593 numaralı Şer'iye Siciline göre Diyarbakır'ın sosyal ve ekonomik yapısı: 1893-1894

Bu çalışmada XIX. yüzyılın son döneminde Osmanlı Devleti'nin önemli kentlerinden birisi olan Diyarbakır'ın sosyal ve ekonomik yapısına ışık tutmak amaçlanmıştır. Bunun için Osmanlı tarihi araştırmalarında birinci dereceden kaynak olan ve kayda alındıkları dönem hakkında güvenilir ve somut bilgiler sunan Şer'iye Sicilleri esas alınmıştır.Bu anlamda tezin ana kaynağı olarak 1893-1894 yıllarını kapsayan 593 numaralı Diyarbakır Şer'iye Sicili tespit edilmiştir. Böylece şehrin XIX. yüzyılın sonlarındaki sosyal, ekonomik ve kültürel durumu ortaya konulmaya çalışılmıştır.İncelenen dönemde Diyarbakır, Osmanlı Devleti'nin doğudaki vilayet merkezlerinden birisidir. Şehir, yolların kesişme noktasında olmasından dolayı insanları kendisine çekmiş ve canlı bir ticaret merkezi olma özelliğini korumuştur. Bu canlılığın bir gereği olarak 1893-1894 yıllarında şehirde Müslümanlar ve gayrimüslimler sosyal ve ekonomik hayatın her alanında birlikte huzur içerisinde yaşamışlardır. Keza şehrin İslam kültürünün belirgin bir şekilde yaşatıldığı Müslüman bir Osmanlı kenti olduğu aşikârdır.