2005 fen ve teknoloji dersi öğretim programı ile 2013 ve 2018 fenbilimleri dersi öğretim programlarının kazanımlar açısından Yenilenmiş Bloom ve SOLO Taksonomilerine göre incelenmesi

Eğitim, geçmişten günümüze toplumların en çok önem verdikleri alanlardan biri olmuştur. Eğitim geleceğe yapılan bir yatırım olarak değerlendirilirse, bireyin hem yakın hem de uzak geleceğe en iyi şekilde hazırlanması hem de bu yönde davranış değişikliğinin sağlanması gerekmektedir. Bu doğrultuda eğitim öğretimdeki değişimler kaçınılmaz olmuş, öğrencilerin uygun öğretim programları çerçevesinde eğitim görmeleri esas alınmıştır. Öğretim programları belirlenen amaç ve doğrultuda bireyi geleceğe hazırlayacak şekilde planlanmalıdır. Bu araştırmanın amacı, 2005 Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı ile 2013 ve 2018 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Kazanımlar Açısından Yenilenmiş Bloom ve SOLO taksonomilerine göre nasıl bir dağılım gösterdiğini belirlemektir. Veriler nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman incelemesi yoluyla elde edilmiştir. Bu amaçla 2005 Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı kazanım sayısı 973, 2013 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı kazanım sayısı 330, 2018 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı kazanım sayısı 302 olmak üzere toplam 1605 kazanım incelenmiştir. Araştırmanın güvenilirliği Miles ve Huberman (1994) formülüne göre 0,82 olarak hesaplanmıştır. Çalışmada verilerin analizi için betimsel analiz kullanılmış ve toplam 1605 kazanım hem Yenilenmiş Bloom (YBT) hem de SOLO taksonomilerine göre incelenmiştir. Analiz bulgularına göre bilgi boyutunda yer alan kazanımların en çok kavramsal bilgi, en az üstbilişsel bilgi düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Bilişsel süreç boyutunda yer alan kazanımların en çok anlama, en az yaratma düzeyinde olduğu belirlenmiştir. SOLO Taksonomisi'ne göre incelenen kazanımların ağırlıklı olarak tek yönlü ve ilişkisel yapı düzeylerinde yer alırken, soyutlanmış yapı düzeyinde ise çok az sayıda kazanım olduğu göze çarpmaktadır. Sonuç olarak 2005, 2013 ve 2018 fen öğretim programı kazanımların alt düzey bilişsel basamaklarda yığıldığı, üst düzey bilişsel basamaklarda sınırlı sayıda olduğu tespit edilmiştir. Bu noktada öğrencilerin üst düzey bilişsel becerilerini geliştirmek ve değerlendirebilmek için öğretim programlarının niteliklerine dikkat edilerek hazırlanması önem taşımaktadır. Bu sonuçlar ışığında öğretim programı hazırlayan ve bu alanda çalışan bireylere çeşitli öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Fen öğretim programı, Kazanım, SOLO Taksonomisi, Yenilenmiş Bloom Taksonomisi