1844-1853 tarihli Mostar Şer'iyye sicilinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Osmanlı tarihi araştırmalarında Şer'iyye Sicilleri büyük önem taşımaktadır. Bu defterlerde yer alan belgeler, ait oldukları yerin ve dönemin ekonomik, hukuki ve sosyal yapılarının aydınlatılmasında vazgeçilemez vesikalardır. Mostar şehrine ait 1844-1853 tarihli sicil defterinin verilerinden hareketle bu şehrin ilgili dönemdeki sosyo-ekonomik tarihi incelenmeye çalışılmıştır. Ayrıca Mostar ve içinde bulunduğu Hersek coğrafyasının ana hatlarıyla tarihçesi ele alınmıştır. Hersek ve Mostar'ın Osmanlı öncesi tarihi, Türkiye'de yapılan akademik çalışmalarda ne yazık ki, yeterli ilgi görmemiştir. Bu sebeple kısa bir şekilde bu konuda da bilgi verme zarureti hissedilmiştir. Çalışmamızın asıl hedeflerinden 1844-1853 yıllarına ait Mostar şer'iyye sicilinin transkripsiyonu yapmaktı. Transkrisiyon metni tezin ikinci bölümünde sunulmuştur. Bir diğer hedefimiz de defterdeki verilerin dikkate alınarak, bu çerçevede Mostar'ın fiziki, idarî, sosyal, ekonomik durumu ve yapısını ortaya koymaktır. Sicilde yer alan belgeler dışında konuyla ilgili diğer kaynaklardan da önemli ölçüde yararlanılmıştır.