الامام الزنجاني ومنهجه في التفسير

İmam Zencânî ve Tefsir Metodu isimli bu çalışma bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, tez başlığında ve İmam Zencânî'nin tefsirindeki kelimelerin açıklamaları yapılmıştır. Birinci bölümde İmam Zencânî'nin hayatı ve tefsiri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde Zencânî'nin tefsirinde Kur'an İlimlerine yaklaşımı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise, Zencânî'nin tefsir metodu açıklanmıştır. Onun rivayet tefsirine, önceki müfessirlerin ve dil alimlerinin görüşlerine verdiği önemin sınırları üzerinde durulmuştur. Bu çalışma, okuyucu için İmam Zencânî'nin kişiliğini, tefsirindeki çabasını, tefsirinin konumunu, tefsirinin olumlu ve olumsuz yönlerini ve kaynaklarını açıklamayı hedeflemiştir. Araştırmacı imkanları ölçüsünde şu sorulara cevap vermeye çalışmıştır: Çalışmada; İmam Zencânî kimdir? Esrleri ve müellefatı nelerdir? Çalışmaları ve faaliyetleri nelerdir? Kur'ân tefsirini yazarken İslamî ilimlerden nasıl faydalanmıştır? Tefsirindeki metodu nedir? Araştırmacı bu çalışmasında, tümevarım ve analitik bir metot takip etmiştir. Çalışmanın hazırlanmasında Kur'ân İlimleri, tefsir, hadis, Arap dili ve belağatı gibi İslamî ilimlerin aslî ve muteber kaynaklarına müracaat edilmiştir. Çalışmada şu sonuçlara varılmıştır. İmam Zencânî kendi döneminin ve Şâfiî mezhebinin seçkin alimlerinden biridir. Alimler onun bu yönüne şahitlik etmişlerdir. Kısa fakat faydalı olan bu tefsirinde bazı Kur'ân İlimlerine değinmiştir. İtikadî meselelere işaret etmiştir. Tevhid-i uluhiyyet konularında ehl-i hadise muhalefet etmemiştir. Allah'ın isimlerinin ve sıfatlarının ve diğer itikâdî konuların yorumlanmasında Eşarî mezhebini takip etmiştir. Tefsirinin kısalığına rağmen, tercihini belirtmeden bazı fıkhî konuları ve fıkhî mezheplerin görüşlerini açıklamıştır. Tefsirinde, müfessirlerin üzerinde icma ettikleri manayı herhangi bir tartışmaya girmeksizin veya itiraza yer vermeksizin zikretmiştir. Bazı Kur'ân kavramlarının açıklanmasında, genellikle dil alimlerinin isimlerini zikrederek iktibasta bulunmuştur. Bazı yerlerde nahiv alimlerinin icmaına yer vermiştir. Bütün bu konularda en çok müracaat ettiği kaynak Vâhidî'nin et-Tefsîru'l-Vasît'i olmuştur. Sonuçta bu çalışmanın önemi özetlenmiştir.