Science and technology course
214 theses under this subject heading
İşbirlikçi filtreleme yöntemi ile meslek tavsiye sistemi
Meslek seçimi bireylerin gelecekteki kariyerlerini belirleme sürecinde önemli bir karar noktasıdır. Mevcut durumda genellikle lise öğrencilerine meslek seçiminde yardımcı olmak için kişilik ve yeteneklerini ölçen testler yapılmaktadır. Rehber öğretmenler bu testlerin yanında öğrencinin akademik başarısına dayalı önerilerde de bulunabilmektedir. Bu tez çalışmasında, gençlere meslek seçimi için yardımcı olabilecek farklı bir öneri sistemi geliştirilmiştir. Bu sistem, meslek sahibi kişilerin, üniversite öğrencilerinin ve lise öğrencilerinin anket sorularına verdikleri yanıtları kullanarak benzerlik analizleri yapmayı hedefler. Bu analizlere göre anketi yanıtlayan gençlere, en yüksek oranda benzer yanıtlar veren yetişkinlerin meslekleri (eğer o meslekleri icra etmekten mutlu iseler) öneri olarak sunulmaktadır. Yapılan anketlerdeki sorular içinde, RIASEC testi gibi kişilik belirlemeye yönelik testlerdeki sorular ve lisede okutulan derslerden hangilerini sevdiklerini anlamaya yönelik soruların yanında, üniversite öğrencileri için okudukları bölümden, meslek sahipleri için ise yaptıkları meslekten memnun olup olmadıklarını ve seçimlerini neye göre yaptıklarını anlamaya yönelik ek sorular da bulunmaktadır. Mevcut durumda RIASEC testine göre belirlenen kişilik özellikleri örneğin gerçekçi (realistic: R) ise bu kişilik tipine uygun olabilecek önceden belirlenmiş bazı meslekler önerilmektedir. Geliştirdiğimiz işbirlikçi filtrelemeye dayalı öneri sisteminde hem RIASEC testindeki sorular hem de hangi dersleri sevdiklerine yönelik sorulara verilen yanıtlar üzerinden "lise öğrencileri" ile "üniversite öğrencileri + meslek sahipleri" arasında kosinüs benzerliğine dayalı bir model kullanılarak, "en yüksek benzeşmeye" göre meslek önerisi yapılmaktadır. Tez çalışmasında ayrıca verinin az olduğu "soğuk başlangıç" durumunda kullanılabilecek bir hibrit yöntem de önerilmiştir. Bu yöntemde RIASEC testi sonucuna göre belirlenen kişiliğe uygun meslekler bir kümede, lisede okutulan derslerden hangilerini sevdiklerine yönelik sorulardan elde edilen veriler üzerinden kosinüs benzerliği ile elde edilen yüksek benzerlik gösteren kişilerin meslekleri diğer bir kümede saklanmış, ve bu iki kümenin kesişiminde yer alan meslekler önerilmiştir. Ankete yüksek oranda katılım sağlanamamış olması nedeniyle (bazı mesleklerden katılım olmaması veya sadece 1-2 kişinin olması gibi), istenen doğrulukta analiz sonuçları elde edilememiş olsa da sunulan bu Meslek Tavsiye Sistemi gelecek araştırmalara ve uygulamalara temel oluşturabilecek değerli bir katkı sağlamıştır.
Sınıf öğretmenlerinin fen ve teknoloji okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi
Bu araştırma Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda görev yapan sınıf öğretmenlerinin fen ve teknoloji okuryazarlık düzeylerini incelemek ve fen bilimleri ile fen bilgisi öğretimine yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Sınıf öğretmenlerinin fen ve teknoloji okuryazarlık düzeylerini incelemek amacıyla Bacanak (2002) tarafından geliştirilen Fen Okuryazarlığı Testi ile fen bilimleri ve fen bilgisi öğretimine yönelik tutumlarını incelemek amacıyla Moore ve Foy (1997) tarafından geliştirilen, Türkmen (1999) tarafından Türkçeye çevrilen Fen Bilimleri ve Fen Bilgisi Öğretimine Karşı Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Buna göre, sınıf öğretmenlerinin fen ve teknoloji okuryazarlık düzeylerinin genel olarak düşük olduğu tespit edilmiştir. Sınıf öğretmenlerinin aldıkları Fen Bilimleri Öğretim Metotları veya Yöntemleri dersi sayısı ile fen ve teknoloji okuryazarlığı arasında anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Bir ve iki ders alan öğretmenlerin fen ve teknoloji okuryazarlık düzeyinin hiç ders almayan öğretmenlerden daha yüksek olduğu görülmüştür. Bayan öğretmenlerin fen ve teknoloji okuryazarlığı ortalaması erkek öğretmenlerin fen ve teknoloji okuryazarlığı ortalamasından daha yüksek çıkmıştır. Sınıf öğretmenlerinin Fen Bilimleri Öğretim Metotları veya Yöntemleri dersi alıp almama durumuna göre anlamlı farklılık bulunmuş, Fen Bilimleri Öğretim Metotları veya Yöntemleri dersi alan öğretmenlerin fen ve teknoloji okuryazarlık ortalamasının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir.Öğretmenlerin fen bilimleri ve fen bilgisi öğretimine yönelik genel tutumları olumlu çıkmıştır. Ayrı olarak incelendiğinde ise fen bilgisine yönelik tutumlarının fen bilgisi öğretimine yönelik tutumlarından daha olumlu çıktığı tespit edilmiştir. Öğretmenlerin genelde bilimin doğasını anladıkları fakat bilim ve teknolojiyi tam olarak ayırt edemedikleri görülmüştür. Fen bilgisi öğretimi açısından sınıf öğretmenleri öğrenci merkezli bir eğitimin gerekli olduğunu düşünürken, öğretmen merkezli eğitimi de aynı zamanda desteklemişlerdir. Sınıf öğretmenlerinin aldıkları Fen Bilimleri Öğretim Metotları veya Yöntemleri dersi sayısına göre anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Bir veya iki ders alan sınıf öğretmenleri, hiç ders almayanlara göre daha olumlu tutum geliştirmişlerdir. Sınıf öğretmenlerinin tutumları Fen Bilimleri Öğretim Metotları veya Yöntemleri dersi alıp almama durumuna göre incelendiğinde ise Fen Bilimleri Öğretim Metotları veya Yöntemleri dersi alan öğretmenlerin almayanlara göre daha olumlu tutum geliştirdikleri gözlenmiştir.Son olarak sınıf öğretmenlerinin fen ve teknoloji okuryazarlık düzeyleri ile fen bilimleri ve fen bilgisi öğretimine yönelik geliştirdikleri tutumları arasındaki ilişki incelenmiş ve anlamlı bir ilişkiye rastlanamamıştır.
İlköğretim 5. sınıf Fen ve Teknoloji ders kitabı etkinliklerinin bilimsel süreç becerileri kazandırma düzeylerinin incelenmesi
Bu çalışmanın amacı, bilimsel süreç becerilerinin ilköğretim 5. sınıf Fen ve Teknoloji ders kitabında ne kadar temsil edildiğini ortaya koymaktır. Araştırmanın amacına ulaşmak amacıyla aşağıdaki sorulara cevap aranmıştır. İlköğretim beşinci sınıf öğretmenlerinin,?Bilimsel süreç becerilerine ilişkin etkinlikleri yapıp yapmama durumları nasıldır??Yapılamayan etkinliklerin yapılamama nedenleri nedir??Bilimsel süreç becerilerine ilişkin etkinlikleri yapma düzeyleri nasıldır?Bu çalışmada, nitel veri elde etme yöntemlerinden betimsel tarama yöntemi kullanılmıştır. İlköğretim 5. sınıf fen ve teknoloji ders Kitabında yer alan konular bilimsel süreç becerileri açısından betimsel analiz tekniğiyle tek tek ele alınmış ve konuların hangi bilimsel süreç becerisini temel aldığı ortaya konmuştur. Ayrıca çalışmada, yapılandırılmış görüşme formu ile ilköğretim 5. Sınıf öğretmenlerinden fen ve teknoloji dersi ve ders kitapları hakkındaki görüşleri toplanmış ve değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Çalışmanın grubunu 2011-2012 Eğitim Öğretim yılı birinci döneminde, Uşak ilinde görevli 103, ilköğretim beşinci sınıf öğretmeni oluşturmaktadır.Çalışmada bilimsel süreç becerilerinin ilköğretim fen ve teknoloji ders kitabı ve müfredatında temsil edilme durumlarını ortaya koymak için; Milli Eğitim Bakanlığı tarafından ders kitabı olarak onaylanmış 5. Sınıf fen ve teknoloji ders kitabı kullanılmıştır. Öğretmenlerin, ilköğretim 5. Sınıf fen ve teknoloji ders kitaplarına ilişkin görüşlerini belirlemek için ölçme aracı kullanılmıştır. Bu ölçme aracının uygulanmasına yönelik gerekli izinler alındıktan sonra uygulanmıştır.Ölçme aracı iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, öğretmenlerin, ?cinsiyet?, ?mezun olduğu okul? ve ?kıdem? bilgilerine yönelik sorular mevcuttur. İkinci aşamada ise 29 tane etkinlik verilmiş ve bu etkinliklerle ilgili, ?Etkinlik yapıldı.? ve ?Etkinlik yapılmadı.? şıklarını işaretlemeleri istenmiştir. ?Etkinlik yapılmadı.? şıkkını işaretleyen öğretmenlerin etkinliğin yapılamama nedenlerini, ölçme aracında onlara verilen ?süre yetersizdi?, ?gerekli materyaller eksikti?, ?Konu ile ilgili bilgim yetersizdi.? Şıklarından birini işaretlemeleri istenmiştir. Bu seçeneklerden birisi harici bir şıkkı düşünmeleri hâlinde ?diğer? şıkkına yazmaları istenmiştir. ?Etkinlik yapıldı.? şıkkını işaretleyen öğretmenlerden ise, herhangi bir bilimsel süreç becerisi kazandırılıp kazandırılamadığını belirtmeleri; beceri kazandırıldığını düşünüyorlarsa, hangi becerinin ne düzeyde kazandırıldığını (Çok iyi, iyi, zayıf) işaretlemeleri istenmiştir.Veri toplama süreci beş hafta sürmüştür. Araştırmacı verileri kendisi toplamıştır. Araştırmacı öğretmenlerle randevulaşmış ve öncelikle araştırmanın amacı ve ölçme aracı ile ilgili öğretmenleri bilgilendirmiştir. Daha sonra ilköğretim beşinci sınıf fen ve teknoloji ders kitabının ilgili etkinlikleri bir bir gözden geçirilerek ölçme aracı doldurulmuştur.Veri analizi temel olarak iki aşamada gerçekleştirilmiştir. Birinci aşamada, bilgisayar ortamına aktarılan veriler eksik ya da hatalı değer, aykırı değer ve çoklu değişme açısından incelenmiş; ikinci aşamada ise araştırmanın alt problemleri çözümlenmiştir. Hatalı değer analizinde, yanlışlıkla hatalı girildiği düşünülen değerler düzeltilmiştir. Her üç alt problem içinde betimsel tarama (yüzde, frekans) tekniği kullanılmıştır. Elde edilen veriler tablolaştırılarak bulgular ve yorumlar başlığı altında verilmiştir.Öğretmenlerin araştırma sorularına verdikleri cevaplar aşağıda alt problem sırasına göre sıralanmıştır.Sınıf öğretmenlerinin yarısından fazlasının bütün BSB etkinlerini uyguladıkları görülmektedir. En sık olarak sırasıyla 11., 23. ve 21. etkinliklerin öğretmenler tarafından sınıf içinde uygulandıkları tespit edilmiştir. 13.,15. ve 20. etkinliklerin ise sırasıyla en az oranlarda sınıf içinde uygulandıkları tespit edilmiştir. Etkinliklerin büyük bölümünün sınıf öğretmenlerinin yarısından fazlası tarafından yapılmış olması, ders kitaplarının BSB kazanımlarının gerçekleştirilmesi yönünde etkili ve verimli bir şekilde kullanıldığının bir göstergesi olabilir. Bununla birlikte ders kitaplarının fen ve teknoloji öğretim programı ışığında hazırlandığı düşünüldüğünde programdaki BSB'ye yönelik yapılan vurguların öğrenme ortamlarına yansıtıldığı söylenebilir.Sınıf öğretmenleri bütün etkinliklerde, özellikle materyal eksikliği ve süre yetersizliği sebebiyle BSB etkinliklerini uygulayamadıklarını belirtmişlerdir. 14. etkinlikte öğretmenlerin tamamı materyal eksikliği nedeniyle ilgili etkinliği gerçekleştiremediğini öne sürerken benzer şekilde 21. etkinlikte de öğretmenlerin tamamı süre yetersizliği sebebini vurgulamışlardır. Bununla birlikte az oranlarda olsa da tabloda ismi belirtilmeyen(diğer) sebepleri belirtmişlerdir. Çalışmanın bu araştırma sorusuna yönelik ilginç bulgularından birisi ise 6., 10. ve 24. etkinliklerin uygulanamamasının sebepleri arasında öğretmenlerinin yetersiz bilgileri olarak ortaya çıkmıştır.Araştırmada değerlendirilen bütün etkinlikler incelendiğinde en sık olarak deney malzeme kullanımına yönelik becerilerin etkinliklerde yer aldığı görülmektedir. Toplamda 15 etkinlikte bu beceriye yer verilmiş. Özellikle 11. ve 17. etkinlerde deney malzeme kullanımını kazandırma en yüksek düzeylerde gerçekleşmiştir. Bundan sonra sırasıyla veri toplama, deney tasarlama, çıkarım yapma becerileri yüksek sıklıklarda etkinliklerde yer almıştır. Sırasıyla veri toplama becerisine yönelik 11 etkinliğe yer verilmişken, deney tasarlama becerisine 10 ve çıkarım yapma becerisine 9 kez etkinliklerde yer verilmiştir. Buna karşın en az sıklıkta sunma becerisine yer verilmiştir. 27. etkinlikte olmak üzere sadece 1 kez bu beceri etkinlikler içinde yer almıştır. Sunma becerisinden sonra 2'şer kez olmak üzere ölçme ve veri işleme becerileri en az sıklıkta etkinlikler içerisinde yer almıştır. Özellikle birçok deneyde nitel ve nicel tarzda olmak üzere kullanılabilen ve en temel becerilerden olan ölçme becerisine az sayılarda yer verilmiş olması ve bu ölçmeler sonucunda elde edilen verileri işleme becerisinin de az sıklılarda kullanılmış olması ilerleyen yıllarda daha üst düzey BSB'nin kullanımında sorunlar oluşturabilir. Çünkü bu beceriler bütünleşik ya da birleştirilmiş olarak adlandırılan hipotez kurma, deney tasarlama, değişkenleri belirleme ve kontrol etme becerilerinin temeli ve ön koşulu niteliğindedir.
İlköğretim 4. ve 5. sınıf fen ve teknoloji dersi öğretim programının öğrencilerin bilimsel süreç ve eleştirel düşünme becerilerine etkisi
Bu çalışma 2004 Fen ve Teknoloji Öğretim Programı'nın ilköğretim dördüncüve beşinci sınıf öğrencilerinin bilimsel süreç ve eleştirel düşünme becerilerine etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma 2010/2011 eğitim-öğretim yılında Kütahya ili Altıntaş ilçesinde öğrenim gören 319 öğrenciyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmada bilimsel süreç becerilerini ölçmek için Bilimsel Süreç Değerlendirme Testi, eleştirel düşünme becerilerini ölçmek için ise Cornell Eleştirel Düşünme Testi Düzey X kullanılmıştır. Testler, öğrencilere öğretim yılının başında ve sonunda (öntest-sontest) olmak üzere iki kez uygulanmış ve öğrencilerin becerilerinde anlamlı bir fark oluşup oluşmadığı araştırılmıştır. Ölçeklerden elde edilen veriler SPSS 17.0 istatistik programında bağımsız ve eşleştirilmiş örneklem t testi, pearson korelasyon teknikleri kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre genel olarak öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerinde anlamlı bir fark oluşurken, bilimsel süreç becerilerinde gelişim gözlenmemiştir. Alt beceriler ayrı ayrı ele alındığında ise bilimsel süreç becerilerinden dördüncü sınıflarda çıkarım yapma ve model oluşturma, beşincisınıflarda yalnızca çıkarım yapma becerisinde anlamlı bir fark oluştuğu gözlenmiştir. Eleştirel düşünme becerilerinde dördüncü ve beşinci sınıfların tümevarım, iiitümdengelim ve varsayım becerilerinde anlamlı fark gözlenirken; gözlem ve güvenirlik becerilerinde anlamlı bir fark gözlenmemiştir. İlköğretim beşinci sınıf bilimsel süreç becerileri sontesti haricinde tüm testlerde kız öğrencilerin puan ortalaması erkek öğrencilerin puan ortalamalarından daha yüksektir. Ayrıca araştırma verilerine göre öğrencilerin bilimsel süreç becerileri ile eleştirel düşünme becerileri arasında pozitif yönde ve orta düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir.Anahtar kelimeler: Fen ve teknoloji programı, bilimsel süreç becerileri, eleştirel düşünme becerileri
Resimlendirmelerin fen derslerinde okuma anlamaya etkisi
Bu araştırmada İlköğretim 5. sınıf fen ve teknoloji öğretiminde resimlendirmelerin okuma anlamaya etkisi incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2011-2012 eğitim-öğretim yılında Uşak ilindeki ilköğretim okullarında öğrenim gören 5. sınıf öğrencileri oluşturmuştur.Araştırmada Atatürk, Hasan Hilmi, Kadri Bedriye Uysal İlköğretim Okullarında öğrenim gören 5. sınıf öğrencilerinden okuma anlama test puan ortalamaları birbirine denk olan altı sınıf çalışma grubu olarak seçilmiştir. Araştırma tasarımı araştırmacı tarafından, çizimi bir grafiker tarafından yapılan illustrasyonun, birlikte yer aldığı metin ve aynı metinin illustrasyonsuz şekli kullanılmıştır. Bu metinler hakkında sorulan sorular aracılığıyla veriler toplanmıştır.Deney modeli kullanılıp her gruba eşit süreler verilerek değerlendirme yapılmıştır. 1. Fen metinlerinde kullanılan resimlendirmelerin, okuma anlama düzeyi düşük ve yüksek düzey olan öğrencilerde okuduğunu anlamada etkili olduğu, okuma anlama düzeyi orta düzey olan öğrencilerde fen metinlerinde kullanılan resimlendirmeleri okuduğunu anlamada etkili olmadığı görülmüştür. 2. Fen metinlerinde kullanılan resimlendirmelerin, okuma anlama düzeyi düşük ve yüksek düzey olan öğrencilerde, hem resimlendirme hem de metinde yer alan bilgilerin anlaşılmasında etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Okuma anlama düzeyi orta düzey olan öğrencilerde ise fen metinlerinde kullanılan resimlendirmeler, hem resimlendirme hem de metinde yer alan bilgilerin anlaşılmasında etkili olmadığı görülmüştür. 3. Okuma anlama düzeyi düşük, orta ve yüksek düzey olan öğrencilerde, fen metinlerinde kullanılan resimlendirmelerin, sadece metinde yer alan bilgilerin anlaşılmasında etkili olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. 4. Resimlendirme ve metinde yer alan bilgilerin ölçülmesine yönelik sorularda, okuma anlama düzeyi düşük, orta ve yüksek düzey olan her bir öğrenci grubunun büyük çoğunluğu resimlendirmelerin faydalı olduğu görüşündedir. Anahtar Kelimeler: Resimlendirme, okuduğunu anlama, fen öğretimi
İlköğretim 8. sınıf fen ve teknoloji dersi periyodik cetvel konusunda kavram haritası kulanımının öğrencilerin başarısına etkisi
Bu çalışmanın amacı, İlköğretim 8. sınıf Fen ve Teknoloji dersi Periyodik Cetvel konusunda kavram haritası kullanımının öğrencilerin akademik başarısına etkisini belirlemektir.Araştırmanın çalışma grubunu Uşak ilinin Eşme ilçesinde bulunan Saraycık Ortaokulunda öğrenim gören 8. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışmada deney grubu (n=19) ve kontrol grubu (n=18) olarak iki sınıf ele alınmıştır ve ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıştır. Ön test ve son testlerin uygulama süreleri dahil 8 ders saati süren süreçte deney grubunda dersler Periyodik Cetvel konusunda sahip olunacak becerileri geliştirmeye yönelik kavram haritaları kullanılarak işlenmiş, kontrol grubunda ise kavram haritaları kullanılmadan işlenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak akademik başarı testi kullanılmıştır. Deneysel işlemden önce ve sonra akademik başarı testi iki gruba da uygulanmıştır. SPSS 19 programı yardımıyla elde edilen verilerin analizi yapılmıştır.Verilerin analizi sonucunda deney ve kontrol grubu öğrencilerinin Periyodik Cetvel konusuna ait kazanımları geliştirmelerine ilişkin deney grubu lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. Bu çalışmanın bundan sonra yapılacak olan çalışmalara yol göstereceği ve elde edilen sonuçların kavram haritalarının öneminin belirlenmesine yardımcı olacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Fen Bilgisi Öğretimi, Kavram Haritası, Periyodik Cetvel, Akademik Başarı
Türkiye'de fen bilimleri öğretim programı çalışmalarının karşılaştırılması (2000-2020)
21. yüzyılda bilim ve teknolojide meydana gelen gelişmeler tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de öğretim programlarının güncellenmesini gerektirmiştir. Bu araştırmada, Türkiye'de 2000- 2020 yılları arasında uygulanan 2000 Fen Bilgisi Dersi Öğretim Programı, 2005 Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı, 2013 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı ve 2018 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının karşılaştırılmasının yapılması amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmış olup veriler 2000-2018 yılları arasında yürürlükte olan fen öğretim programlarından elde edilmiştir. 2000, 2005, 2013 ve 2018 yıllarında kabul edilip yürürlüğe konulan fen dersi öğretim programları tarihi tarama yöntemine göre analiz edilerek incelenmiştir. Araştırmada 2000, 2005, 2013 ve 2018 yıllarında uygulanan fen dersi öğretim programları; içerik, amaç, kazanım, öğrenme-öğretme durumları ve ölçme/değerlendirme durumları bakımından incelenmiştir. İçerik bakımından 2000 fen bilgisi dersi öğretim programının 4-8. sınıfları, 2005 fen ve teknoloji dersi öğretim programının 4-8. sınıfları, 2013 ve 2018 fen bilimleri dersi öğretim programlarının 3-8. sınıfları kapsadığı görülmektedir. 2000 fen bilgisi dersi öğretim programında 4-7. sınıf düzeyinde dört; 8. sınıf düzeyinde beş ünite yer almaktadır. 2005 fen ve teknoloji dersi öğretim programında 4 ve 5. sınıf düzeyinde yedi; 6 ve 8. sınıflarda sekiz ve 7. sınıfta yedi ünite bulunmaktadır. 2013 fen bilimleri dersi öğretim programında 3-5. sınıflarda yedi; 6 ve 8. sınıfta sekiz; 7. sınıfta yedi ünite vardır. 2018 fen bilimleri dersi öğretim programında ise tüm sınıflarda yedişer ünite bulunmaktadır. Ünite isimleri değişmekle birlikte içeriğinin aynı kaldığı söylenebilir. Amaçlar göz önüne alındığında 2000 fen bilgisi dersi öğretim programı problem çözümünde bilimsel yöntem kullanılmasını, çeşitli düşünme becerilerinin önemini; fen ve teknolojiye yönelik ilgiyi, bilimin doğasını, doğa korumayı, sağlıklı yaşamı, bilimsel bilgi edinmeyi içermektedir. 2005 fen ve teknoloji dersi öğretim programı bilimsel bilgi edinmeyi, Fen- Teknoloji- Toplum- Çevre (FTTÇ) ilişkisini anlamayı, bilimsel yöntemi, kariyer bilincini, problem çözmeyi, etik değerleri, ekonomik verimliliği hedeflemektedir. 2013 fen bilimleri dersi öğretim programı bilimsel bilgiyi, problem çözümünde bilimsel yöntem kullanılmasını, FTTÇ'yi, sürdürülebilir kalkınma ve kariyer bilincini, bilimin doğasını; doğa olaylarına merakı, bilimsel çalışmalarda güvenlik tedbiri almayı ve sosyobilimsel konuları içermektedir. 2018 fen bilimleri dersi öğretim programında bilimsel bilgi, Fen ve Mühendislik Uygulamaları, problem çözümünde bilimsel yöntem kullanılmasını, FTTÇ'yi ve sürdürülebilir kalkınma bilincini, kariyer bilinci ve girişimcilik becerilerini, bilimin doğasını, doğal olaylara ilgi ve merakı, güvenli çalışma bilincini, sosyobilimsel konuları, değer ve bilimsel etiği içermektedir. 2000'den itibaren programlara ulusal ve uluslararası durum belirleme çalışmaları ve gelişen bilgi ve iletişim teknolojileri nedeniyle fen okuryazarlığı yanında teknoloji okuryazarlığı da dahil edilmiştir. Ölçme ve değerlendirme açısından 2000 fen bilgisi dersi öğretim programında gözleme dayalı, öz ve grup değerlendirmeyi; 2005 fen ve teknoloji dersi öğretim programı alternatif ölçme ve değerlendirme yaklaşımlarını; 2013 fen bilimleri dersi öğretim programında öz ve akran değerlendirme ile tamamlayıcı ölçmeyi görmekteyiz. 2013 ve 2018 programlarında süreç değerlendirme önemsenmektedir. Bu boyutta 2018 programının zenginliği göze çarpmaktadır. Öğrenme yaklaşımları yönünden 2000 fen bilgisi dersi öğretim programının öğrenci merkezli, 2005 fen ve teknoloji dersi öğretim programının yapılandırmacı; 2013 ve 2018 fen bilimleri dersi öğretim programlarının araştırma ve sorgulamaya dayalı olduğu görülmektedir. 2018 fen bilimleri dersi öğretim programı ayrıca disiplinler arasıdır. Fen dersi öğretim programları karşılaştırıldığında müfredatın çeşitli aralıklarla düzenli olarak güncellendiğini söylemek mümkündür. Programlar, tüm program boyutları düşünülerek hazırlandığından okullarımızda daha etkili bir fen öğretimi yapılmasını sağlayacaktır. Öğretim ve değerlendirme boyutlarındaki uyum bakımından son programlarda bu iki boyut dengelenmiştir. Ancak, 2000 fen bilgisi dersi öğretim programı öğrenci merkezli olmasına rağmen ölçme ve değerlendirme bakımından yetersiz kalmıştır. Son iki programa disiplinler arası, araştırma sorgulama ve performansa dayalı ölçme-değerlendirme yaklaşımlarının ve özellikle son programa STEM eğitimi ve Avrupa Yeterlikler Çerçevesini odak alan Türkiye Yeterlikler Çerçevesi eklenmesi nedeniyle Türkiye'deki program çalışmaları "program geliştirme" olarak ifade edilebilir.
Fen bilimleri dersinde çizgi roman kullanımının eleştirel düşünme ve yansıtıcı düşünme becerilerine etkisi
Bu çalışmada dördüncü sınıf fen bilimleri dersinde "Besinlerimiz" ve "Kuvvetin Etkileri" ünitelerinde çizgi roman kullanımının eleştirel ve yansıtıcı düşünme becerilerine etkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın örneklemini, 2021- 2022 eğitim öğretim yılı Muş ili Malazgirt İlçesinde bulunan ilkokulda iki farklı dördüncü sınıf şubesinde öğrenim gören 30 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada 4/A sınıfında öğrenim gören 15 öğrenci deney grubunu, 4/B sınıfında öğrenim gören 15 öğrenci ise kontrol grubunu oluşturmaktadır. Deney grubunda dersler çizgi roman uygulaması ile işlenirken, kontrol grubunda ise dersler fen bilimleri dersi mevcut öğretim programında yer alan etkinlikler ile işlenmiştir. Araştırma yöntemi karma yöntem olarak belirlenmiştir. Araştırmada nicel veri toplama aracı olarak Eleştirel Düşünme Ölçeği ve Problem Çözmeye Yönelik Yansıtıcı Düşünme Becerisi Ölçeği nicel veri toplama aracı olarak, yarı yapılandırılmış görüşme formları ise nitel veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri analiz edilirken SPSS istatistik programı kullanılmış, verilerin analizi bağımlı, bağımsız gruplar t testi ile aritmetik ortalama kullanılarak yapılmıştır. Nitel verilerin analizi ise betimsel analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın nicel sonuçlarına bakıldığında; deney ve kontrol gruplarından elde dilen ön test ve son test verilerine göre Eleştirel Düşünme Ölçeği ve Problem Çözmeye Yönelik Yansıtıcı Düşünme Becerisi Ölçeği puanları arasında deney grubu lehine anlamlı düzeyde farklılık bulunmuştur. Ulaşılan sonuçlar incelendiğinde fen bilimleri dersinde çizgi roman kullanılması, ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin farklı becerilerine olumlu yönde etki etmiştir. Araştırmanın nitel sonuçlarına bakıldığında çizgi romanların öğrencilerde merak ve ilgi uyandırdığı, eleştirel düşünme, iletişim, tahmin ve problem çözme becerilerini geliştirdiği sonucuna varılmıştır. Öğrenciler ve sınıf öğretmeni ile yapılan görüşmelerde çizgi romanların; soyut kavramları somutlaştırdığı, bilgileri daha kalıcı hale getirerek günlük hayata aktarımını kolaylaştırdığı, çizgi romanların mizah içermesi nedeniyle derslerin daha eğlenceli hale geldiği, derslerde teknoloji kullanımına olumlu yönde katkı sağladığı ve diğer derslerde de kullanılması gerektiğini ifade etmişlerdir.
An investigation of modality, redundancy and signaling effects in multimedia learning with abstract and concrete representation
This study aimed to explore the effects of modality, redundancy, and signaling principles in multimedia learning with abstract and concrete representations of an animation on learning in real middle school settings. Based on these principles of the cognitive theory of multimedia learning, ten types of treatment conditions were tested. The study was conducted with a pre-test and post-test quasi-experimental design. Data were collected from 855 fifth and sixth graders with low prior electricity knowledge in four public middle schools. Each student, who are assigned to an experimental group with one type of intervention in each, took pre and post-test. Analyses showed that all treatments helped students to develop knowledge of the topic to some extent. However, while the modality effect holds true for middle school students' studying electricity units with a multimedia instruction in real school settings, the signaling and redundancy principles do not hold true. Analysis also showed that there were no significant two-way or three-way interactions among prior science scores, prior knowledge about the topic, and multimedia treatments on students' conceptual and procedural knowledge. However, while these three independent variables independently influenced learning of conceptual knowledge; only students' prior science scores and prior knowledge about the topic independently influenced students' learning procedural knowledge. The treatment did not significantly affect learning procedural knowledge.
İlköğretim 4. ve 5. sınıf fen ve teknoloji dersi ile matematik dersinde üstün zekâlı öğrencilere yönelik uygulamaların değerlendirilmesi
Bu araştırmanın amacı, İlköğretim 4. ve 5. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi İle Matematik Dersinde Üstün Zekâlı Öğrencilere Yönelik Uygulamaların Değerlendirilmesi'dir. Bu nedenle araştırmanın nicel boyutunda tarama modelinden, nitel boyutunda ise durum çalışmasından yararlanılmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubunu; İstanbul İli'nde yer alan Beyazıt Ford Otosan İlköğretim Okulunda, 2011?2012 öğretim yılında görev yapan 1 müdür, 1 müdür yardımcısı, 10 sınıf öğretmeni, 2 matematik öğretmeni, 2 fen ve teknoloji öğretmeni ile yine bu okulun 4. ve 5. sınıflarında okuyan 97 öğrenci oluşturmaktadır. Ayrıca yine çalışma grubunda İstanbul Üniversitesi, Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi, Üstün Zekalıların Eğitimi Anabilim Dalında görev yapan 6 Öğretim Elemanı yer almaktadır. Araştırmada ?İlköğretim 4. ve 5. Sınıf Fen ve Teknoloji ile Matematik Dersinde Üstün Zekâlı Öğrencilere Yönelik Uygulamalara İlişkin Öğrenci Görüşleri?ni belirlemek amacıyla, her sınıf düzeyinde, her ders için ayrı ayrı olmak üzere 4 çeşit ölçme aracı araştırmanın nicel bölümünde kullanılmak üzere araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Ayrıca araştırmanın nitel bölümünde ise ?İlköğretim 4. ve 5. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi İle Matematik Dersinde Üstün Zekâlı Öğrencilere Yönelik Uygulamalara İlişkin Öğretmen, Yönetici ve Uzman Görüşleri?ni belirlemek amacıyla 5 çeşit görüşme formu yine araştırmacı tarafından oluşturulmuştur.Araştırmanın verilerini toplamak için araştırmacı tarafından geliştirilen ?İlköğretim 4. ve 5. Sınıf Fen ve Teknoloji ile Matematik Dersinde Üstün Zekâlı Öğrencilere Yönelik Uygulamalara İlişkin Öğrenci Görüşleri? konulu ölçekler, İstanbul İli'nde bulunan Beyazıt Ford Otosan ilköğretim okulunda öğrenim gören 4. ve 5. sınıf öğrencilerine uygulanmıştır. Ayrıca ?İlköğretim 4. ve 5. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi İle Matematik Dersinde Üstün Zekâlı Öğrencilere Yönelik Uygulamalara İlişkin Öğretmen, Yönetici ve Uzman Görüşleri? konulu görüşme formları ise, İstanbul İli'nde bulunan Beyazıt Ford Otosan ilköğretim okulunda görev yapan yönetici, sınıf öğretmenleri, fen ve teknoloji dersi öğretmenleri, matematik öğretmenleri ve İstanbul Üniversitesi, Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi, Üstün Zekalılar Eğitimi Anabilim Dalı'nda görev yapan öğretim elemanlarına uygulanmıştır.Yapılan uygulama neticesinde elde edilen nicel veriler, kontrol edilip gerekli düzenlemeler yapıldıktan sonra bilgisayar ortamına aktarılmıştır. Verilerin analizi SPSS 17.0 for Windows Evaluation Version paket programı ile yapılmıştır. Araştırmanın amacına uygun olarak elde edilen verilerin analizinde öğrencilere yönelik kişisel bilgilerin tablolaştırılmasında frekanstan yararlanılmıştır. Bunun yanı sıra araştırmada maddelerin çözümünde t-testi, Kruskall Wallis ve MWU testleri kullanılmıştır.Görüşme formları ile toplanan nitel veriler de öğretmenlere yönelik kişisel bilgilerin tablolaştırılmasında frekanstan yararlanılmıştır. Soruların analizlerinde ise ?İçerik Analizi'? ve ?Betimsel Analiz? teknikleri kullanılmıştır. Bu çalışmada araştırmacının ve öğretmenlerin, yöneticilerin ve öğretim elemanlarının görüşlerini yansıtmak için betimsel analiz yapılmış sık sık doğrudan alıntılara yer verilmiştir. Ayrıca toplanan verileri açıklayabilecek kavramlara ve ilişkilere ulaşmak amacıyla içerik analizi yapılmıştır. Bu bağlamda her bir tema altında kodlar belirlenmiştir.Araştırmanın sonucunda, öğretmenlerin 4. ve 5. sınıf fen ve teknoloji ile matematik programlarının öğrencilere üst düzey düşünme becerileri, bilimsel bakış açısı, fen ve matematik bilimlerine ilgi, problem çözme becerisi kazandırmadığını; programların içeriklerinin yetersiz olduğunu, öğrencilerin ilgi ve ihtiyaçlarını karşılayamadığını, üstün zekalı öğrenciler için yeterince güncel olmadığını, diğer derslerle kısmen ilişkilendirildiğini, işlevsel olmadığını, esnek davranılamadığını, haftalık ders saatlerinin yeterli olmadığını, bireysel öğretim yapılması için sınıf mevcutlarının uygun olmadığını, öğrencilerin kendi kendilerini değerlendirmelerine fazla fırsat verilmediğini, ölçme ve değerlendirme yöntemlerini yeterli bulmadıklarını düşündükleri ortaya çıkmıştır.Öğrencilerin, anneleri ilköğretim mezunu olan üstün zekalı öğrencilerin 4. sınıf fen ve teknoloji dersi değerlendirme süreci etkinliklerini anneleri üniversite mezunu olan öğrencilerden daha yeterli buldukları, ailelerinin gelir düzeyi yüksek olan öğrencilerin içerikle ilgili maddelere gelir düzeyi orta olan ailelere göre bakış açısının daha olumlu olduğu anlaşılmaktadır. Kız öğrencilerin 5. sınıf Fen ve Teknoloji Dersi Programında yer alan değerlendirme süreci ile ilgili maddelere erkek öğrencilere göre bakış açısının daha olumlu olduğu, anneleri ilköğretim mezunu olan üstün zekalı öğrencilerin 5. sınıf fen ve teknoloji dersi değerlendirme süreci etkinliklerini anneleri lise, üniversite ve lisansüstü mezunu olan öğrencilerden daha yeterli buldukları, öğretme-öğrenme sürecinde babası ilköğretim mezunu olan öğrenciler ile babası lisansüstü mezunu olan öğrenciler arasında babası ilköğretim mezunu olan öğrencilerin 5. sınıf fen ve teknoloji programına daha eleştirel gözle baktıkları ortaya çıkmıştır. Kız öğrencilerin, erkek öğrencilere göre 5. sınıf matematik programının kazanımlarını, içeriğini, öğretme-öğrenme sürecini ve değerlendirme sürecini daha yeterli buldukları, babalarının eğitim seviyesi düşük olan öğrencilerin 5. sınıf matematik programının değerlendirme sürecine bakış açılarının babalarının eğitim seviyesi yüksek olan öğrencilere göre daha olumlu baktıkları, sonuçlarına ulaşılmıştır.Yöneticilerin görüşlerinden, programların üstün zekalı öğrencilerin gelişimlerine olumlu katkı sağlamadığı ya da çok az bir katkı sağladığı, programların içeriğinin yetersiz olduğu, esnek olmadığı, sınıf mevcutlarının daha az olması gerektiği, okul imkanlarını üstün zekalı öğrenciler için yetersiz ya da kısmen yeterli olduğu, ders kitaplarının eksik olduğu, haftalık ders saatlerini üstün zekalı öğrenciler için yetersiz kaldığı, rehberlik hizmetlerinin yeterli olmadığı, üstün zekalı öğrencilerin programlarının normal zekalı öğrencilerin programlarından farklı olmadığı, üstün zekalı öğrencilerin beklentilerinin karşılanamamasının sorunlara neden olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.Uzmanların (öğretim elemanlarının) görüşlerinden, Türkiye'de üstün zekalı öğrencilere yönelik programların olmamasının büyük bir eksiklik olduğu, üstün zekalılara yönelik uygulamaların yetersiz olduğu, dünyadaki gelişmiş ülkelerle kıyaslandığında geride kaldığı, İstanbul Üniversitesi, Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi, Üstün Zekalılar Öğretmenliği Anabilim Dalı'ndan mezun olan öğrencilerin kendi alanlarında çalışmalarına fırsat verilmediği, mezun olanların özel eğitim kurumlarında görevlerini yapabildikleri, oysa bu öğretmenlerin Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı devlet okullarında istihdam edilmesi gerektiği ortaya çıkmıştır.Araştırmadan elde edilen sonuçlara dayalı olarak çeşitli önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Sözcükler: Zeka, Üstün Zekâ, Öğretim Programı, Fen ve Teknoloji Dersi, Matematik Dersi
Fen ve teknoloji dersinde basamaklı öğretim programı uygulamaları
Öğretme-öğrenme sürecindeki yeni eğilimler araştıran, sorgulayan, eleştiren ve en önemlisi de kendi öğrenmesinden sorumlu olan öğrenciler yetiştirmeyi amaçlamaktadır. Öğretme-öğrenme sürecinde bu amaçları gerçekleştirecek yaklaşımlardan biride basamaklı öğretim programıdır. Öğrenme alanlarının basamaklara ayrıldığı, her basamağında öğrencilerden farklı görevleri yerine getirmelerinin beklendiği basamaklı öğretim programı, yapılandırmacı öğrenme kuramına dayalı öğrenci merkezli bir yaklaşımdır. Basamaklı öğretim programının temel özelliği öğrenenin öğrenmesinden sorumlu olduğu anlayışına dayanmakta, öğrenenlerin öğrenmeyi öğrenmelerine katkı sağlamakta, onları etkin kılan bir bakışı yansıtmaktadır.Bu araştırmanın amacı, ilköğretim 5. sınıf Fen ve Teknoloji dersinde basamaklı öğretim programının nasıl gerçekleştiğini ortaya koymaktır. Araştırma nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma desen modelinde gerçekleştirilmiştir.Araştırmanın uygulaması 2008-2009 öğretim yılı bahar döneminde Eskişehir'de Hürriyet İlköğretim Okulu 5/B sınıfında gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya 24 öğrenci katılmıştır. Araştırmada basamaklı öğretim programı uygulamaları, Fen ve Teknoloji dersi 5. Sınıf ?Dünya, Güneş, Ay? ve ?Canlılar Dünyasını Gezelim Tanıyalım? üniteleri kapsamında 10. 03. 2009-08. 06. 2009 tarihleri arasında toplam 52 ders saatinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri kişisel bilgi formu, video kayıtları, yarı-yapılandırılmış görüşme, araştırmacı günlüğü, öğrenci günlüğü, öğrenci ürün dosyası ve tutum ölçeği olmak üzere farklı veri toplama araçlarıyla toplanmıştır. Araştırmanın verileri betimsel analiz yoluyla çözümlenmiş ve elde edilen bulgular araştırma sorularına bağlı olarak yorumlanmıştır.Araştırma bulgularına dayalı ortaya çıkan sonuçlar şöyle sıralanabilir:?Araştırmada basamaklı öğretim programının C basamağında temel bilgi ve beceri gerektiren etkinliklere yer verilmiş ve öğrencilerin etkinliklere etkin bir biçimde katılım gösterdikleri görülmüştür. C basamağında öğrenciler kendilerinden beklenilen görevleri yerine getirmişlerdir. Öğrencilerin C basamağında yapılan etkinlikler yoluyla; eleştiri yapma, araştırma yapma, güncel sorunlara karşı duyarlı olma, meraklı olma, günlük yaşamla ilişkilendirme, yaratıcılık, sınıflandırma yapabilme, sorumluluk bilinci kazanma, özetleme becerisi edinme, yeteneklerini ortaya koyma ve empati kurma gibi becerilerinin geliştiği sonucuna ulaşılmıştır.?B basamağında öğrencilerin basamaklı öğretim programına uyum gösterdikleri ve uygulamayı benimsedikleri görülmüştür. Bu basamakta değerlendirme süreçlerinin öğrenciler tarafından benimsendiği gözlenmiştir. B basamağında yapılan etkinliklerin öğrencilerin rol oynama, tartışma yapma ve duyarlılık bilincinin gelişmesi becerilerine katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır.?A basamağında öğrencilerin üst düzeyde düşünme becerilerini kullanarak verilen görevleri yerine getirdikleri görülmüştür. A basamağında daha karmaşık düşünme becerileri gerektiren etkinlikler, öğrenciler tarafından sunulmuş ve A basamağında öğrencilerin bireysel çalışma ve işbirliği yapma ile araştırma becerilerinin geliştiği sonucuna ulaşılmıştır.?Öğrenciler, basamaklı öğretim programı kapsamındaki öğretme-öğrenme sürecinde; etkinliklerin açık ve anlaşılır olduğunu, yaparak yaşayarak öğrenmenin gerçekleştiğini, etkinlik temelli öğretimin yapıldığını ifade etmişlerdir. Öğrenciler basamaklı öğretim programı ile feni daha çekici bulduklarını ve sevdiklerini, bu uygulama ile fen dersine daha etkin katılım gösterdiklerini belirtmişlerdir.?Araştırma kapsamında basamaklı öğretim programına dayalı uygulamaların, öğrencilerin Fen ve Teknoloji Dersine yönelik tutumları üzerinde istatistiksel bakımdan anlamlı bir etki yapmadığı görülmüştür.
Fen-teknoloji-toplum-çevre öğrenme alanının çevre bilinci kazandırmasına ilişkin sınıf öğretmenlerinin görüşleri
2004 yılında ilköğretim programlarının yenilenmesi ile birlikte ilköğretim Fen Bilgisi Dersi Öğretim Programı da yenilenerek adı Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı olarak değiştirilmiştir. Yenilenen Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı içerisinde yer alan Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre öğrenme alanı çevreye ilişkin kazanımların yer aldığı önemli bir öğrenme alanıdır. İlköğretim programlarında ayrı bir çevre dersinin yer almaması ve Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre öğrenme alanında çevreye yönelik konuların yer alması nedeniyle, bu öğrenme alanı çevre bilinci geliştirmeye katkısı bakımından önemli görülmektedir. Bu araştırmada da Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı'nda yer alan Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre öğrenme alanının öğrencilere çevre bilinci kazandırmasına ilişkin sınıf öğretmenlerinin görüşlerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır.Araştırma betimsel model kapsamında nitel yaklaşım benimsenerek 2009-2010 öğretim yılı bahar döneminde Kayseri ili Melikgazi İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı 10 ilköğretim okulunda gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılarak sosyo-ekonomik açıdan alt, orta ve üst düzey olarak belirlenen ilköğretim okullarından 30 sınıf öğretmeni katılmıştır. Araştırma verileri yarı-yapılandırılmış görüşmelerle toplanmıştır. Yarı-yapılandırılmış görüşmelerle elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir.Araştırma sonucunda öğretmenlerin çevreye önem verdikleri, fakat çevre bilinci kazandırmaya yönelik Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre öğrenme alanını yeterince tanımadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenler genelde çevre bilincini çevre temizliği olarak tanımlamıştır. Çevre bilincinden söz ederken özellikle çöplerin ayrıştırılmasını bütün sosyo-ekonomik düzey okullarda görev yapan öğretmenler vurgulamıştır. 2004 Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programı'nda Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre öğrenme alanının yer almasını öğretmenler genelde yararlı olarak değerlendirmiştir. Bu öğrenme alanının kazanımlarını çevre bilinci kazandırmada genel olarak yeterli bulan öğretmenler, kazanımların uygulama boyutunda sorunla karşılaştıklarını belirtmiştir. İçerik boyutunda ise alt sosyo-ekonomik düzey okulda görev yapan öğretmenler kapsamın çok geniş olduğunu belirtirken orta ve üst sosyo-ekonomik düzey okullarda görev yapan öğretmenlerden bazıları yüzeysel olduğunu bazıları ise sürenin yetersiz olduğunu belirtmiştir. Yine içerik boyutunda öğretmenler, içeriğin yakın çevreye uygun olmadığını ve bunun da uygulamaları olumsuz etkilediğini düşünmektedir. Etkinliklerin uygulanmasında, özellikle üst sosyo-ekonomik düzey okullarda görev yapan öğretmenlerin programı takip etmedikleri ortaya çıkmıştır. Değerlendirme boyutunda ise üst sosyo-ekonomik düzey okullarda görev yapan öğretmenler proje, performans görevlerine vurgu yaparken alt ve orta sosyo-ekonomik düzey okullarda görev yapan öğretmenler genelde sözlü ve yazılı sınavlarla değerlendirme yaptıklarını belirtmiştir. Öğretmenlerin Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre öğrenme alanında çevre bilinci kazandırırken karşılaştıkları sorunlar; araç-gereç yetersizliği, uygulamanın yeterince yapılamaması, süre yetersizliği, velilerin ilgisizliği, laboratuar eksiklikleri ve gezi düzenlemede karşılaşılan sorunlar biçiminde ortaya çıkmıştır. Bütün sosyo-ekonomik düzey okullarda benzer sorunlar olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte sosyal çevrenin farklılık göstermesi sorunların içeriğinde de farklılık olduğunu ortaya çıkarmıştır.Anahtar Kelimeler: Fen ve Teknoloji, çevre bilinci, Fen-Teknoloji-Toplum-Çevre, sınıf öğretmeni
Fen ve Teknoloji dersinde bilim defteri uygulaması: İlkokul 4. sınıflar üzerine bir araştırma
Bu araştırmanın amacı, ilkokul 4. sınıf Fen ve Teknoloji dersinde bilim defteri tutmanın öğrencilerin akademik başarılarına, bilimsel süreç becerilerine, derse yönelik tutumlarına ve hatırlama düzeylerine etkisini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda araştırmada, deneme modellerinden "öntest-sontest kontrol gruplu model" kullanılmıştır. Araştırmaya ilişkin uygulama, 2014-2015 eğitim-öğretim yılının ikinci döneminde gerçekleştirilmiştir. Araştırma Eskişehir ili Tepebaşı ilçesinde bulunan bir ilkokulun 4/A ve 4/C sınıfı öğencileri üzerinde sekiz hafta süre ile yürütülmüştür. Araştırmada veri toplama araçları olarak, öğrencilerin ve ebeveynlerinin demografik özelliklerine ilişkin bilgi sahibi olmak üzere Kişisel Bilgi Formu, öğrencilerin başarılarını ve hatırlama düzeylerini ölçmek amacıyla Başarı Testi, Fen ve Teknoloji dersinin bilim defteri kullanımına göre işlenebilmesi için ders planları ve materyaller, öğrencilerin bilimsel süreç becerilerini ölçmek için Bilimsel Süreç Becerileri Ölçeği, Fen ve Teknoloji dersine ilişkin tutumlarını belirlemek amacıyla Fen ve Teknoloji Dersi Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesi SPSS paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde parametrik olmayan testlerden ilişkili örneklemler için Wilcoxon, ilişkisiz örneklemler için ise Mann-Whitney U testleri uygulanmıştır. Elde edilen bulgularda istatistiksel anlamlılık seviyesi 0.05 olarak belirlenmiştir. Araştırmanın sonucunda, Fen ve Teknoloji dersinde bilim defteri uygulamasının yapıldığı deney grubu ile bu uygulamaya yer verilmeyen kontrol grubundaki öğrencilerin akademik başarıları, bilimsel süreç becerileri ve bilgileri hatırlama düzeyleri arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. Fen ve Teknoloji dersinde, bilim defteri uygulamasının yapıldığı deney grubu öğrencilerinin Fen ve Teknoloji dersine yönelik tutumları olumlu yönde geliştiği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Bilim defterleri, fen öğretimi, fen ve teknoloji, ilkokul
İlkokul 4. sınıf fen ve teknoloji dersinde bağlam temelli öğrenme uygulamaları
21. yüzyılda eğitimde araştıran, sorgulayan, eleştiren, yapıcı, yaratıcı, en önemlisi de yaşam boyu öğrenen ve öğrenme sorumluluğu taşıyan bireyler yetiştirilmesi amaçlanmaktadır. Eğitimde bu amacı yerine getirmenin yollarından biri de öğretim sürecinde öğrenciyi etkin kılan yaklaşımlar kullanmaktan geçmektedir. Öğretme-öğrenme sürecinde öğrenciyi etkin kılan yaklaşımlardan biri de bağlam temelli öğrenme yaklaşımıdır. Bağlam temelli öğrenme, günlük yaşamdan bağlamları sınıf ortamındaki konulara ilişkilendirerek ele alan bir yaklaşımdır. Fen ve Teknoloji dersinin temel amaçlarından biri de öğrencilere öğrenmeyi öğreterek ve öğrencilerin düşünme becerilerini geliştirerek; sorgulayan bireyler olmalarını sağlamaktır. Bağlam temelli öğrenme öğrencilerin bu amaç doğrultusunda gelişmesine katkı sağlayacak- öğretme-öğrenme sürecinin etkin kılma, ilgi çekici ve yaşamsal olmasını sağlama gibi özellikler taşımaktadır. Ayrıca bağlam temelli öğrenme, Fen ve Teknoloji dersinde öğrencilerin deneyimlerinin yansıtılmasına olanak tanınması, konuların günlük yaşamı yansıtması ve öğrencilerin günlük yaşamda uygulama yapmasını sağlayacak bir yaklaşım olarak da görülmektedir. Bu araştırmanın amacı, ilkokul 4. sınıf Fen ve Teknoloji dersinde bağlam temelli öğrenme REACT modeline göre düzenlenmiş etkinliklerin öğrenme sürecine yansımalarını belirlemektir. Araştırma, nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma araştırma modellerinden iç içe karma yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya, 2014-2015 öğretim yılı güz döneminde Eskişehir'de Ülkü İlkokulu 4/G sınıfında yer alan 18 öğrenci katılmıştır. Araştırmada bağlam temelli öğrenme yaklaşımı REACT modeline göre gerçekleştirilen uygulama "Vücudumuzun Bilmecesini Çözelim" ünitesi kapsamında 21 ders saatinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri; akademik başarı testi, bilimsel tutum ölçeği, fen öğrenmeye yönelik motivasyon ölçeği, öğretmen ve öğrencilerle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler ve gözlem yoluyla toplanmıştır. Araştırmanın nicel verileri betimsel ve çıkarımsal istatistikler, nitel verileri ise verileri içerik analizi yoluyla çözümlenmiş ve elde edilen bulgular araştırma sorularına bağlı olarak yorumlanmıştır. Araştırma bulgularına dayalı ortaya çıkan sonuçlar şöyle sıralanabilir: • Bağlam temelli öğrenme yaklaşımı REACT modeli uygulamamalarının öğrencilerin akademik başarıları ve hatırda tutma düzeyleri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etki yaptığı ortaya çıkmıştır. • Bağlam temelli öğrenme yaklaşımı REACT modeli uygulamamalarının öğrencilerin bilimsel tutumları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etki yapmadığı anlaşılmıştır. • Bağlam temelli öğrenme yaklaşımı REACT modeli uygulamamalarının öğrencilerin Fen ve Teknoloji dersi motivasyonu üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etki yaptığı ortaya çıkmıştır. • Bağlam temelli öğrenme REACT modelinin öğrencilerin bağlam-konu ilişkisi kurma, yaratıcılık, araştırma, öğrenmeyi sağlama, günlük yaşamla ilişkilendirme ve kariyer gelişimine katkı sağladığı ortaya çıkmıştır. • Bağlam temelli öğrenme REACT modelinin Fen ve Teknoloji dersine, öğrencilerin olumlu tutum geliştirmesi, motivasyonlarını artırması ve bilimsel süreç becerilerini geliştirmesi bakımından katkı sağladığı ortaya çıkmıştır. Bağlam temelli öğrenme REACT modelinin, öğrencilerin bilimsel süreç becerilerini geliştirdiği; bu kapsamda öğrencilerin gözlem yapma, sınıflama ve modelleme becerilerini geliştirdiği anlaşılmıştır. • Bağlam temelli öğrenme REACT modeli kapsamında gerçekleştirilen etkinliklerden tavuk kesme, robot yapma, akciğer modeli, solunum modeli ve stetoskop etkinliklerin öğrenciler tarafından beğenildiği ve öğrencilerin öğrenmesine katkı yaptığı anlaşılmıştır. Etkinler öğrencilerin etkinliklere yoğun olarak katıldıkları ve etkinlikleri severek yaptıkları gözlenmiştir. • Bağlam temelli öğrenme REACT modeli kapsamında gerçekleştirilen uygulamalarda öğretmen, ailelerin maddi durumunun yetersiz olması, öğrencilerin devamsızlığı ve okulun imkânlarının yetersiz olmasını yaşanan sorunlar olarak belirtmiştir. Öğrenciler ise göre bazı bilgileri öğrenmede ve etkinlikleri gerçekleştirmede bazen zorlandıklarını belirtmişlerdir. • Bağlam temelli öğrenme REACT modelinin uygulamalarına dönük olarak öğretmen; hazır bulunuşluğun sağlanması, daha fazla etkinlik yapılması, öğrenci katılımının sağlanması, öğrencilerin araştırmaya yönlendirilmesi ve aile desteğinin alınmasını önerirken, öğrenciler uygulama sırasında müzik etkinliklerine ve model çizme çalışmalarına yer verilmesini önermişlerdir. Anahtar Sözcükler: Fen ve Teknoloji, bağlam temelli öğrenme, akademik başarı, bilimsel tutum, motivasyon
İlköğretim 5. sınıf fen ve teknoloji dersi programındaki kazanım ve etkinliklerin çoklu zekâ kuramı açısından değerlendirilmesi
Bu araştırmanın amacı, ilköğretim 5.sınıf Fen ve Teknoloji dersi programında, ?Dünya, Güneş ve Ay? ve ?Yaşamımızdaki Elektrik? ünitelerindeki kazanım ve etkinliklerin Çoklu Zekâ Kuramı açısından değerlendirilmesine ilişkin öğretmen görüşlerini belirlemektir. Bu nedenle tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, Malatya ili merkez ilçesi belediye sınırları dâhilindeki ilköğretim okullarının 5. sınıflarında görev yapan 262 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Örneklemi, seçkisiz biçimde ulaşılabilen toplam 190 sınıf öğretmeni oluşturmuştur. Veri toplamak amacı ile anket kullanılmıştır. Ankette 5'i kişisel bilgilere; 65'i ise Fen ve Teknoloji dersi programının ?Dünya, Güneş ve Ay? ve ?Yaşamımızdaki Elektrik? ünitelerindeki kazanım ve etkinliklerin Çoklu Zekâ Kuramı açısından değerlendirilmesine yönelik olmak üzere toplam 70 madde vardır. Kazanım ve etkinliklerle ilgili maddelerin karşısında ise Çoklu Zekâ Kuramı'nı oluşturan 8 zekâ alanı sıralanmıştır. Anketin geçerlik ve güvenirliği uzman kanısı ve ön uygulama ile sağlanmıştır. ?Dünya, Güneş ve Ay? ve ?Yaşamımızdaki Elektrik? ünitelerindeki kazanım ve etkinliklerin Çoklu Zekâ Kuramı açısından değerlendirilmesi ile ilgili olarak, öğretmenlerden 65 kazanım ve etkinliğin her birinde, baskın olan bir zekâ alanını işaretlemeleri istenmiştir.Verilerin istatistiksel analizi için bilgisayar paket programı kullanılmış; bu ünitelerde yer alan kazanım ve etkinliklerin hangi zekâ alanına uygun olduğu ile ilgili olarak; mesleki kıdem, mezun olunan yüksek öğretim kurumu, öğrenme-öğretme kuram ve yaklaşımlarıyla ilgili hizmet-içi eğitim alıp almamalarına göre, öğretmen görüşlerinin dağılımı, frekans ve yüzdeleri ile çapraz tablolar şeklinde verilmiş ve yorumlanmıştır.Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre öğretmenlerin; İlköğretim 5.sınıf Fen ve Teknoloji dersi programında ?Dünya, Güneş ve Ay? ve ?Yaşamımızdaki Elektrik? ünitelerindeki kazanım ve etkinliklerin, Çoklu Zekâ Kuramı açısından değerlendirilmesi ile ilgili olarak, öğrenme-öğretme sürecinde yapılan tüm faaliyetler dikkate alındığında, hemen hemen tüm zekâ alanlarına dağılmasına rağmen, daha çok görsel-uzamsal, mantıksal-matematiksel ve sözel-dilsel zekâ alanlarında odaklandığını; ayrıca mesleki kıdemleri, mezun oldukları yüksek öğretim kurumu ve öğrenme-öğretme kuram ve yaklaşımlarıyla ilgili hizmet-içi eğitim alıp almamaları bakımından da benzer düşündükleri belirlenmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara dayalı olarak çeşitli önerilerde bulunulmuştur.
7. sınıf MEB fen ve teknoloji dersi ders, öğrenci çalışma ve öğretmen kılavuz kitaplarının incelenmesi (İstanbul ili, Ümraniye, Çekmeköy ve Sancaktepe ilçeleri örneği)
Bu çalışmanın amacı 2007-2008 öğretim yılında uygulamaya konulan 7. sınıf Fen ve Teknoloji dersi, ders, öğrenci çalışma ve öğretmen kılavuz kitaplarının, öğretmen, öğrenci ve veli görüşleri bağlamında incelenmesinin yapılmasıdır. Çalışma, Haziran 2007 tarih, 2597 sayılı Tebliğler Dergisi'nde ?Ders Kitapları İle Eğitim Araçlarının İncelenmesi ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönerge?de belirtilen ?içerik?, ?dil, anlatım ve üslup?, ?öğrenme, öğretme ve ölçme ? değerlendirme? ile ?teknik tasarım ve düzenleme? ölçütlerine göre araştırmacı tarafından geliştirilen, öğrenci, öğretmen ve veli anketleriyle gerçekleştirilmiştir. Çalışma, betimsel bir araştırmadır. Küme örnekleme yoluyla seçilen İstanbul ili, Ümraniye, Çekmeköy ve Sancaktepe ilçelerinde bulunan 29 ilköğretim okullarında görev yapan 49 7. sınıf fen ve teknoloji öğretmeni ile bu okullardan rastgele seçilen 277 7. sınıf öğrencisi ve bu öğrencilerden 125'inin velisi çalışma grubunu oluşturmaktadır. Anket formları yardımıyla toplanan verinin çözümlenmesinde SPSS 16.0 programı kullanılmıştır. Çözümlemelerde, frekans, yüzde ve çapraz tablolamadan yararlanılmıştır.Çalışma sonunda özetle şu sonuçlara ulaşılmıştır: genel itibariyle velilerin içerik, dil, anlatım ve üslup, öğrenme, öğretme ve ölçme ? değerlendirme ve teknik tasarım ve düzenleme boyutlarında tamamen olumlu görüşe sahip oldukları belirlenmiştir. İçerik boyutuyla ilgili, öğretmenlerin büyük ölçüde olumlu, öğrencilerin ise olumsuz baktıkları belirlenmiştir. Öğretmenler, dil, anlatım ve üslup boyutuyla ilgili tamamen olumlu görüşe sahip iken, öğrenciler nispeten bazı hususlarda olumsuz bakış açısına sahiptir. Öğrenme, öğretme ve ölçme ? değerlendirme boyutuyla ilgili öğretmenlerin büyük ölçüde olumlu, öğrencilerin ise bazı hususlarda olumsuz baktıkları izlenimi edinilmiştir. Teknik tasarım ve düzenleme boyutunda, öğretmen, öğrenci ve velilerin tamamen olumlu görüş bildirdikleri tespit edilmiştir.Anahtar kelimeler: Ders kitabı, öğrenci çalışma kitabı, öğretmen kılavuz kitabı.
Fen ve teknoloji öğretmenlerinin uygulama çalışmaları yaparken karşılaştıkları engeller
Bu araştırmada, ilköğretim okulları, 2. kademede görev yapan fen ve teknoloji öğretmenlerinin uygulama çalışmaları yaparken karşılaştıkları engeller; fiziki ortam yeterlilikleri ve yöneticiden kaynaklanan engeller bakımından belirlenmeye çalışılmaktadır.Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma anketi; İstanbul ili, Anadolu yakasında yer alan 3 ilçede bulunan devlet ve özel okul olmak üzere toplam 60 ilköğretim okulunda uygulanmıştır. Anket, ilköğretim okullarının sadece 2. kademede görev yapan fen ve teknoloji öğretmenlerine uygulanmıştır. Ankete 117 fen ve teknoloji öğretmeni katılmıştır. Anket formu iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde fen ve teknoloji öğretmenlerinin cinsiyet, kıdem, mezun olunan okul, bulunduğu okuldaki çalışma süresi, görev yaptığı okul türü, haftalık ders saati, sınıftaki öğrenci sayısı, bulundukları okulda laboratuvar olup olmadığı ve laboratuvardan yararlanma durumları gibi kişisel ve bağımsız sorular bulunmaktadır. İkinci bölümde ise fiziki ortamın sorgulandığı 13 ve yöneticiden kaynaklanan engellerin sorgulandığı 14 soru bulunmaktadır.Bu çalışma 6 bölümden oluşmaktadır; bunlar, giriş, ilgili yayınlar, yöntem, bulgular, sonuçlar ve önerilerdir. Elde edilen verilerin istatistikî çözümlemelerinde p<0.05 düzeyinde anlamlı bulunan sonuçlar tablolarla gösterilmiş ve değerlendirilmiştir. Anlamlı bir farklılık göstermeyen gruplar araştırma dışı bırakılmıştır.
İlköğretim 2. kademe öğrencilerinin fen teknoloji dersine ve fen deneylerine yönelik tutumlarının fen teknoloji dersi çalışma davranışlarıyla olan ilişkisi: İstanbul ili Tuzla ilçesi örneği
Fen ve Teknoloji dersi, öğrencilerin bilimsel düşünmelerini sağlayan, çevreye olan ilgilerini artıran, yaratıcılıklarını geliştiren temel derslerden birisidir. Öğrencilerin Fen Teknoloji Dersine karşı tutumları bir üst kademede Fizik, Kimya, Biyoloji derslerine karşı tutumlarını etkileyecektir. İlköğretim II. Kademe öğrencilerinin Fen ve Teknoloji Dersine ve Fen Deneylerine olan ilgi ve tutumları bu derse karşı çalışma davranışlarını da etkileyecektir.Bu araştırmada ilköğretim II. kademede öğrenim gören öğrencilerin fen teknoloji dersine ve fen deneylerine yönelik tutumlarının ve de fen teknoloji dersi çalışma davranışlarının öğrencilerin cinsiyet, sınıf düzeyi, algılanan sosyoekonomik düzeyi, annenin eğitim düzeyi, babanın eğitim düzeyi, evdeki çalışma ortamı, kardeş sayısı, ailenin çocuk yetiştirme tutumu, okul memnuniyeti, bilimsel araştırmaya ilgi düzeyi değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Aynı zamanda fen teknoloji dersi ve fen deneylerine yönelik tutumlarının ders çalışma davranışlarıyla istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki gösterip göstermediği incelenmiştir.Araştırmanın evrenini, 2011-2012 eğitim öğretim yılında Tuzla ilçesinde öğrenim gören MEB'e bağlı ilköğretim II. kademe öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise, bu okullarda öğrenim gören 29 tane ilköğretim okulundan random yöntemi ile seçilmiş 8 tane ilköğretim okulundan 407 öğrenci oluşturmaktadır.Araştırma yapılırken Kaya ve Böyük (2011) tarafından geliştirilen, Fen Teknoloji Dersine yönelik 13 ve Fen deneylerine yönelik 8 tutum maddesinden oluşan Likert ölçek, Batlaş 'a (1996) ait olan 73 sorudan, 7 alt kategoriden oluşmuş çalışma davranışları değerlendirme ölçeği kullanılmıştır. Ayrıca kişisel bilgi formu ile öğrencilerin istenilen demografik özellikleri tespit edilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde SPSS 15.0 paket programı kullanılarak demografik özelliklerin frekans ve yüzde değerleri incelenmiş, ölçeklerden alınan puanların aritmetik ortalamaları ve standart sapmaları hesaplanmış, fark testlerinde t testi, varyans analizi (One- Way ANOVA), Kruskal Wallis-H testi yapılmıştır. İlişkisel analizde Pearson Korelasyon analizi yapılmıştır.Öğrencilerin Fen Teknoloji Dersine yönelik tutumlarının evdeki çalışma ortamı, babanın eğitim düzeyi, bilimsel araştırmaya ilgisi, kardeş sayısı, sosyoekonomik düzeyi, sınıf düzeyi, annenin eğitim düzeyi değişkenine göre anlamlı bir farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Öğrencilerin Fen Deneylerine yönelik tutumlarının bilimsel araştırmaya ilgisi, sınıf düzeyi değişkenine göre anlamlı bir farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Ders çalışma davranışlarının cinsiyet, okul memnuniyeti, çalışma ortamı, sınıf düzeyi, bilimsel araştırmaya ilgisi, ailenin çocuk yetiştirme tutumu değişkenine göre anlamlı bir farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Öğrencilerin Fen Teknoloji dersine olan tutumları ile ders çalışma davranışları arasında ve Fen Deneylerine olan tutumları ile ders çalışma davranışları arasında anlamlı bir ilişki gösterdiği tespit edilmiştir.Kullanılan Anahtar Kelimeler: Fen ve Teknoloji Dersi, Fen Deneyleri, Tutum, Çalışma Davranışı
İlköğretim okulu 4 ve 5.sınıflarda fen ve teknoloji dersinin yürütülmesine ilişkin sınıf öğretmenleri ve fen ve teknoloji öğretmenlerinin görüşleri: İstanbul ili Anadolu Yakası örneği
Bu araştırmanın temel amacı; ilköğretim 4. ve 5. sınıflarda fen ve teknoloji dersinin yürütülmesine ilişkin sınıf öğretmenleri ve fen ve teknoloji öğretmenlerinin görüşlerini değerlendirmektir.Araştırmada, tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2011-2012 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Anadolu Yakası'nda ilköğretim okullarında görev yapan 317 sınıf öğretmeni ve fen ve teknoloji öğretmenidir. Araştırmada verilerin toplanması amacıyla kişisel bilgi formu ve anket geliştirilmiştir. Verilerin analizinde, yüzde, frekans değerleri ve çapraz tablolardan yararlanılmıştır.Mezuniyeti fen alanı dışındaki sınıf öğretmenlerinin deney ve etkinlikleri düzenlemede kendilerini yetersiz hissettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Hizmet içi eğitim alan öğretmenlerin, hizmet içi eğitim almayanlara göre deney ve etkinlik düzenlemede daha etkin oldukları saptanmıştır.Fen ve teknoloji branşı öğretmenleri MEB tarafından ilköğretim 4. ve 5. sınıf fen ve teknoloji dersinin yürütülmesine ilişkin düzenleme yapılması gerektiğini düşünmektedirler. Sınıf öğretmenleri ilköğretim 4. ve 5. sınıflarda sınıf öğretmenlerini başarılı bulmaktadırlar. Fen ve teknoloji öğretmenleri, ilköğretim 4. ve 5. sınıflarda fen ve teknoloji derslerinin, branş öğretmenleri tarafından yürütülmesi durumunda, öğrencilerin 6, 7 ve 8. sınıflarda dersi daha iyi kavrayacaklarını belirtmektedirler.Fen ve teknoloji öğretmenleri ile sınıf öğretmenleri fen laboratuarlarında deney ve etkinlik hazırlamada bir görevlinin olmasını istemektedirler. İlköğretim okulları 4. ve 5. sınıflarda fen ve teknoloji dersini yürüten sınıf öğretmenlerine fen öğretimi ile ilgili hizmet içi eğitim verilmesi ihtiyacı ortaya çıkmaktadır. Kıdemi 1-5 yıl arasında olan öğretmenler diğer kıdem gruplarına göre fen öğretimi, deney ve etkinliklerin düzenlenmesi konularında kendilerinin daha yetersiz olduklarını belirmektedirler. İlköğretim 4. ve 5. sınıflarda fen ve teknoloji dersinin diğer derslere göre daha fazla uzmanlık gerektirdiği her iki branş tarafından da ifade edilmektedir.Anahtar Kelimeler: İlköğretim 4 ve 5.sınıflar, Sınıf Öğretmeni, Fen ve Teknoloji Öğretmeni
İlköğretim Fen ve Teknoloji dersinde proje tabanlı öğrenmenin bilimsel süreç becerilerine, başarı ve tutum üzerine etkisi
Bu araştırma, Proje Tabanlı Öğrenme yaklaşımının İlköğretim 6. sınıf öğrencilerinin bilimsel süreç becerilerine, Fen ve Teknoloji Dersi kapsamındaki biyoloji konularına yönelik tutumlarına ve öğrencilerin Fen ve Teknoloji dersindeki başarılarına etkisini araştırmak amacıyla gerçekleştirilmiştir.Araştırmada, kontrol gruplu ön test ? son test deneysel deseni uygulanmıştır. Araştırmaya 2009-2010 eğitim-öğretim yılında Çanakkale ilinden, Çanakkale İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün belirlediği, dört ilköğretim okulundan (Gazi İlköğretim Okulu, Cumhuriyet İlköğretim Okulu, Onsekiz Mart İlköğretim Okulu, Arıburun İlköğretim Okulu) toplam 76 ilköğretim 6. sınıf öğrencisi katılmıştır. Deney ve kontrol grupları yansız atma ile belirlenmiştir.Belirlenen deney grubu öğrencilerine, dönem başında ?Proje Nasıl Yapılır?? adı altında, araştırmacı tarafından bir seminer verilmiştir. Seminer sonunda araştırmada kullanılan ön testler uygulanmıştır. Deney grubundaki öğrencilere çalışma programı hazırlandıktan sonra, öğrenciler gerçekleştirecekleri projeye ait, problem cümlelerini oluşturmuşlardır. Deney düzeneklerini kurmak için Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Eğitim Fakültesi Biyoloji Laboratuvarı kullanılmıştır. Ölçümlerini tamamlayan öğrenciler, posterlerini hazırlayıp, dönem sonu düzenlenen Bilim Şenliğinde sunumlarını gerçekleştirmişlerdir. Sürecin tamamlanmasından sonra, son testler uygulanmıştır.Kontrol grubu öğrencilerine dönem başında ve dönem sonunda, ön-son testler uygulanmıştır. Kontrol grubu öğrencileri, Proje Tabanlı Öğrenme uygulamalarına katılmamışlardır. Normal eğitim-öğretim süreçlerine devam etmişlerdir.Araştırmada, veri toplama aracı olarak ?Bilimsel Süreç Becerileri Testi?, ?Fen ve Teknolojiye Yönelik Tutum Ölçeği? ve ?Fen ve Teknoloji Başarı Testi? kullanılmıştır. Ön test ? Son test verilerine, ilişkili örneklem t-testi ve ilişkisiz örneklem t-testi uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 17.0 Paket Programı kullanılmıştır. Veriler %95 anlamlılık düzeyinde analiz edilmişlerdir. Bulgulardan elde edilen sonuçlara dayanarak, Proje tabanlı öğrenmenin öğrencilerin bilimsel süreç becerilerine, Fen ve Teknolojiye yönelik tutumlarına ve Fen ve Teknoloji dersi başarılarına olumlu bir katkı sağladığı sonucuna varılmıştır.Anahtar Kelimeler: Fen ve Teknoloji Öğretimi, İlköğretim, Proje Tabanlı Öğrenme, Bilimsel Süreç Becerileri, Tutum, Başarı.
İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin ses hakkındaki bilgi düzeylerinin belirlenmesi
Bu araştırmanın amacı; ilköğretim sekizinci sınıfta öğrenim gören öğrencilerin Fen ve Teknoloji dersindeki ses konusu, ses kavramları hakkındaki bilgi düzeylerini belirlemektir. Bu çalışma; 2011 ? 2012 eğitim öğretim yılında, İstanbul ili Bağcılar ilçesine bağlı Arif Nihat Asya İlköğretim Okulu'nda sekizinci sınıfta öğrenim gören toplam 240 (116 kız, 124 erkek) öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Öğrencilere, ses konusundaki bilgi düzeylerini belirlemek için 20 soruluk bir başarı testi uygulanmıştır. Öğrencilerin her bir soruya verdikleri cevaplar betimsel olarak değerlendirilip yorumlanmıştır. Testten elde edilen bulgulara göre, ilköğretim sekizinci sınıf öğrencilerinin ses konusu ve ses kavramları hakkında birçok eksik ya da yanlış bilgiye sahip oldukları bulunmuştur. Elde edilen bulgular literatürdeki çalışmalarla benzerlik gösterirken, literatürde yer almayan yeni bulgular da elde edilmiştir. Çalışmaya katılan altı tane sekizinci sınıf şubelerinin ve cinsiyetler arasında bilgi düzeyleri açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılıkların olduğu bulunmuştur. Bu çalışmanın sonucunda elde edilen bulgular ve bilgi düzeylerindeki eksikliklere yönelik önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Ses, Ses Kavramları, Frekans, Şiddet, Fen ve Teknoloji
Web tabanlı yazılım olan vitamin programının öğrencilerin Fen ve Teknoloji dersindeki başarılarına ve tutumlarına etkisi
Bu deneysel araştırmanın genel amacı, Web Tabanlı Yazılım Olan Vitamin Programının fen ve teknoloji dersinde öğrenci başarılarını ve tutumlarını ne ölçüde etkilediği ile ilgilidir. Araştırmada Web Tabanlı Yazılım Olan Vitamin Programı ile işlenen ve işlenmeyen derslerin öğrenci başarılarını ne ölçüde etkilediği araştırılmıştır.Araştırma 2010-2011 eğitim öğretim yılının 2. Yarıyılında Çanakkale ili Biga ilçesi Fatih İlköğretim Okulunda gerçekleştirilmiştir. 4. Sınıflardan yansız bir şekilde biri deney, biri kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Deney grubu öğrenci sayısı 20 dir. Kontrol grubu öğrenci sayısı 16 dır.Deney grubu öğrencilerinde `' Gezegenimiz Dünya'' adlı fen ve teknoloji dersini Web Tabanlı Yazılım olan Vitamin Programıyla işlenmiştir. Kontrol grubu öğrencilerinde ise `'Gezegenimiz Dünya'' adlı fen ve teknoloji dersini düz anlatım yoluyla, kılavuz kitapla işlenmiştir.Araştırma verileri analizinde t-testi ve iki faktörlü (F) varyans analizi kullanılmıştır. Araştırma sonunda deney grubu ile kontrol grubunun `'Gezegenimiz Dünya'' adlı ünitesindeki akademik başarı sontest puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir fark çıkmış, fakat fen ve teknoloji dersine karşı tutumları açısından anlamlı bir fark çıkmamıştır. Gruplar arasında cinsiyete dayalı başarı ve tutum puanları arasında da anlamlı bir fark çıkmamıştır.Anahtar Sözcükler: Meb Vitamin, Fen ve Teknoloji dersi, Bilgisayar Destekli Öğretim.
7. sınıf Fen ve Teknoloji dersi öğretim programı ünite konularına yönelik bilimsel süreç becerileri testinin geliştirilmesi
Araştırmanın genel amacı ilköğretim 7. sınıf fen ve teknoloji dersi öğretim programı ünite konularına yönelik bilimsel süreç becerilerini ölçen geçerli ve güvenilir '7. Sınıflara Yönelik Bilimsel Süreç Becerileri Testi (BSBT-7)' geliştirmektir. Ayrıca alt amaç olarak, BSBT-7 puanlarının cinsiyet, okul fen ve teknoloji dersi notları, anne- baba eğitim durumları, dershaneye kayıtlı olma durumları ve kaynak kullanımları arasındaki ilişki araştırılmıştır.Bu amaç kapsamında, çoktan seçmeli 43 maddelik bir soru havuzu oluşturulmuştur. Kapsam geçerliliği için uzman görüşü alınmış ve uzmanların görüşleri doğrultusunda 37 soruluk bir test ile pilot uygulamaya geçilmiştir. Pilot uygulama örneklemden farklı ve Çanakkale Merkez ilçede bulunan 100 ilköğretim 7. sınıf öğrencisi ile yürütülmüş ve ardından madde analizi, yapı geçerliğini kontrol için faktör analizi ve güvenirlik için iç tutarlık analizi yapılmıştır.Madde analizi ardından güçlük indeksi 0.6'dan küçük ve ayırt ediciliği 0.2'den küçük 5 soru testten çıkarılmıştır. Yapılan faktör analizi sonucunda birden fazla faktörde yüksek yük değerine sahip olan 1 madde testten çıkarılmış ve son halde testte kalan 31 maddenin teste ilişkin varyansın %54.93'ünü açıklayan 7 faktör altında toplandığı görülmüştür. Asıl uygulama öncesi yapılan eşdeğer yarılar analizi sonuçlarına göre formlar arası korelasyon 0.706 ve KR 20 katsayısı 0.885 olarak saptanmıştır.Asıl uygulama, Çanakkale ili Merkez ilçede bulunan 4 ilköğretim okulunda 168 tane 7. sınıf öğrencisi ile yürütülmüştür. Örneklem içerisinde yer alan 38 kişiye ayrıca ölçüt bir test uygulanmıştır ve bu grubun BSBT-7 puanları ile ölçüt puanları arasındaki korelasyon 0.732 olarak hesaplanmıştır. Ayrıca testin iç tutarlılığına tekrar bakılmış ve formlar arası korelasyon 0.705 ve iki kısım için de genel alfa değeri 0.825 ve 0.826 olarak bulunmuştur.Ayrıca, BSBT-7 puanlarının okul fen ve teknoloji dersi notlarına, baba eğitim durumlarına ve dershaneye kayıtlı olma durumlarına göre anlamlı farklılık gösterdiği saptanmıştır (p<.05). BSBT-7 puanlarında, cinsiyete, anne eğitim durumuna ve kaynak kullanımına göre anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p>.05).Anahtar kelimeler: Bilimsel Süreç Becerileri, Test Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik
Kırsal ve kentsel kesimdeki sınıf öğretmenlerinin fen ve teknoloji dersi öğretim süreci yeterliklerinin değerlendirilmesi
Kırsal ve kentsel kesimde görev yapan sınıf öğretmenlerinin görüşlerine göre, fen ve teknoloji dersi öğretim süreci yeterliklerinin değerlendirilmesi amaçlanan bu araştırmada zenginleştirilmiş desen ve karşılaştırmalı ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2012-2013 eğitim-öğretim yılında Kütahya ilinde görev yapan 4. sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Fen ve teknoloji dersi öğretim süreci yeterlik anketi uygulamasında örneklem seçimine gidilmeden evrenin tamamına ulaşılmaya çalışmış ancak 377 öğretmenden 268' i değerlendirmeye alınmıştır. Uygulanan anketin verilerine göre ortalama puanları düşük 50 sınıf öğretmeni görüşmenin, ortalama puanları yüksek 6 sınıf öğretmeni ise gözlemin çalışma grubunu oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak, MEB tarafından yayımlanan "Öğretmenlik Mesleği Genel Yeterlikleri" dikkate alınarak, belirlenen öğrenme-öğretme süreci yeterliğine ilişkin performans göstergeleri 5'li likert tipi anket haline getirilerek kullanılmıştır. Aynı performans göstergeleri görüşme ve gözlem teknikleri kullanılarak da incelenmiştir. Anket ve gözlem verileri SPSS programı kullanılarak, görüşme verileri ise içerik analizi yapılarak çözümlenmiştir. Kırsal kesimde ve kentsel kesimde görev yapan 4. sınıf öğretmenlerinin yeterlikleri konusunda verdikleri yanıtlar frekanslardan, yüzdelerden ve aritmetik ortalamalardan elde edilen sonuçlar ışığında yorumlanmıştır. Gözlem yoluyla elde edilen veriler aritmetik ortalamayla, görüşme yoluyla elde edilen veriler ise içerik analizi yapılarak yorumlanmıştır. Kırsal ve kentsel kesimde çalışma durumlarının "materyal hazırlama" ve "bireysel farklılıkları dikkate alarak öğretimi çeşitlendirme" yeterlikleri üzerinde kentsel kesim lehine anlamlı fark oluşturacak bir etken olduğu saptanmıştır. Ayrıca cinsiyetin "dersi planlama, materyal hazırlama, öğrenme ortamını düzenleme, bireysel farklılıkları dikkate alarak öğretimi çeşitlendirme, davranış yönetimi" yeterlikleri üzerinde bayanların lehine anlamlı fark oluşturacak bir etken olduğu saptanmıştır. Yapılan araştırmanın bulgularına dayalı olarak hizmet öncesi ve hizmet içi öğretmen yetiştirme programlarına ve araştırmacılara ilişkin öneriler getirilmiştir. Anahtar kelimeler: Fen ve teknoloji dersi, öğretim süreci yeterlikleri, sınıf öğretmeni.