6. sınıf görme engelli öğrencilere ''vücudumuzdaki sistemler'' ünitesinde yer alan kavramların öğretimi

Bireylerde gerçekleşen öğrenmelerin büyük bir kısmının görme duyusu aracılığıyla elde edildiği düşünüldüğünde, görme yetersizliğinden etkilenmiş öğrenciler özellikle görselliğin ön planda olduğu fen derslerine ait konu ve kavramları öğrenmede oldukça dezavantajlı duruma düşmektedirler. Karşılaşılan bu sorunları çözebilmek için, görme yetersizliği olan öğrencilerin bireysel özellik ve ihtiyaçlarına uygun öğretim yöntem ve tekniklerinin seçilmesi ve kullanılacak materyal ve etkinliklerde öğrenci ihtiyaçlarına cevap verebilecek bir takım uyarlamalar yapılması son derece önemlidir. Bu çalışmanın amacı; ilköğretim 6. sınıftaki görme yetersizliği yaşayan öğrencilerin Fen Bilimleri dersine yönelik bireysel öğrenme ihtiyaçlarını tespit etmek ve "Vücudumuzdaki Sistemler" ünitesinde yer alan temel fen kavramlarının öğretimine yönelik bir öğretim modeli tasarlayarak bu modelin kullanışlılığını ve kavram öğrenimine etkisini araştırmaktır. Tasarım Tabanlı Araştırma (TTA) yöntemi kullanılarak gerçekleştirilen bu çalışmada öğretim tasarımı amacıyla ADDIE modeli kullanılmış ve çalışma üç ana aşamada tamamlanmıştır. İlk aşama olan ihtiyaç analizinde görme yetersizliği yaşayan öğrencilerin fen öğrenimi konusundaki bireysel öğrenme ihtiyaçları ile 'Vücudumuzdaki Sistemler' ünitesinde yer alan temel fen kavramlarını anlama düzeyleri belirlenmiştir. İkinci aşamada ise ADDIE modelinin tasarım, geliştirme ve uygulama basamakları izlenmiş olup, birinci aşamada tespit edilen sorun ve ihtiyaçları gidermek amacıyla bireysel ihtiyaçlara uygun öğretim modeli tasarlanarak uygulanmıştır. Son aşamada ise uygulanan öğretim modelinin çeşitli açılardan değerlendirmesi yapılarak modelin kullanışlılığı ve kavram öğrenimine etkisi ortaya koyulmuştur. Çalışma grubu, Erzurum şehir merkezinde yer alan bir Görme Engelliler Ortaokulu'nun 6. sınıfında öğrenim gören toplam 15 görme yetersizliğine sahip öğrenciden oluşmakta olup, ihtiyaç analizi aşamasında (2014-2015 öğretim yılı) görme yetersizliği olan altı öğrenci (dördü az gören, ikisi kör) ile çalışılmışken, uygulama aşamasında (2015-2016 öğretim yılı) ise görme yetersizliği olan dokuz öğrenci (beşi az gören, dördü kör) ile çalışılmıştır. İhtiyaç analizi ve uygulama aşamalarında gerçekleştirilen sınıf içi gözlemler, öğretmen ve öğrencilerle gerçekleştirilen yarı-yapılandırılmış görüşmeler ve odak grup görüşmeleri doğrultusunda elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda; görme yetersizliği olan öğrencilerin tespit edilen ihtiyaçlarını gidermek ve 'Vücudumuzdaki Sistemler' ünitesine ait temel fen kavramlarının etkili öğrenimini sağlamak amacıyla tasarlanan öğretimin öğrencilerin başarılarına olumlu katkılar sağladığı görülmüştür. Görme duyusunda yaşanan yetersizliğe rağmen, öğretimde bireysel ihtiyaç ve yetersizlik düzeylerine uygun çeşitli uyarlamalar yapıldığı takdirde kavramların etkili bir şekilde öğrenilebileceği sonucuna ulaşılmıştır.