19. yüzyılın ilk yarısında Osmanlı toplumunda servet unsurları ve giyim kuşam kültürü (Manisa örneği)

İnsanların hayatta kalma mücadeleleri ve tüketme arzusu var olduklarından bu yana devam etmiş ve devam etmektedir. Bu nedenle ki, başlangıçta insanların hayata dair tercihlerini temel ihtiyaçlarını karşılamak adına yaptıkları seçimler doğrultusunda gerçekleştirmişlerdir. Bu tercihler zamanla ihtiyaçtan ziyade yerini lüks kabul edilebilecek tüketim alışkanlıkları ve moda anlayışı çerçevesinde şekillenmiştir. Bu bağlamda,1800-1850 yılları çerçevesinde Manisa'da analiz edilen 141 adet tereke defterinden hareketle Müslüman-gayrimüslim, kadın-erkek arasındaki kıyaslama ile bir yandan devam eden değişmeyen gündelik hayata dair unsurlar, giyim-kuşam ve serveti oluşturan etkenler ile bir yandan da bunlarda meydana gelen değişimler çalışmamızda sorgulanmaya değer alanları ihtiva etmektedir. Araştırmamızın yapı taşı olan tereke defterlerinin zengin içeriği nedeniyle servet analizi ve giyim-kuşam kültürü ile sınırlandırılan bu çalışma sahası özellikle de son yıllarda pek çok sosyal bilimcinin dikkatini çekmektedir. Vefat eden kimselerin geride bıraktığı her türlü menkul ve gayrimenkul unsurların dökümünü içeren tereke defterleri, içerdiği bu unsurlara ek olarak, birçok veri elde edilebilir olduğu bilinmektedir. Ev eşyaları, mutfak araç-gereçleri, kitaplar, gıda, kumaşlar vs. tereke defterlerinin analizi yapılabilecek muhtevası arasında yer almaktadır. Ancak, kapsamı geniş olacağından bu başlıklar çalışmamıza dâhil edilmemiştir. Batılılaşma veya modernleşme kavramlarının şehzadeler şehri Manisa'da, Osmanlı toplumunda kendine ne zaman yer bulduğu sorusu ise, analiz edilen tereke defterlerinden hareketle gelenekselliğin 19. Yüzyılın ortalarına kadar devam ettiği ve bu süreçte yavaş yavaş değişimlerin başlandığı yönündedir. Değişimin bir anda gerçekleşmediği ve geleneksellik ile modernliğin bir arada olduğu bir gerçektir.