(سورة السَّجدة: دراسة نحويَّة وبلاغيَّة)

Bu çalışmanın amacı, "Secde Suresini bazı nahiv ve belagat bilim dalları (takdim, tehir, hazıf, istifham ve emir) açısından incelemektir. Çalışmanın önemi, konusunun Kuran-ı Kerim'in en yüce Arapça metni olması ve Secde Suresinin birçok nahiv ve belagat kuralına sahip olmasından kaynaklanmaktadır. Nahiv ve belagat, Arap dilinin en önemli dallarından ikisidir ve birçok öğrenci bu alanların inceliklerini ve dallarını kavramakta zorlanmaktadır. Secde Suresi bu konulara dair birçok örnek barındırmaktadır. Ayrıca çalışmanın önemi, "takdim, tehir, hazıf, istifham ve emir" gibi hem nahve hem de belagata ait ortak noktalara sahip olan seçilen konulardan kaynaklanmaktadır. Bu konular Secde Suresinde sıklıkla yer almaktadır ve bu da sureye özel bir nahiv ve belagat değeri kazandırmaktadır. Ayrıca surenin faziletine dair rivayetler de bu değeri artırmaktadır. Çalışmanın amacına ulaşmak için tanımlayıcı, tümevarımsal ve analitik yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntem, çalışmanın sorularına en uygun yöntemdir. Bu çalışmanın en önemli sonuçlarından biri, Secde Suresi'nin Mekkî surelerden biri olması ve "el-Secde", "elif-lam-mim" ve "el-Madâci'" olmak üzere birçok isminin olmasıdır. Bu surenin okunması ve hakkında tefekkür edilmesi büyük bir fazilete sahiptir. Surenin içeriği Kuran'a iman, onu yalanlayanların halleri ve onlara cevap verme gibi konular ile ilgilidir. Nahiv ve belagat bilimleri arasında sıkı bir ilişki vardır ve birbirinden ayrılamazlar. Dilbilgisi cümlenin yapısal yönüyle, edebiyat ise cümlenin anlam yönüyle ve içerdiği amaçlar ve sırlarla ilgilenir. Secde suresinde takdim ve tehirle ilgili olarak, başlıca amaçları; tahsis ve tayin, hasr, inkâr ve alay, uyarı ve hatırlatma, öne çıkarılan şeye önem verme ve dikkat çekme, öne çıkarılan şeye ilgi uyandırmadır. Hazif ile ilgili olarak ise, amacı; kısaltma ve özlülük, anılan şeye özen gösterme, onun büyüklüğünü ve kutsallığını vurgulama, cümlenin ahengini ve müzikalitesini koruma, belirli bir şeyi belirtme isteği olmaması veya korkutma ve dehşet uyandırmaya dikkat çekme gibi amaçlardır. Secde suresinde istifham ise, surede altı yerde 'ef'al' fiil kalıbında gelmiştir ve bazıları gerçek anlamda talep, üstünlük ve zorunluluk anlamında kullanılırken, bazıları ise mecazi anlamda dua ve temenni, küçümseme, aşağılama ve kâfirlerle müşriklere azarlama ve kınama anlamında kullanılmıştır. Anahtar kelimeler: Arapça, Secde suresi, Nahiv. Belagat. Takdim ve tehir. Hazif. İstifham. Emir.