2000 sonrası Türk romanında taşra söyleminin inşası

Modern hayat "bugün"ün "şimdi" sinde olmak ile ilgilenir. Batı önderliğinde başlayan bu hayat modeli, Batı dışı toplumlara örnek teşkil etmiştir. Bu toplumlardan biri olan Osmanlı İmparatorluğu modernleşme serüvenine başlamış lakin devamında siyasi aladan yaşadığı sıkıntılar sebebi ile rejim değişikliğine uğramıştır. Yeni kurulan Cumhuriyet sistemi, Osmanlı modernleşmesinden devam etmiş lakin sürecin tıkanacağını düşündüğü için yeni sisteme has "yerel modernleşme" sürecini başlatmıştır. Yerel modernleşme kent ve köy ayrılığı üzerinden merkez-çevre ilişkisini temellendirmiştir. Modern hayatın köylerde benimsenmesini isteyen merkez, çevre ile ortak dil inşa edemediği için istediği "çağdaşlaşma" seviyesine ulaşamamıştır. Yerel modernleşme, kent ve köy arasında yaşanan kültür savaşının arasında kalmıştır. Her iki kültür alanı da kendi içine dahil etmek istemediği yaşam tarzını taşralaştırmıştır. Bu çalışmada öncelikle taşralaştırma eyleminin nasıl gerçekleştirildiği söylemler üzerinden incelenmiştir. Söylemlerin incelenmesinde veri kaynağı olarak modernleşmede etkin bir role sahip olan edebiyatın roman türü seçilmiştir. Roman, modernleşme serüvenin başlarında toplumlara nasıl yaşanılması gerektiğini gösteren bir rehber görevi görmüştür. Modern hayat toplumun geneline yayıldıkça var olan yapıda parçalanmalar yaşanmış ve bu parçalanmaların sonucunda toplumda yeni yapılar ortaya çıkmıştır. Geleneksel modernlikte ideal hayat modeli belli bir mutlaklığa sahipken; sürekli kendini yeniden üreten modernleşmede çeşitli ideal hayat anlayışları ortaya çıkmıştır. Çeşitlenen yapılar sayesinde taşralı olmanın artık kentten uzak bir köyde yaşamaktan bir anlam barındırdığı ortaya çıkmıştır. Taşra kavramının içinde barındırdığı müphemlikten yola çıkan çalışmamız müphemliğin izlerini sürebilmek adına öncelikle tarihselliğin içinde bu müphemliği hazırlayan söylemleri incelemiştir. İncelemeyi başlatmak adına modernleşmenin seyri için zamansal olarak Osmanlı'nın son dönemleri ve Erken Cumhuriyet baz alınırken, mekânsal olarak da İstanbul ve Ankara seçilmiştir. İki kent arasında yaşanan taşralaştırma durumuna seçilen romanlar üzerinden bakılacaktır. Daha sonrasında çalışmanın odak noktası olan 2000 sonrasında taşra söyleminin yeniden nasıl inşa edildiği incelenecektir. Bu incelemeyi gerçekleştirmek adına; Mustafa Kutlu ve Orhan Pamuk'tan her yazardan birer tane olmak üzere iki roman seçilmiştir. Araştırmada yazarların ürettikleri taşra ve kent olgusunu anlamlandırma adına Michel Foucault'un söylem metaforundan yararlanılacaktır. Buna ek olarak ele alınan romanlar Terry Eagleton'un edebi yorumlama biçiminden yararlanılarak incelenecektir. Anahtar Sözcükler: Modernleşme, Kent, Taşra, Kurgu, Geleneksel