4. ve 5. sınıf fen ve teknoloji dersi öğretim programının bilim okur-yazarlığı açısından analizi

Bilim okur-yazarlığı çoğu çağdaş fen programın en önemli amacı olarakifade edilmektedir. Ülkemizde de 2000 yılında geliştirilen Fen Bilgisi ve 2004yılında geliştirilen Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programında bilim okur-yazarlığının geliştirilmesinin amaçlandığı belirtilmektedir. Ayrıca, her iki programdada bilimsel süreç becerilerinin geliştirilmesinin amaçlandığı da vurgulanmaktadır.Bu araştırmada 2004 yılında geliştirilen 4 ve 5. sınıf Fen ve Teknoloji DersiÖğretim Programındaki öğrenci kazanımları ve önerilen etkinlikler analiz edilerek,bilim okur-yazarlığının bilimsel bilgi, bilimin araştırıcı doğası, bilgiye ulaştıran bilimve bilim, teknoloji ve toplumun birbirleriyle etkileşimleri boyutlarından hangisinidestekleme potansiyeli olduğu belirlenmiş ve program içindeki dağılımları ortayaçıkarılmıştır. Benzer şekilde, öğrenci kazanımları ve önerilen etkinlikler incelenerekhangi bilimsel süreç becerilerini geliştirebilecekleri belirlenmiş ve program içindekidağılımları ortaya çıkarılmıştır. Kısaca, bu araştırmada Fen ve Teknoloji programınınbilim okur-yazarlığını ve bilim okur-yazarlığının en önemli yapıtaşlarından biri olanbilimsel süreç becerilerini ne derece geliştirme potansiyeli olduğu araştırılmıştır.Araştırmada nitel bir yöntem uygulanmıştır. Bu araştırma, nitel araştırmatekniklerinden doküman analizine dayalı bir çalışmadır. İki araştırmacı öğrencikazanımlarını ve önerilen etkinlikleri önce birbirinden bağımsız olarak kodlamışlar,fakat her hafta yaptıkları toplantılarda yaptıkları kodlamaları karşılaştırarak vetartışarak ortak bir sonuca varmışlardır. Daha sonra, kodlama verileri önce hervisınıftaki öğrenme kazanımlarına göre sınıflandırılmış ve yorumlanmış, sonrasındaher sınıf için tüm öğrenme alanlarının kodlama verileri birleştirilerekyorumlanmıştır. En sonda da iki sınıf karşılaştırılmıştır. Bilimsel süreç becerilerininve bilim okur-yazarlığının boyutlarının analizinde de aynı yöntem uygulanmıştır.Araştırma sonuçlarına göre, bilim okur-yazarlığı boyutlarından, en çokişlenen boyutun bilimin araştırıcı doğası olduğu, daha sonra sırasıyla bilimsel bilgive bilim, teknoloji ve toplumun etkileşimleri boyutlarının vurgulandığı bulunmuştur.Bilgiye ulaştıran bilim boyutunun ise çok az vurgulandığı görülmüştür. Her ikisınıfta temel bilimsel süreç becerilerine yoğunlaşıldığı ve birleştirilmiş bilimselsüreç becerilerinin az oranda vurgulandığı bulunmuştur.Araştırma sonuçlarına dayanarak, bilim okur-yazarlığı açısından, bilimokur-yazarlığı boyutlarının daha dengeli bir şekilde desteklenebilmesi için, bilgiyeulaştıran bilim boyutunu daha iyi desteklemek amacıyla oldukça geliştirilmesiönerilir.Fen ve Teknoloji Dersi Öğretim Programının temel bilimsel süreçbecerilerini geliştirme potansiyeli olduğu söylenebilir. Fakat, birleştirilmiş bilimselsüreç becerileri yönünden biraz daha geliştirilmesi önerilir.Anahtar Kelimeler: Bilim Okur-yazarlığı, Bilimsel Süreç Becerileri, Fen veTeknoloji, Program Geliştirme, Program Değerlendirme.