4-18 ay arası bebekleri olan annelerin tamamlayıcı beslenme bilgi düzeylerine kısa bir eğitimin etkisi

Giriş ve Amaç: Tamamlayıcı beslenme, bebeklerin sağlıklı büyüme ve gelişimi için kritik bir süreçtir ve bu dönemde yapılan yanlış uygulamalar, sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. Bu çalışma, 4-18 ay arası bebeği olan annelere verilen kısa süreli bir eğitimin tamamlayıcı beslenme konusundaki bilgi düzeylerine etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Çalışmamız, Diyarbakır Bismil Altıok Aile Sağlığı Merkezi'nde, 01.09.2024-31.12.2024 tarihleri arasında 4-18 aylık bebeği olan 115 anne ile yürütülmüş, kesitsel ve yarı deneysel (tek grup, ön test-son test) tasarımda gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara tamamlayıcı beslenme konusunda görsel destekli, rehber temelli kısa bir eğitim sunulmuş; eğitim öncesinde ve sonrasında araştırıcı tarafından mevcut literatür temel alınarak oluşturulmuş "Tamamlayıcı Beslenme Bilgi Düzey Formu" (TBBDF) uygulanarak bilgi düzeylerindeki değişim değerlendirilmiştir. Veriler SPSS 27.0 programı ile analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan annelerin yaş ortalaması 28,71±4,93 olup, %88,7'si ev hanımı, %67'si lise ve altı eğitim düzeyine sahiptir. Bebeklerin yaş ortalaması 8,19±3,09 ay olup, %57,4'ü ilk 6 ay yalnızca anne sütü ile beslenmiştir. Annelerin %83,5'i halen emzirmeye devam ettiğini belirtmiş ve ortalama emzirme süresi 21,63±4,54 ay olarak saptanmıştır. Ek gıdaya geçme yaşı ortalama 5,44±0,77 ay olup, annelerin %75,7'si ek gıdaya geçtiklerini ifade etmiş, en sık verilen ilk ek gıda ise yoğurt (%66,7) olmuştur. TBBDF'de yer alan 29 maddenin 22'sinde eğitim sonrası doğru yanıt oranı anlamlı şekilde artmıştır. TBBDF ile yapılan değerlendirmede, eğitim öncesi ortalama puan 19,47±3,57 iken, eğitim sonrası ortalama puan 24,45±3,20 olarak saptanmış ve bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0,001). Anne eğitim düzeyi ile ön test puanı arasında anlamlı ilişki saptanmış (p=0,002); lise ve üzeri eğitimli annelerin bilgi puanının daha yüksek olduğu görülmüştür. Anne çalışma durumu ile son test puanı arasında anlamlı fark bulunmuş (p=0,012) olup çalışan annelerin bilgi düzeyi daha yüksektir. Ayrıca, evlenme yaşı arttıkça bilgi düzeyinin de arttığı gözlenmiştir (r=0,292; p=0,002).Yapılan güvenilirlik analizinde, soruların Cronbach's Alpha katsayısı ön testte 0,672, son testte 0,760 olarak hesaplanmıştır. Sonuç: Çalışmamızda, 4-18 ay arası bebeği olan annelere yönelik kısa süreli tamamlayıcı beslenme eğitiminin, annelerin bilgi düzeyini anlamlı şekilde artırdığı gösterilmiştir. Bu doğrultuda, tamamlayıcı beslenme eğitimlerinin Sağlık Bakanlığı kılavuzlarına uygun biçimde hazırlanarak, annelerin ihtiyaçlarına göre yapılandırılmış görsel materyallerle desteklenmesi ve uygulamalı olarak yürütülmesi, bilgi artışının kalıcılığını ve davranışa dönüşmesini kolaylaştıracaktır. Anahtar kelimeler: Anneler, Tamamlayıcı beslenme, Beslenme eğitimi, Bilgi düzeyi, Birinci basamak sağlık hizmeti