2015-2017 yılları arasında Akdeniz Üniversitesi Hastanesine genitoüriner travma öyküsü ile başvuran çocuk olguların özellikleri

Çalışmamızda genitoüriner travma (GÜST) öyküsüyle başvuran çocuklarda oluşan yaralanmaların sıklığını ve demografik özelliklerini belirlemek, adli tıp açısından değerlendirmek, istismar açısından göz önünde bulundurulması gereken hususları gözden geçirmek, alınabilecek önlemleri hatırlatmak amaçlanmıştır. Çalışmada 01 Ocak 2015 – 31 Aralık 2017 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Hastanesine genitoüriner travma öyküsüyle başvuran 0-18 yaş grubu olgular, Mia-Med Hastane Bilgi Yönetim Sisteminde GÜST ile ilişkili olabilecek ICD-10 kodlarıyla retrospektif taranarak belirlenmiştir. Genitoüriner travma öyküsüyle başvuran 191 olgu (%0,14) olduğu saptanmıştır. Olguların yaralanma zamanı, yaralanma yeri, mekanizması, beraberinde bulunan diğer yaralanma bölgeleri, yara bulguları, adli tıp açısından yaralanma düzeyi, adli rapor düzenlenme sıklığı ve adli rapor düzenlenen ve düzenlenmeyen olgular arası farklar gibi özellikleri değerlendirilmiştir. Genitoüriner travma öyküsü olan olguların 87'sinin (%45,5) kız çocuğu, 104'ünün (%54,5) erkek çocuğu olduğu, olguların yaş ortalamasının 7,9 yaş (95,3 ay, en küçük 10 ay, en büyük 214 ay) olduğu ve 76 (%39,8) olgu ile en çok 4-7 yaş (48-95 ay) grubuna rastlandığı, olguların 112'sinin (%58,6) 8 yaş altında olduğu belirlenmiştir. Olguların hastaneye en çok yaz aylarında (n: 61, %31,9), Ağustos ayında (n:24, %12,6), Pazar günü (n: 38, %19,9) ve 18:00-23:59 saat aralığında (n: 106, %55,5) başvurduğu tespit edilmiştir. Genitoüriner travmaların 58'inin (%30,5) yol/bulvarda, 34'ünün (%17,8) evde, 14'ünün (%7,3) çocuk parkı/eğlence parkı/spor alanında meydana geldiği anlaşılmış, olguların 61'inde (%31,9) tıbbi kayıtlarda olayın gerçekleştiği yer ile ilgili veriye ulaşılamamıştır. Olguların 157'sinde (%82,2) künt travma, 21'inde (%11,0) yanık, 6'sında (%3,1) penetran travma yaralanmadan sorumlu bulunmuştur. Yedi olgu (%3,7) ise diğer yaralanma şekilleri olarak değerlendirilmiştir. GÜST'ların; en sık (n:75, %39,3) düşme, trafik kazası (n:56, 29,3), yanık (n:21, %11,0) nedeniyle meydana geldiği tespit edilmiştir. Düşme olgularının 39'unun (%52,0) kendi seviyesinden, 31'inin (%41,3) kendi seviyesinden daha yüksek mesafeden düştüğü saptanmış, 5 olgunun (%6,7) tıbbi kayıtlarında düşme seviyesi ile ilgili bilgiye ulaşılamamıştır. Trafik kazası geçiren olguların 21'inde (%37,5) bisiklet, 12'sinde (%21,5) motosiklet, 11'inde (%19,6) yaya, 11'inde (%19,6) araç içi trafik kazası geçirdiği, araç dışı trafik kazası olgularından birinde ise ne tür bir araç dışı trafik kazası olduğu konusunda bilgi kayıtlı olmadığı belirlenmiştir. Bisiklet kazaları çocuklardaki genel trafik kazası ile ilgili kaynaklardan farklı olarak; çalışmamızda %37,5 (n:21) ile trafik kazaları içinde en büyük grubu oluşturmuştur. Toplam 21 yanık olgusunun 19'u haşlanma yanığı iken 2 alev yanığı olgusu saptanmıştır. GÜST öyküsü olan olguların 12'sinde (%6,2) herhangi bir fiziksel bulgu saptanmadığı, 21'inde (%11,0) izole hematüri bulunduğu, 117'sinde (%61,3) sadece dış genital bölgede yaralanma, 32'sinde (%16,8) sağ ve/veya sol böbrekte yaralanma, 5'inde (%2,6) dış genital bölge yaralanması ile birlikte üretra yaralanması saptandığı, 3'ünde (%1,6) sadece mesane yaralanması, 1 olguda ise (%0,5) ise dış genital bölge, üretra ve böbrek yaralanmasının birlikte olduğu tespit edilmiştir. GÜST öyküsü olan olguların 59'unda (%30,9) hematüri saptandığı, bunların 16'sında makroskopik, 43'ünde ise mikroskobik hematüri bulunduğu belirlenmiştir. Dış genital organlardan erkeklerde en çok penis (n:27, %25,9), sonra skrotum (n:23, %22,1), kızlarda en çok labium majus (n:20, %22,9), sonra labium minus (n:18, %17,3), klitorisin (n:12, %11,5) yaralandığı saptanmıştır. Dış genital organları ilgilendiren yaralanmalarda; 25'er olguda görülen laserasyon ve ekimoz en çok görülen yaralanma bulgusudur. Sonra sırasıyla 23 olguda sıyrık ve 22 olguda kesi, 21 olguda yanık sık görülen bulgulardır. Böbreklerin %90,9 oranda (n:30) künt travma, %9,1 oranda (n:3) penetran travma sonucu yaralandığı tespit edilmiş, böbrek yaralanmalarının 18 olguda (%54,6) en çok trafik kazası, 10 olguda (%30,3) düşme, 2 olguda (%6,1) kesici delici alet ile yaralanma, 1'er olguda (%3,0) ateşli silah ile yaralanma, çarpma/çarpışma ve sıkışma nedenleriyle gerçekleştiği saptanmıştır. GÜST öyküsü olan olguların 100'ünde (%52,4) adli olgu bildiriminin yapılmış olduğu tespit edilmiştir. Düşme olgularının %41,3'ünde, trafik kazalarının %73,2'sinde, fiziksel saldırı/darpların %42,9'unda, çarpma/çarpışma olgularının %25,0'inde, spor yaralanmalarının %20,0'sinde, sıkışma olgularının %33,3'ünde, sivri cisim batması olgularının %50'sinde, ateşli silah ve kesici delici alet ile yaralanma ve alev yanığı olan olguların hepsinde, haşlanma yanıklarının ise %52,6'sında adli olgu bildiriminin yapılmış olduğu saptanmıştır. Sadece genitoüriner yaralanma bulguları göz önüne alınarak yapılan medikolegal değerlendirmede; olguların 40'ında (%20,9) yaşamsal tehlike, 72'sinde (%37,7) basit bir tıbbi müdahale ile giderilemez nitelikte yaralanma olduğu saptanmıştır. Genitoüriner yaralanma nedeniyle servise yatırılarak tedavi edilen 56 (%29,3) olgu, yoğun bakım servisine yatırılarak tedavi edilen 26 (%13,6) olgu olup, 32 (%16,8) olgunun ameliyat edilmesi gerekmiştir. Olguların 14'ünde (%7,3) pelvis kırığı olduğu, bunlardan 11'inin trafik kazası, birinin ateşli silah yaralanması, birinin düşme, birinin de sıkışma sonucu yaralandığı tespit edilmiştir. Çalışmamızda GÜST bulgusu olmayan anal/perianal travma olguları ayrıca değerlendirilmiş olup 12 olgu saptanmıştır. Bunların 5'i (%41,7) kız çocuğu, 7'si (%58,3) erkek çocuğu olup 4'ü cinsel istismar, 3'ü yanık, 2'si düşme, 2'si sivri cisim üzerine düşme/oturma, 1'i trafik kazası nedeniyle yaralanmışlardır. Cinsel istismara uğradığı iddia olunan çocukların hepsi erkek olup adli olgu bildirim oranı %66,7 (n:8) olarak bulunmuştur. GÜST öyküsüyle başvuran olguların (n:191) sadece birinde (%0,5), anal/perianal bölge travması olanların 3'ünde (%25) Adli Tıp Anabilim Dalı konsültasyonu istenmiştir. Çocuklarda GÜST; hem yaşamı tehdit edici düzeyde ağır olabileceğinden, hem çocukları kısa ve uzun vadede fiziksel ve psikolojik yönden ağır şekilde etkileyen sonuçları olabileceğinden, hem de çocuk istismarı açısından dikkatle ayrımı gerekeceğinden gözden kaçırılmaması, dikkatle değerlendirilmesi gereken travmalardır. Çalışmamıza göre GÜST'larına; en sık neden olan düşme, trafik kazası, yanıkların oluşumunu engellemeye yönelik olarak gerekli önlemlerin alınması, hem ebeveynlere hem çocuklara bu hususlarda eğitim verilmesinin (ebeveynlere beceri eğitimleri, çocuğa güvenlik becerileri vb.) GÜST'larının azalmasına yardımcı olabileceği düşünülmektedir. Anahtar Sözcükler: Genitoüriner travma, çocuk istismarı, adli tıp