güç analizi yapılmıştır ve örneklem sayısı en az 132 kişi olarak belirlenmiştir. Araştırmanın güvenilirliği için 327 kız öğrenci ile araştırma tamamlanmıştır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Premenstrual Sendrom Ölçeği (PMSÖ) ve Mizah Tarzları Ölçeği (MTÖ) kullanılmıştır. Öğrencilerin %76,5'inin 18-20 yaş aralığında, %62,7'sinin gelirinin orta düzeyde olduğu ve %71.6'sının yurt veya pansiyonlarda yaşamakta olduğu belirlenmiştir. PMSÖ toplam puan ortalamasının 124,52±32,52 olduğu ve öğrencilerin %67,6'sında premenstrüel sendrom olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin katılımcı mizah alt boyut puan ortalamalarının 38,64±8.49, kendini geliştirici mizah alt boyut puan ortalamalarının 35,2±7,7, saldırgan mizah alt boyut puan ortalamalarının 23,2±8,0 ve kendini yıkıcı mizah alt boyut puan ortalamalarının 28,1±8,1 olduğu belirlenmiştir. PMS olanların katılımcı sosyal mizah ve kendini geliştirici mizah puanlarının PMS olmayanların puanlarından düşük olduğu, saldırgan mizah ve kendini yıkıcı mizah puanlarının ise yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,001). Kendini geliştirici mizah puanı arttıkça PMS olma olasılığının %5,2 (1-0,948) azaldığı, kendini yıkıcı mizah puanı arttıkça PMS riskinin 1,059 kat arttığı saptanmıştır. Sonuç olarak; öğrencilerin mizah tarzları PMS üzerinde etkili olmaktadır. Bu nedenle üniversiteler kapsamında mizah tarzını olumlu yönde geliştirecek sosyal, bilimsel etkinliklerin artırılması, mizah tarzı ve PMS ilişkisi ile ilgili daha fazla sayıda ve daha geniş örnekleme sahip çalışmalar yapılması önerilmektedir.
Osmanlı mizah basınının bir temsilcisi: Latife gazetesi (1874-1875)
Basın, tarih araştırmaları için her zaman önemli bir çalışma alanı olmuştur. Çünkü yaşam içerisinde meydana gelen birçok önemli olayı basın kayıt altına almaktadır. Bir toplum hakkında herhangi bir bilgiye ulaşabilmek için dönemin basın yayın organlarını incelemek tarih araştırmaları için çok önemli bir kaynağı teşkil etmektedir. Mizah basınının da tarih araştırmaları için ayrı bir önemi vardır. Çünkü mizah basınının en önemli özelliği görselliğe ve hicve yer vermeleridir. Görsel unsurların ve hicvin insanları etkileme oranı çok yüksektir. Bu yüzden mizah yayın organlarının etkisi ve bu etkiye karşı doğan tepkiler çok daha fazla olmuştur. Latife Gazetesi Zakarya Beykozluyan tarafından çıkarılmıştır. Bu çalışmada Latife Gazetesi'nin; 12 Ağustos 1874 (28 Cemâziyel-âhir 1291) tarihli birinci sayıdan 30 Ekim 1874 (19 Ramazan 1291) tarihi yirminci sayılar arası ile 3 Nisan 1875 (26 Safer 1292) tarihli birinci sayısından 18 Mayıs 1875 (12 Rebîül-âhir 1292) tarihli yirminci sayılar arası incelenmiştir. Latife Gazetesi 1870'li yıllarda yaşanan olayları mizahi bir dille gözler önüne sermiştir. Gazetede yer verilen konular; İstanbul haberleri ile belediye hizmetleri, Osmanlı'da ulaşım ve tramvay, vapur, omnibüste yaşanan sorunlar dönemin diğer gazeteleriyle aralarındaki çekişmeler, Gedikpaşa Tiyatrosu'nun yöneticisi Güllü Agop ve Osmanlı Tiyatrosundaki gelişmeler ile Osmanlı'da modadır. Bu konular hakkında genellikle alaycı bir dil kullanılmış ve daha çok hiciv ve eleştiri şeklinde yazı ve haberler gazetede yayınlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Gazete, İstanbul, Latife Gazetesi, Tiyatro, Ulaşım
Karikatür destekli öğretimin ilkokul Türkçe dersine etkisi
Bu çalışma karikatür destekli öğretimin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin Türkçe dersi başarılarına ve tutumlarına etkisi belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma Kırşehir ili merkez ilçesindeki bir ilkokulun iki dördüncü sınıf şubesinde öğrenim gören toplam 62 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada ön test- son test gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Deney grubundaki öğrencilere Türkçe derslerinde karikatür destekli yöntem uygulanmışken, kontrol grubundaki öğrencilere özel bir uygulama yapılmamış, sınıf öğretmeni müfredatın gereği olarak derslerini yürütmüştür. Verilerin elde edilmesi için Türkçe Dersi Başarı Testi ve "Türkçe Dersine Yönelik Tutum Ölçeği" deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilere ön test ve son test olarak uygulanmıştır. Verilerin analizinde istatistiksel bir programdan yararlanılmıştır. Grupların ortalama puanları ve puan dağılımlarının standart sapmaları hesaplanmış ve verilerin normal dağılım gösterip göstermediğine bakılarak tablolar oluşturulmuştur. Çalışma gruplarının verilerinden elde veriler; cinsiyet, anne ve baba eğitim durumuna göre ayrıntılı olarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre; Türkçe dersinde karikatür destekli öğrenim gören ilkokul dördüncü sınıf öğrencileri ile MEB müfredatı kapsamında öğrenim gören dördüncü sınıf öğrencilerinin Türkçe dersi akademik başarı ve tutum düzeyleri arasında deney grubu lehine fark olduğu ancak bu farkın anlamlı olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca deney grubu öğrencilerinin ön test ve son test başarı puanlarının karşılaştırılması sonucunda anlamlı bir farklılığın olduğu ancak tutum düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık oluşmadığı saptanmıştır.
Cumhuriyet Dönemi Türk şiirinde mizah ve ironi (1923-1938)
Cumhuriyet Dönemi Türk Şiirinde Mizah ve İroni (1923-1938) adlı bu çalışmada, 1923-1938 yılları arasında yayımlanan (baskısı yapılmış olan) toplam yetmiş dört şiir kitabı, kuramsal çerçevesi çizilen mizah ve ironi bağlamında ayrıntılı bir şekilde incelenir. Çalışmada insanoğlunun birtakım duygu ve düşüncesini ifade etmek için sosyal yaşamda bir söylem biçimi olarak kullandığı mizah ve ironinin, edebiyatın en estetik türü olan şiirdeki kullanımı, örnek metinler aracılığıyla irdelenir. Mizah, çoğunlukla muhataplarını güldürmek ve eğlendirmek için düzenlenen bir söylem biçimidir. Olayların, kişilerin ve durumların kimi yönlerini komikleştirerek ele alır. Bu yönüyle "gülme" edimine hizmet eder. İroni ise mizah ve hiciv/satir arasına konumlanan yapısıyla iki söylem şeklinin sentezidir. Başat amacı, muhatabını "eleştirmek" ve "alaya almak"tır. Ancak bunu yaparken kullandığı üslûp, örtük/imgesel ve çoğunlukla mizahîdir. Bu yüzden ironi, niyet açısından hicve; biçem açısından ise mizaha yaklaşır. Bu ölçütler ışığında incelenen Cumhuriyet Türkiye'sinin ilk on beş yılında yayımlanan eserlerde, mizahtan ziyade ironin baskın bir anlatım şekli olarak tercih edildiği görülür. İronin ise anlamsal açıdan daha çok imgesel, dolaylı ve örtük bir şekilde vücut bulduğu; yer yer de mizahî unsurlarla bezenerek okur beğenisine sunulduğu gözlenir. 1923-1938 yılları arasında eser yayımlayan toplam otuz altı şairin olmasına rağmen mizah ve ironiyi bilinçli bir söylem karakteristiği yapan sanatçı sayısının sınırlı olduğu sonucuna varılır. Elde edilen bulgular ve yapılan tahliller, geleneksel mizah anlayışının bu dönemde değişmeye başladığını gösterir. Türk edebiyatında köklü bir mazisi olan mizahın -özellikle hicvin- evrilerek ironik düzleme kaydığı saptanır.
Köy seyirlik oyunlarının mizah kuramlarına göre incelenmesi
İnsanlar doğumlarından ölümlerine kadar geçen süreçte hoşça vakit geçirmek, boş zamanlarını değerlendirmek ve eğlenmek için oyun oynamışlardır. Bireylerin tek başlarına oynadıkları oyunlar olduğu gibi farklı bireylerin bir araya gelerek toplu halde oynadıkları oyunlar da vardır. Tarihsel süreç içerisinde insanların birlikte oynadıkları oyunlar toplu halde icra edilen sanat dallarına dönüşmüştür. Toplu halde oynanarak icra edilen sanat dallarından birisi de tiyatrodur. Toplumların tiyatro oyunları kendi kültürlerinin değerlerini, inançlarını, gündelik yaşam biçimlerini, hayatı algılayış biçimlerini, eğlence ve mizah anlayışlarını içerisinde barındırır. Türk insanının kültürünü yansıtan önemli oyunlardan birisi de geleneksel Türk tiyatrosunun bir kolu olan köy seyirlik oyunlarıdır. Köy seyirlik oyunları gündelik yaşam içinde yer alan pek çok kişi, olay ve durum hakkında bilgi verir. Köy seyirlik oyunları da Anadolu köylüsünün gündelik yaşam biçimlerine, hayatı algılayış biçimlerine, köylünün geçim kaynakları vb. gibi unsurlara yer verdiği gibi köylünün eğlence ve mizah anlayışına dair önemli bilgiler verir. Bu çalışmada Türk kültüründen önemli izler taşıyan eğlenme amacıyla oynanan köy oda oyunları "birlikte eğlenme", "eğlence kültürü" ve "mizah" kavramları göz önünde bulundurularak geleneksel mizah kuramları olarak kabul edilen uyumsuzluk kuramı, rahatlama kuramı ve üstünlük kuramı ile birlikte düşünülerek köy oda oyunları örneğinde incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Köy seyirlik oyunları, Eğlenme Amacıyla Oynanan Köy Oda Oyunları, Mizah, Geleneksel Mizah Kuramları.
Aziz Nesin'in seçilmiş romanlarında mizah
Aziz Nesin'in romanlarının en önemli özelliği kendini gösteren mizah anlayışıdır. Romanlarında farklı kurgular oluşturan Nesin'in komik ve gülmeyi tek bir yolla sağladığını söylemek doğru olmaz. Her roman ele aldığı meseleler ve karakterlerle komiği oluşturan farklı unsurlar içermektedir. Bu açıdan bakıldığında mizah kuramlarının önemli bir işleve sahip olduğu görülür. Mizah kuramları üstünlük, uyuşmazlık ve psikoanalitik olmak üzere üç temel kuramdan oluşur. Üstünlük kuramı, kişinin kendini bir başkasından ya da önceki durumundan daha iyi görerek güldüğü durumları açıklar. Bu çalışma, üstünlük kuramının Aziz Nesin'in romanları üzerinde nasıl görünür kılındığı düşüncesinden yola çıkılarak hazırlanmıştır. Seçili romanlar üstünlük kuramının özellikleri bağlamında incelenerek romanlardaki mizahi unsurlar ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Aziz Nesin, üstünlük kuramı, mizah
II. Meşrutiyet Döneminde İzmir'de yayımlanan mizah dergilerinde sosyo-ekonomik kültürel ve siyasi yansımalar
II. Meşrutiyet'in (1908) ilanı, Osmanlı tarihinde önemli bir dönüm noktasıdır çünkü bu dönemde anayasanın ilanı, meclisin yeniden toplanması, seçimlerin yapılması, istibdat döneminin sona ermesi, kadın hakları, işçi hareketleri, basın özgürlüğünün gelmesi gibi siyasi ve sosyal gelişmeler olmuştur. Özellikle istibdat döneminin getirdiği baskı ve yasakların kalkmasıyla gelen basın özgürlüğünün bir sonucu olarak, II. Abdülhamit döneminde (1876-1908), yayımlanmadan önce sansüre giden gazeteler ilk kez sansürsüz olarak okurlarıyla buluşmuş, önceden yasaklı olan kelimeler kullanılmaya, fikirler özgürce kaleme alınmaya başlamıştır. Bu özgürlük ortamı dönemin mizah dergilerine de yansımış ve ülkenin farklı yerlerinde çıkan dergilerde dönemin siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel gelişmelerini yansıtan karikatürler, resimler ve yazılar yer almıştır. Bu dergilerin en çok yayımlandığı yerlerden birisi de İzmir'di. Edep Yahu, Tokmak, Zeybek, Kukuruk, Neşter, İbiş, İğne, Efe II. Meşrutiyet döneminde İzmir'de yayımlanan dergilerdi. Bu tez çalışması II. Abdülhamit Dönemi (1876-1909) ve II. Meşrutiyet döneminde (1908-1918) meydana gelen siyasi sosyal ve ekonomik gelişmelerin İzmir'de yayımlanan ve yukarıda bahsi geçen mizah dergilerinde nasıl ele alındığını ve bu dergilere nasıl yansıdığını analiz etmeyi ve değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: II. Abdülhamit, II. Meşrutiyet, İzmir, Basın, Mizah dergileri
Adana'da anlatılan fıkraların mizah teorileri, bağlam, işlev ve yapı açısından incelenmesi
Fıkra, Türk halk edebiyatına ait anlatı türlerinden biridir. Fıkra anlatma geleneği, geçmişten günümüze yaygın bir şekilde devam etmektedir. Eski dönemlerden beri insanların eğlenmek, hoşça vakit geçirmek, yapılan işi kolaylaştırmak vb. gibi amaçlarla fıkralar anlattıkları görülmektedir. Fıkra, ait olduğu toplumun mizah anlayışını yansıtmaktadır. Bu nedenle bir toplumun mizaha bakışını ve mizah anlayışını algılayabilmek için o toplumun fıkra anlatma geleneğini incelemek gerekmektedir. Fıkraların ve fıkra anlatma geleneğinin daha iyi anlaşılabilmesi için bu konuda yapılan çalışmalar da önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Adana'da anlatıldığı tespit edilen fıkralar, mizah teorileri, bağlam, işlev ve yapı açısından incelenmiştir. Söz konusu çalışma ile Türk dünyasındaki fıkra derleme ve inceleme çalışmalarına katkı sağlanması amaçlanmıştır. "Adana'da Anlatılan Fıkraların Mizah Teorileri, Bağlam, İşlev ve Yapı Açısından İncelenmesi" adlı bu çalışma, yedi ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm olan "Giriş" bölümünde araştırmanın amacı, önemi ve yöntemi hakkında bilgi verilmiştir. Araştırma alanı olan Adana'nın coğrafi yapısı, nüfus durumu, ekonomik yapısı, tarihi yapısı ve sosyo-kültürel yapısı tanıtılmıştır. Araştırma konusuyla ilgili olarak daha önce yapılan çalışmalar hakkında değerlendirmeler yapılmıştır. Mizah kavramı, mizah teorileri ve bağlam merkezli halkbilimi kuramları (işlevsel halkbilimi yöntemi, performans teori) hakkındaki bilgilere bu bölümde yer verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümü, "Fıkra Kavramı ve Türk Fıkralarına Teorik Bir Bakış" başlığını taşımaktadır. Bu bölümde, fıkra Kavramı ve Türk fıkralarının biçim, dil-üslup ve içerik özellikleri üzerinde durulmuştur. Aynı zamanda, fıkraların diğer türlerle ilişkisi, Türk fıkralarıyla ilgili tasnif denemeleri ve Türk dünyasında fıkra kavramının kullanımı bu bölümde üzerinde durulan diğer konulardır. Çalışmanın üçüncü bölümünde Adana'da anlatılan fıkralar öncelikle tiplerine göre tasnif edilmiştir. Tip tasnifinin yanısıra, fıkraların biçim, dil-üslup ve içerik özellikleri üzerinde durulmuştur. "Adana'da Anlatılan Fıkraların İcra Bağlamı" başlığını taşıyan dördüncü bölümde, fıkra anlatıcılarının, dinleyicilerin ve icra ortamının özellikleri performans teoriye göre incelenmiştir. Derleme çalışmaları sırasında, fıkra metinlerinin yanısıra performansı belirleyen unsurlar da tespit edilmiştir. Bu nedenle, derlemeler video ile kayıt altına alınmış ve bu görüntüler izlenerek performans teori bağlamında değerlendirmeler yapılmıştır. Buna göre, fıkra anlatıcılarının ve dinleyicilerin icraya etkileri, fıkra ortamını etkileyen dış etmenler, fıkraların icra zamanı ve fıkraların icra edildiği mekanlar bu bölüm kapsamında değerlendirilmiştir. Çalışmanın beşinci bölümü "Adana'da Anlatılan Fıkraların İşlevleri Açısından İncelenmesi" başlığını taşımaktadır. Dördüncü bölümde, Adana'da anlatılan fıkraların işlevleri esas alınmıştır. Söz konusu işlevler, fıkra metinlerinden ve derleme kayıtlarından yola çıkılarak altı başlık altında incelenmiştir. Çalışmanın altıncı bölümünde, Adana'da anlatılan fıkralar mizah teorileri açısından ele alınmıştır. Bu fıkraların incelenmesi sırasında esas alınan mizah teorileri üstünlük teorisi, uyumsuzluk teorisi ve rahatlama teorisidir. Fıkralarda gülmeyi sağlayan unsurlar, söz konusu mizah teorileri kapsamında ele alınmıştır. Çalışmanın "Sonuç" bölümü olan yedinci bölümde Prof. Dr. Dursun Yıldırım'ın tip tasnifine göre Adana'da anlatılan fıkra metinleri tasnif edilmiştir. Bu bölüm, "Yazılı Bilgi Kaynakları", "Sözlü Bilgi Kaynakları", "Genel Ağ Kaynakları", "Yerel Kelimeler Sözlüğü" ve "Özgeçmiş" ile sona ermiştir. Anahtar Kelimeler: Halk edebiyatı, fıkra, mizah teorileri, bağlam, işlev, yapı.
Hüseyin Rifat Işıl'ın yazıları üzerine bir inceleme
Hüseyin Rifat Işıl (1878-1953) hiciv ve mizah şiirleri, İzmir'in sosyal ve kültürel hayatı hakkındaki hatıraları, Ömer Hayyam ve Mevlana rubaileri tercümeleriyle tanınmış İzmirli gazete yazarıdır. Ömer Faruk Huyugüzel İzmir Fikir ve Sanat Adamları isimli çalışmasında Hüseyin Rifat'ın hayat hikâyesini ve yayın faaliyetlerini genel olarak değerlendikten sonra yazarın çok sayıda ve farklı konularda yazdığı yazılarının gazete ve dergilerde dağınık halde bulunduğunu belirtmiştir. Bu incelemeyi yapmaktaki amacımız üzerinde çok az çalışma yapılan Hüseyin Rifat'ın çeşitli gazete ve dergilerde, antolojilerde dağınık halde bulunan yazılarını toplayarak bunları türlere göre gruplandırmak, şiirlerindeki mizah ve hiciv unsurlarını tespit etmektir.Anahtar Kelimeler: Hüseyin Rifat Işıl, Mizah ve Hiciv, Hatıra, Rubai Tercümeleri, İzmir Fikir ve Sanat Adamları.
Sağlıklı ve riskli gebelerin eşlerinin mizah tarzlarının karşılaştırılması
Bu araştırma, sağlıklı ve riskli gebelerin eşlerinin mizah tarzlarının karşılaştırılması amacıyla kesitsel çalışma olarak yapılmıştır. Çalışma, Gaziantep Üniversitesi Şahinbey Araştırma ve Uygulama Hastanesi Kadın Hastalıkları polikliniklerinde, Nisan-Temmuz 2017 tarihleri arasında bireylerle yüz yüze görüşülerek anket formu ve Mizah Tarzları Ölçeği aracılığıyla toplanarak gerçekleştirilmiştir. 177 sağlıklı ve 177 problemli gebeliği olan kadınların eşleri alınarak toplam 354 erkek araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Bu yöntemle sağlıklı ve sorunlu gebelik geçiren kadınların gebeliklerinin eşlerin mizah tarzına etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Araştırmacı tarafından hazırlanan anket formunda 7 soru gebelerin demografik ve doğurganlık öyküsüne ve 7 soru gebe kadınların eşlerine yönelik toplamda 14 soru bulunmaktadır. Araştırma verilerinin analizi bilgisayarda SPSS 17 paket programında yapılmıştır. Katılımcıların çoğunluğunu 30-35 yaş grubunda, eğitim düzeyi lisans ve üzeri, serbest meslekle uğraşan ve kendini uyumlu olarak tanımlayan erkekler oluşturmaktadır. Araştırmada katılımcılar, katılımcı (sosyal) mizah ölçeğinden 38.57±8.16, kendini geliştirici mizah ölçeğinden 33.73±7.77, saldırgan mizah ölçeğinden 26.02±7.85 ve kendini yıkıcı mizah ölçeğinden 25.51±7.79 puan almışlardır. Çalışma da, mizah tarzı ölçeğinin "Katılımcı (Sosyal) mizah, kendini geliştirici mizah, saldırgan mizah" alt boyutlarında anlamlı farklılık bulunmuştur. Mizah tarzı ölçeğinin "Kendini yıkıcı mizah" alt boyutunda anlamlı farklılık gözlenmemiştir. Sağlıklı grupta gelir düzeyi yükseldikçe katılımcı (sosyal) mizah puan farkı artmıştır. Araştırmaya katılan erkeklerin eğitim seviyesi arttıkça kendini geliştirici mizah tarzı puan farklarının arttığı belirlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Erkek, Hamilelik Dönemi, Kadın Sağlığı, Mizah, Mizah Tarzı.