15. yüzyıl klasik Türk şiirinin poetikası

Klasik Türk şiirinde poetikanın, klasik Türk şiiri poetikasında XV. yüzyılın yerini tespit etmek; bu bağlamda dönemin şairlerinin poetik yorum ve söylemlerini gün yüzüne çıkarmak ve ortaya çıkan veriler arasındaki benzer ya da farklı yönleri belirlemek amacıyla başladığımız "XV. Yüzyıl Klasik Türk Şiirinin Poetikası" konulu çalışma, klasik Türk şiirinin bu alandaki zenginliğini de göstermiştir. Bu amaçla XV. asırda sanatı ve eserleri ile öne çıkmış Abdülvâsi Çelebi, Adlî, Ahmet Paşa, Avnî, Bedr-i Dilşad, Cem Sultan, Hamdullah Hamdî, Mihrî Hâtun, Necâtî Bey, Şeyhî ve Tâcî-zâde Cafer Çelebi olmak üzere 11 şairin divan ve mesnevileri incelenmiştir. Bu suretle şairlerin şiir sanatına ve klasik Türk şiirine yönelik tavır ve düşünceleri tespit edilmiştir. Elde edilen verilerden hareketle önce başlıklar sonra da tez oluşturulmuştur. Öncelikle giriş bölümünde poetikanın tarifi, kapsamı, tarihi ve Türk edebiyatındaki örnekleri üzerinde durulmuştur. Hazırlamış olduğumuz tez, bu kısımdan sonra dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde yüzyılın siyasi, sosyal, kültürel ve edebî durumlarını; ardından örneklem olarak seçtiğimiz şairlerin hayatını, sanatını, eserlerini tanıtıcı bilgiler paylaşılmıştır. İkinci, üçüncü ve dördüncü bölümlerde; eserlerini incelediğimiz şairlerin sırasıyla "şiir", "şair" ve "çevre" bağlamında ifade ettiği düşünce ve değerlendirmeleri ilgili alt başlıklarla birlikte gösterilmiştir. Bu bölümlerde yüzyıl şairlerinin ifade ve yorumlarından yola çıkarak XV. yüzyıl klasik Türk şiirinin poetikasına dair bazı genel yargılara varılmaya çalışılmıştır. Neticede şairlerin ifadeleri arasında yer bulan poetik değerde pek çok kullanıma ya da yargıya ulaşılmıştır. Dolayısıyla XV. yüzyıl, klasik Türk şiirinin poetikasının da oluşmaya başladığı, bu açıdan diğer yüzyıllarla mukayese edilebilecek zenginliğe sahip olduğu bir dönemdir.