21. yüzyılda jandarma teşkilatlarında değişimin analizi (Türkiye - Fransa karşılaştırması)

Bu tezin ana teması, 20 nci yüzyılın son çeyreğinden itibaren dünyada jandarma teşkilatlarında meydana gelen yapısal reform ve dönüşümlerin tarihi ve hukuki bir perspektif içinde karşılaştırmalı olarak analiz edilmesidir. Dünyada yaklaşık 62 ülkede faaliyet gösteren jandarma teşkilatları, neoliberal fikirlerin kamu yönetimine yerleşmesinden sonra askeri statüleri, sivil gözetimleri, suçla mücadelede polisle zayıf koordinasyonları ve nihayetinde siyasi ve idari otoriteye tabi olmaları gibi konularda tartışma konusu olmuştur. Bu kapsamda, 1990'lardan sonra yoğunlaşan bu tartışmalar jandarma teşkilatlarının askeri statüsü, bağlılığı, insan kaynakları ve diğer kolluk kuvvetleri ile koordinasyonu konularında önemli yapısal reformların başlatılmasına yol açmıştır. Söz konusu reformlar, jandarmanın polis ile bütünleştirilmesi (Fusion-Belçika ve Avusturya örneği), jandarma teşkilatının içişleri bakanlığına bağlanması ve polis teşkilatı ile yakınlaştırılması (Rapprochement-Fransa Örneği) ve jandarmanın polis teşkilatı ile eşitlenmesi (Egalisation-Türkiye örneği) şeklinde üç farklı özellikte kendini göstermiştir. Bu çalışmada, Türk Jandarma Genel Komutanlığı ile karşılaştırma unsuru olarak Fransa Jandarma Genel Müdürlüğü seçilmiştir. Çünkü Fransa, Jandarma sisteminin dünyada ilk kez kurulduğu (1791) ülkedir ve Türk jandarma teşkilatı gibi dünya jandarma teşkilatları arasında önemli bir yer tutmaktadır. Öte yandan her iki ülke, merkezi ve mahalli teşkilatlanmaları ile iç güvenlik teşkilatlarının yapısı açısından birbirine büyük benzerlik göstermektedir. Türkiye ile Fransa arasındaki bu karşılıklı çalışmada, Fransız jandarma teşkilatının bir yandan ulusal polise yakınlaştırıldığı, diğer yandan paradoksal olarak, askeri statüsünün ve askeri özelliklerinin muhafaza edildiği görülmektedir. Türk Jandarma Teşkilatı nezdinde kısa sürede gerçekleştirilen reformda ise jandarmanın, askeri statüsünden, başlangıç eğitimine ve bağlı olduğu makama kadar birçok açıdan Emniyet Teşkilatı ile başarılı bir şekilde eşitlendiği bulgulanmaktadır. Bununla birlikte, Türk jandarmasındaki bu başarılı dönüşümlerin uzun vadede jandarmanın kimliğini tehlikeye atabileceğine de dikkat çekilmektedir. Tarihsel ve hukuki bir perspektiften yürütülen bu karşılaştırmalı çalışmanın sonunda, Fransız jandarma teşkilatı reformunda gözlemlenen bazı olumlu uygulamalardan esinlenerek, reform süreci devam eden Türk jandarma teşkilatı için bir model önerisi de sunulmaktadır.