1 numaralı Erzurum Ahkâm Defterinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi (S.212-293)

Osmanlı Devlet sisteminde adalet önemli bir yere sahiptir. Adaletin sağlayıcısı ise hükümdardır. Bu görev onun adına adli ve idari görevliler tarafından yürütülmektedir. Bu sebeple zulme ve haksızlığa uğrayan halk, hükümdara veya onun yetki verdiği kurumlara müracaat edebilmektedir. Bu kurumların en önemlisi Divan-ı hümayundur. Bu kuruma gelen şikâyetler ilk dönemlerde Mühimme defterine kaydedilirken 1649'dan itibaren farklı defterlere tutulmaya başlanmıştır. Bu sebeple halka ait şikâyetler "Şikâyet Defterleri" adı altında yeni bir deftere tutulması ön görülmüştür. Öte yandan devlet otoritesinin XVIII. yüzyılda zayıflamasıyla şikâyetlerde artış olmuştur. Netice de kayıtlara daha hızlı ulaşmak isteğinden dolayı Ahkâm defterleri ortaya çıkmıştır. Bu defterlerden biri de 1 Numaralı Erzurum Ahkâm defteridir. Bu tez çalışmasında 1 Numaralı Erzurum Ahkâm defterindeki 212-293 sayfalar arasındaki hükümler transkrip edilerek günümüz alfabesine çevrilmiştir. Öte yandan transkrip edilen hükümler konularına göre ayrılarak özetlenmiş ve bu konular hakkında bilgi verilmiştir. Bu sayede Erzurum eyaletinin XVIII. yüzyıldaki sosyal, kültürel ve ekonomik durumu yansıtılmaya çalışılmıştır.