13/1 nolu Dubrovnik Ahkam Defterine göre Osmanlı Venedik ilişkilerinde (1603/4-1613/14) diplomasi ve ticaret (1-100. sayfalar)

Ahkâm defterleri hükümlerin ve kanun değerinde bulunan kararların, kanunnamelerin kaydedildiği defterler olmuştur. Her kalemin kendine ait bir ahkâm defteri bulunup önemli hususları kaydı bu defterlere tutulmuştur. Devletlerarası diplomatik ilişkiler, ticarî konular, vergiler, çeşitli korsanlık, eşkıyalık faaliyetleri bu defterde görüldüğü gibi bireyler arası miras anlaşmazlıkları, kilise tadilatları veya vuku bulmuş cinayetler de bu defterlerde ahkâm defterlerine kayıt olunmuştur. Dubrovnik ve Venedik'e ilişkin olan bu ahkâm defterinde de ağırlıklı olarak Balkanlar, Ege ve Akdeniz'de gerçekleşen ticaret faaliyetleri, gümrük ve haraç ve çeşitli vergiler, korsanlık eşkıyalığı gibi konular ağırlıklı olarak kayda geçirilmiştir. Çeşitli vilayetlerde görevli beylerbeyi ve kadılara verilen hükümlerde Venedik ve Dubrovnikli balyoslarının göndermiş oldukları arzuhallere müteakiben hükümler verilmiş, sorunların şer'le çözülmesine ihtimâm gösterilmiştir. Bu çalışmada defterin vermiş olduğu bilgilere dayanılarak Osmanlı Devleti ile Venedik ve Dubrovnik arasındaki diplomatik ve ticari ilişkilere odaklanılmıştır. Defterin kapsamış olduğu coğrafyada meydana gelmiş olan olaylar ve getirilen çözümler, 17. yüzyılın başlarında Osmanlı ve çevresi ile ilişkileri hakkında birincil kaynaktan bilgi sahibi olmamızı sağlamaktadır. Çalışmada amaç Osmanlı Devleti'nin 17. yüzyıla girerken Balkanlar, Adriyatik, Ege ve Akdeniz'de nasıl bir durumda olduğunu bir ahkam defteri üzerinden saptamaktır. Devletler arası ilişkiler, bireyler arası ilişkiler, her türlü sosyo-ekonomik faaliyetler defterden rahatlıkla çıkarılabilmektedir. Defterde incelenen hükümlerin olduğu gibi transkripsiyonu yapılmıştır. Çalışma iki bölümden oluşup, birinci bölümde ahkâm defterleri ve Osmanlı Devleti'nin Venedik ve Dubrovnik ile ilişkileri değerlendirilmiştir. İkinci bölümde hicri 1028 tarihli Dubrovnik Ahkâm Defterinin transkripsiyonu ve orijinal metni yer almaktadır. Anahtar Kelimeler; Dubrovnik, Venedik, Ticaret, Diplomasi, Balyos, Hüküm, Korsan Eşkıyası