1980 cumhurbaşkanlığı seçim süreci "TBMM'de yapılan tartışmalar vebu tartışmaların basına yansıması"

29 Ekim 1923 tarihinde Cumhuriyetin ilan edilmesi ve yeni Türk Devletinin kurulmasından, 2022 yılına kadar 21 kez cumhurbaşkanı seçimi yapılmıştır. Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve İsmet İnönü 4'er kez, Celal Bayar 3 kez, Cemal Gürsel, Cevdet Sunay, Fahri Korutürk, Turgut Özal, Süleyman Demirel, Ahmet Necdet Sezer ve Abdullah Gül TBMM tarafından 1 kez cumhurbaşkanı seçilmişlerdir. 1980 yılında yapılan cumhurbaşkanlığı seçimleri, mecliste yapılan 115 tur oylamaya rağmen sonuçsuz kalmış ve Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından ülke yönetimine el konulmuştur. 1982 yılında yapılan anayasa referandumuna konulan bir madde ile Kenan Evren cumhurbaşkanı olmuştur. 2007 yılında anayasada yapılan değişiklik ile cumhurbaşkanını halkın seçmesi kararlaştırılmış 2014 ve 2018 yılında yapılan referandumlarla Recep Tayyip Erdoğan doğrudan halk tarafından cumhurbaşkanı olarak seçilmiştir. 1921 anayasası ve ardından uygulamaya konan 1924 anayasasının yürürlükte olduğu 37 yıllık süreçte cumhurbaşkanı seçimlerinde herhangi bir sorun olmadan meclis cumhurbaşkanını seçmiştir. 1961 ve 1982 anayasaların uygulamada olduğu dönemde ise cumhurbaşkanlığı seçimlerinde zaman zaman siyasi çözümsüzlükler ortaya çıkmıştır. Cumhuriyet rejimlerinin uygulandığı ülkelerde devletin başındaki kişi cumhurbaşkanıdır. 1982 anayasasına göre de cumhurbaşkanı yürütmenin başı ve devlet başkanıdır. Türkiye de cumhurbaşkanlığı seçimleri; basın, yargı, ekonomi çevreleri ve silahlı kuvvetler başta olmak üzere toplumun tüm kesimleri tarafından dikkatle izlenmektedir. Dolayısıyla Türkiye de yapılan cumhurbaşkanlığı seçimleri tüm kesimleri etkilemekte ve kapsamaktadır. Konumuz olan 1980 cumhurbaşkanlığı seçimleri, mecliste yer alan partilerin ortak bir aday çıkaramaması ve herhangi bir adayın seçilmek için gerekli oyu alamaması nedeniyle, TBMM de yapılan 115 tur oylamaya rağmen nihayete ermemiştir. Bu süreçte ülkede ekonomik sıkıntılar, anarşi ve kutuplaşma artmış 12 Eylül 1980 askeri müdahalesiyle Türk Silahlı Kuvvetleri yönetime el koymuştur. Araştırma kapsamında Türkiye de 1980 yılına kadar yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerine kısaca değinilerek, 1980 yılında yapılan cumhurbaşkanlığı seçiminin meclis tutanaklarında ve basında nasıl yer aldığı hususu üzerinde durulacaktır.