6-10 yaş çocuk öykü kitaplarının MEB 2018 Hayat Bilgisi Öğretim Programında bulunan değerler yönünden incelenmesi

Bu çalışma ile 2018 Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programında yer alan "kök değerler"in 6-10 yaş çocuk hikaye kitaplarında bulunma düzeyi araştırılmıştır. Araştırmanın evrenini Türkiye'de çevrimiçi kitap satışı yapan kuruluşlardan en çok satış yapan iki sitede yer alan kitaplar içinde çocuk-gençlik bölümünün altında, okul çağı, 6-10 yaş alt bölümünde yer alan öykü-hikaye türünde satılan 1400 kitap oluşturmaktadır. Bu kitaplar içinden en çok satan 104 tanesi araştırma doygunluk yaklaşımına uygun olarak seçilmiştir. Araştırmada yöntem olarak nitel araştırma yöntemlerinden doküman (veri) inceleme modeli kullanılmıştır. Veri analizi için "çıkarım merdiveni" kullanılmıştır. Araştırmanın konusu olan "Türkiye'de 6-10 yaş grubu için yazılmış, çok okunduğu bilinen öykü kitaplarının, Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programında yer alan ve öğrencilere aktarılması amaçlanmış değerleri aktarma düzeyi" problemi; hangi değere kaç kitapta rastlandığı, incelenen her kitapta rastlanılan değer sayısı, yerli ve yabancı yazarlar tarafından yazılmış öykülerin odaklandığı değerler arasındaki sıklık farklılıkları olup olmaması, birden çok değerin aynı anda bir kitapta bulunma durumu ve hangi değer ikililerinin bir arada daha sık bulunduğu gibi alt problemler ile tanımlanmıştır. İncelenen eserlerin içinde yer alan öyküler, kahramanların karar mekanizmaları ve öykülerin kırılma noktaları çıkarım merdivenleri ile incelenmiştir. Daha sonra çıkarım merdiveninin düşünme ve duygu basamakları değerlendirilerek bu karar ve kırılma noktalarında hangi değerlerin geçerli olduğu belirlenmiştir. Araştırma kapsamında 104 çocuk hikaye kitabı incelenmiştir. İncelenen bu kitapların 38'i yerli yazarlara ait, 66 tanesi ise yabancı yazarlara ait kitaplardır. İncelenen kitaplardan, toplam 138 adet çıkarım merdiveni hazırlanmış, 78 kitapta Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programında yer alan "kök değerler"den bir veya daha fazlasına rastlanmış, 26 kitapta bu değerlerden hiçbirine rastlanmamıştır. Her bir kitapta yer alan değerleri gösterebilmek amacıyla değer işleme sıklık tablosundan yararlanılmıştır. Bu tabloda 10 değer bulunmaktadır. Her bir kitap için tablo doldurulmuş ve veriler tek tek çözümlenmiştir. Araştırma sonunda rastlanma sıklığına göre değerler şu şekilde sıralanmaktadır; "yardımseverlik"(49 kitap), "sevgi"(37 kitap), "dostluk"(24 kitap), "sorumluluk"(20 kitap), "dürüstlük" (19 kitap), "saygı" (19 kitap), "özdenetim" (12 kitap), "sabır" (7 kitap), "adalet" (3 kitap), "vatanseverlik" (2 kitap) . Listedeki 104 kitap Türk ve yabancı yazarlı kitaplar olarak iki alt grupta incelediğinde, 66 kitabın yabancı, 38 kitabın ise Türk yazarlar tarafından yazıldığı görülmüştür. Değer barındırma oranları bu iki alt grup içinde belirgin bir farklılık göstermemiştir. Yabancı yazarlı kitaplarda bu oran 52/66 iken (%.79), Türk yazarlı kitaplarda 29/38 (%76)'dir.