4-6 yaş grubu çocukların sosyal davranışlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi

Bu araştırmanın amacı; okul öncesi eğitim kurumuna devam eden (dört-altı yaş aralığı) çocukların sosyal davranışlarının öğretmen değerlendirmesi ile belirlemesi ve bu davranışlar üzerinde farklılık oluşturacağı varsayılan (cinsiyet, yaş, kardeş sahibi olma durumu, doğum sırası ve anne-babanın; eğitim düzeyi ve çalışma durumu ile ailenin sosyo-ekonomik düzeyi) değişkenleri açısından incelenmesidir. Araştırma tarama modelinde olup, araştırmanın evrenini 2018/2019 Eğitim Öğretim Yılında Elazığ ili merkezinde MEB'e bağlı bulunan 9 bağımsız anaokulu ve ilkokul bünyesindeki 4 anasınıfına devam eden 4-6 yaş aralığı çocuğu bulunan 850 çocuğun anne veya babası ve 115 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubuna çalışmaya gönüllü olarak katılan 740 anne ve 740 baba toplam 1480 ebeveyn ve 102 öğretmen dahil edilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak Nicki, Crick, Juan, Casas ve Monique Mosher tarafından geliştirilip, Şen (2009) tarafından Türkçe uyarlaması yapılan Okul Öncesi Sosyal Davranış Ölçeği Öğretmen Formu Aracı'na ek olarak araştırmacı tarafından anne babaların demografik özelliklerini belirlemek için Aday Kayıt Formu kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde sosyal bilimlerde sıklıkla kullanılan paket programlar kullanılmıştır. Varyansların homojenliği için Levene, bağımsız gruplar için Bağımsız Örneklem T Testi, ikiden fazla gruplar arasındaki farklılıkları belirlemek için Tek Faktörlü Varyans Analizi ve Tukey çoklu karşılaştırma testi kullanılmıştır. Bulgular incelendiğinde; örneklemi oluşturan çocukların açık/fiziksel saldırganlık davranışları ve olumlu sosyal davranışlarının cinsiyete göre anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Farklılığın nedenlerine alt ölçekler bağlamında bakıldığında; açık/fiziksel saldırganlık alt boyutunda erkek çocukların puan ortalamalarının yüksek olmasından kaynaklandığı anlaşılırken, olumlu sosyal davranış alt boyutunda ise kız çocukların puan ortalamalarının anlamlı derecede yüksek olmasından kaynaklandığı görülmüştür. Çocukların olumlu sosyal davranışları ile yaşları arasında anlamlı bir farklılık olduğu bulunmuştur. Örneklemi oluşturan çocukların saldırganlık davranışları ile cinsiyet değişkeni arasında anlamlı bir farklılık belirlenmiş bu farklılığın kız çocuklarında dolaylı saldırganlık ve erkek çocuklarında ise dolaysız (doğrudan) saldırganlık olarak sergilendiği tespit edilmiştir. Anne ve baba çalışma durumu ve aile yapısı değişkenleri açısından anlamlı farklılık gözlenmemiştir. Çocukların anne-baba eğitim durumları ile olumlu sosyal davranışları arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmiş ve bu durum ebeveynlerin eğitim düzeyi yükseldikçe farklılığa sebep olan faktör olarak tespit edilmiştir. Ayrıca aile yapısı demokratik aile yapısı sergileyen ailelerin çocuklarında özgüven ve kişilik gelişimlerinde olumlu olduğu görülmüştür.