القول السديد في اتصال الأسانيد لأحمد بن علي المنيني (ت1172هـ ) دراسة وتحقيقا

Bu tezde Ahmed b. Ali el-Menînî'nin el-Kavlü's-sedîd fî ittisâli'l-esânîd isimli eserin tahkik ve analizi yapılmıştır. Kitabın önemi, hadis usulü alanında yazılmış önemli bir eser olmasından kaynaklanmaktadır. Müellif eserde isnâd ve diğer hadis konularıyla ilgili alimlerin görüşlerini bir araya getirmiştir. Menînî'nin ilmi konumu da gizli değildir. Dımeşk'te döneminin en önemli alimlerinden ders almıştır. Şam Hanbelî müftüsü Şeyh Abdulbaki el-Hanbelî'nin oğlu Muhammed Ebû'l-Mevâhib hocalarına örnek olarak verilebilir. Müellifin eserlerinde şiiri mükemmel bir şekilde kullanmasının şahitlerinden biri, bu kitabıdır. Hanefi mezhebine mensup olan müellif, seyr-i sulûk sahibi bir mutasavvıftır. İmam Menînî'nin şahsi ve ilim hayatı yazılıp, döneminde meydana gelen olaylarla ilgili bilgi verilirken betimleyici tarihsel metot kullanılmıştır. Metnin yazılması, nüshaların karşılaştırılıp, sahîh olanının tespit edilmesinde ise talik ve tahkik metodu tercih edilmiştir. Araştırmada farklı kütüphanelerde bulunan üç yazma nüsha esas alınmıştır. Görüşler sahiplerine izafe edilmiş, âyet ve hadis ve nakillerin kaynağı gösterilmiş, açıklama hedefiyle Menînî'nin tercih ettiği bazı görüşlerin yorumu yapılmıştır. Araştırmada ulaşılan neticelerden önemlileri şunlardır: Müellif çoğu zaman konuyla ilgili nakil yapmakla yetinmiş, nadir olarak kendi yorumunu yapmış, tartıştığı konuyla ilgili halef ve selef alimlerin görüşlerini vermekle yetinmiştir. Muteber hadis kitaplarından hadis naklederken asıl kaynak ile karşılaştırılmış bir eserden nakil yapma ve müelllifin de ehli hadisten olması şartını ileri sürme konusunda tercihini net şekilde yapmış, İz b. Cemâa'nın görüşlerine uymuştur. Müellif eserini herkesin anlayabileceği bir üslupta yazmıştır. Hadis ilminin muteber kaynaklarına dayanmıştır. Suyûtî'nin Tedrîbü'-râvî'sinden 19 yerde harfi nakil yapmış, İbn Hacer'in İrşâdü's-sârî ve diğer hadis kitaplarına atıflar yapmıştır. Hadis tefsir ilimleriyle ilgili kıymetli bilgiler ihtiva etmesi sebebiyle müellifin diğer eserlerinin de tahkik edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Hadis Usulü, Menînî, el-Kavlü's-sedîd, İttisâlü'l-esânîd, Tahkik.