8. sınıf öğrencilerinin bağlam temelli basınç sorularını çözme süreçleri

Bu araştırmada 8. sınıf öğrencilerinin bağlam temelli basınç sorularını çözme süreçleri incelenmiştir. Öğrencilerin basınç konusundaki bağlam temelli soruları çözerken ne düşündüklerini, nasıl yorumladıklarını, hangi bilgi ve tecrübelerini kullanarak çözüm yolunu bulmaya çalıştıklarını ifade etmeleri amaçlanmıştır. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2019-2020 eğitim öğretim yılında Orta Karadeniz Bölgesinde bir ile bağlı ilçede bulunan devlet ortaokulunun 8. sınıfında öğrenim görmekte olan 6 kız ve 6 erkek olmak üzere toplam 12 öğrenciden oluşmaktadır. Çalışma grubunun seçiminde kız ve erkek sayılarının eşit olması ve başarı durumu ölçüt örneklem olarak belirlenmiştir. Veri toplama aracı olarak 8. sınıf basınç konusunda bağlam temelli 12 sorudan oluşan çoktan seçmeli sorular kullanılmıştır. Hazırlanan soruları öğrenciler cevaplarken nasıl düşündüklerini sesli olarak belirtmesi istenmiştir. Araştırmada öğrencilerle yapılan görüşmeler ses kaydına alınmış daha sonra yazıya aktarılmış, verilerin çözümlenmesinde ise içerik analiz yöntemi kullanılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda elde edilen bulgular öğrencilerin akademik başarına göre değişkenlik göstermektedir. Soruları çözerken ve çözüm yollarını açıklarken akademik başarısı yüksek olan öğrencilerin geneli fen bilimleri ile kolaylıkla ilişki kurmuş ve bilimsel olarak kabul edilen açıklamalar yaparak doğru cevaplar vermişlerdir. Akademik başarıları orta düzey olan öğrencilerin geneli, akademik başarıları yüksek olan öğrencilere göre çözüm yollarını açıklarken daha az bilimsel bilgi kullanmış, bazıları ise soruları kendi deneyim ve yaşantılarından yola çıkarak açıklamış, fakat soru ile basınç konusu arasında kurulması gereken ilişkiyi kuramamışlardır. Diğer bir değişle, fen bilimleri dersinde öğrendikleri bilimsel bilgiyi günlük hayatla ilişkilendirip açıklayamamışlardır. Bu öğrencilerin bazıları sorulara doğru yanıt verseler dahi konuyla ilgili kavram yanılgılarına ve basınç konusu hakkında eksiklikler olduğu ortaya çıkmıştır. Akademik ortalaması düşük olan öğrencilerin büyük çoğunluğunun bağlam temelli basınç sorularını çözerken kavramsal bilgi açısından yeterli düzeyde olmamaları bilgi eksikliğine, kavram yanılgılarına ve kavramları yanlış yorumlamaları gibi durumların ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Buna bağlı olarak öğrencilerin soruları yanlış açıkladıkları tespit edilmiştir. Akademik ortalaması düşük olan öğrencilerin bazıları kendilerince cevaba ulaştıktan sonra diğer öncülleri yeteri kadar açıklayamamışlardır. Yaptığımız çalışmada genelde akademik ortalaması düşük olan öğrencilerin akademik ortalaması yüksek ve orta olan öğrencilere göre bağlam temelli soruları çözerken zorlandıkları ve daha fazla kavram yanılgılarının olduğu tespit edilmiştir. Bu kavram yanılgıları "Sıvının miktarı fazla ise basıncı da fazla olur, katı basıncında yüzey alanı arttıkça basınç da artar, yükseklere çıkıldıkça açık hava basıncı artar ve sıvının yoğunluğu arttıkça sıvı basıncı azalır." şeklindedir. Çıkan sonuçlara paralel olarak öğretmenlere, akademisyenlere ve müfredat geliştiricilere çeşitli önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Bağlam Temelli Sorular, Basınç, Soru Çözme Süreçleri