2005-2022 yılları arasında Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği adli olguları değerlendirme heyetine yönlendirilen suça sürüklendiği iddia edilen çocukların değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışmada, mahkemeler tarafından adli değerlendirme amacıyla heyete yönlendirilen, suça sürüklendiği iddia edilen çocukların sosyodemografik, ailesel ve klinik özelliklerinin değerlendirilmesi; bu özelliklerin suç türleriyle olan ilişkilerinin incelenmesi ve elde edilen veriler doğrultusunda risk faktörlerine yönelik farkındalık sağlanması amaçlanmıştır. ​Gereç ve Yöntem: Çalışma, retrospektif tanımlayıcı nitelikte olup; 2005-2022 yılları arasında Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Adli Olguları Değerlendirme Heyeti'ne yönlendirilmiş olan, 12-17 yaş aralığındaki toplam 300 çocuğa ait adli dosyalar incelenmiştir. Veriler SPSS 26.0 programında analiz edilmiş; istatistiksel karşılaştırmalarda Ki-kare testi ve Mann Whitney U testi kullanılmıştır. p<0,05 değeri istatistiksel anlamlılık düzeyi olarak kabul edilmiştir. ​Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 300 olgunun %90,3'ü erkek, %9,7'si kızdır. Başvuru sırasındaki yaş ortalaması 14,7±1,8; olay tarihindeki yaş ortalaması ise 13,46±1,06'dır. Olguların %96'sı olay sırasında 12-15 yaş grubundadır. Eğitimi terk oranı %36,7 olup, erkeklerde ve 15 yaş üzeri grupta daha yüksektir. Olguların %42'si parçalanmış aile yapısına sahiptir, %40'ının dört ve üzeri kardeşi bulunmaktadır. Annelerin %30,3'ü, babaların %11,3'ü hiç eğitim almamıştır. Olguların %31'inde psikiyatrik tanı saptanmış olup, en sık tanılar mental retardasyon ve yıkıcı davranış bozukluklarıdır. Suçların %41'i cinsel istismar, %34,3'ü hırsızlık/yağma, %13'ü öldürme/yaralama olup; %54,3'ü grup hâlinde işlenmiştir. Ceza ehliyeti değerlendirmesinde olguların %42,1'inin fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını anlayamadığı ve davranışlarını yönlendirme yetisinin gelişmediği belirlenmiştir. ​Sonuç: Elde edilen bulgular, suça sürüklenen çocukların büyük çoğunluğunun erkek ve 15 yaş altı yaş grubunda yer aldığını; önemli bir kısmının eğitimi erken terk ettiğini ve düşük sosyoekonomik koşullara sahip, parçalanmış ailelerde yetiştiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, bu çocukların önemli bir bölümünde psikiyatrik bozukluklar ve bilişsel yetersizliklerin eşlik ettiği görülmüştür. Tüm bu veriler ışığında, suça sürüklenen çocuklara yönelik cezai yaklaşımlardan ziyade, tedavi, psikososyal destek ve rehabilitasyon temelli müdahale programlarının geliştirilmesinin önemi vurgulanmaktadır. Çocukların suça sürüklenmesini önlemede aile, eğitim sistemi ve sosyal hizmet kurumlarının daha etkin ve bütüncül bir yaklaşımla iş birliği içinde çalışması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Suça sürüklenen çocuk, sosyodemografik özellikler, ergenlik dönemi, psikiyatrik tanı, bilişsel yetersizlik