Masallar
164 theses under this subject heading
Gelenekselden moderne masal anlatıcılığının evrilmesi: Hatay örneği
Hatay çok kültürlü yapısından dolayı önemli bir şehirdir. Dolayısıyla bu çok kültürlü yapıdaki çeşitlilik sözlü kültür ürünlerine de yansımıştır. Sözlü kültür ürünlerinin en önemlilerinden olan masallar da bu kültür çeşitliliğini üzerinde taşımaktadır. Bu çalışmada, anlatıcılık ve anlatıcılığın geldiği durum Hatay masalları ve masal anlatıcıları üzerinden verilmek istenmiştir. Amaç; anlatıcı ve anlatıcılığın yapılma sebeplerini, insanların neden bir anlatıcıya ihtiyaç duyduklarını ve bu sebeple son dönemlerde ortaya çıkan modern masal anlatıcılığının oluşma döngüsünün nasıl gerçekleştiğini sebepleriyle ortaya çıkarmaktır. Bu çalışmada masal anlatıcılığının durumu kaynak kişilerle görüşülerek ve literatür çalışmasına dayandırılarak ele alınmıştır. Bu çalışma; giriş, dört temel bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Çalışmada öncelikle araştırma sahası olan Hatay ile ilgili genel bilgiler verilmiş, burada derlenen masallar ve masal anlatıcılığı işlevsel açıdan değerlendirilerek Hatay'da masal anlatıcılığının gelenekselden moderne değişim süreci ele alınmıştır. Anlatıcılık geleneği eski zamanlardan itibaren süre gelmektedir. Masal anlatıcılığının Hatay'da da bir şekilde devam ettiği ve çağın ihtiyaçlarına göre yeni şekliyle de karşımıza çıktığı görülmüştür. Masal anlatıcılığının geçmişten günümüze Hatay'da geldiği bu durum sahada tespitler yapılarak açıklanmıştır. Bu durumu açıklamak için İşlevsel Kurama başvurulmuştur. Çalışma, kuramın da konusunu oluşturan anlatıcı, aynı zamanda dinleyici ve icra ortamı, metin, müzik ve kıyafet unsurları üzerinden incelenmiştir. Bu bağlamda, birçok farklı ortamda farklı anlatıcıdan derlenen masallar, masal anlatıcılığının gelenekselden moderne evrilmesi durumunu Hatay üzerinden anlamamızı sağlamıştır.
Anlatıma dayalı türlerde mücadele (masal-destan-halk hikâyesi)
İnsan yaşamının her alanında var olduğu gibi halk edebiyatı anlatı türlerinde de mücadele kavramına sıklıkla rastlanılmaktadır. Çalışmanın giriş kısmında araştırmanın amacı, kapsamı ve yöntemi ele alınırken, mücadelenin tanımı ve seçili metinlerdeki kişiler hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde mücadele eden kişiler, ikinci bölümde mücadele edilen kişiler, üçüncü bölümde mücadelenin nedenleri, dördüncü bölümde mücadelenin aşamaları anlatılmıştır. Bu çalışmada mücadelenin kimler tarafından, ne için, neden, nasıl ve ne zaman yapıldığı incelenmiş ve elde edilen sonuçların türler arasında karşılaştırılması yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Anlatıma Dayalı Türler, Mücadele, Kişi.
Abdulla Aliş: Seçme Eserler-Masallar (Türkiye Türkçesine çeviri ve dil incelemesi)
Masallar, geçmişten günümüze kadar gelen sözlü halk edebiyatı ürünlerinden biridir. Bu çalışmada Tatar çocuk edebiyatı üzerine çalışmalar yapmış olan Tatar yazar Abdulla Aliş'in "Seçme Eserler" kitabında yer alan masalları ele alınmıştır. Bu masallar çocuklar için eğlendirici ve aynı zamanda öğretici nitelik taşımaktadır. Saylanma Eserler kitabında yer alan Abdulla Aliş'in masalları üzerinde Tatar Kiril alfabesinden Latin alfabesine transkripsiyonu, Türkiye Türkçesine aktarması, dil incelemesi, söz dizimi, söz varlığı ve sözlük çalışması yapılmıştır. Dil incelemesi, söz dizimi ve söz varlığı çalışmalarında konu metinlerden verilen örneklerle açıklanmıştır. Söz varlığı çalışmasında ise kelimeler sınıflandırılıp örnekleri verilmiştir. Sonuç kısmında da bütün çalışmanın değerlendirilmesi yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Tatar Çocuk Edebiyatı, Abdulla Aliş, Tatar Edebiyatı, Tatar Türkçesi, Tatar Masalları
Peri masallarının yakın dönem fantastik Hollywood sinemasındaki metinlerarası anlatı yapısı
Bu çalışma, yakın dönem Hollywood sinemasında yeniden çekilen peri masalı uyarlamalarındaki anlatı biçeminin nasıl değiştiğini ortaya koymaktadır. Metinlerarası anlatı yöntemleri ve imgelerinin, yeniden uyarlanan peri masallarındaki kullanımı irdelenerek ve farklılaşma sürecindeki etkileri üzerinde durularak yöntemlerin ve imgelerin, nasıl kullanıldığına odaklanılmıştır. Çalışmada öncelikle fantastik, peri masalları, metinlerarasılık, postmodernizm gibi kavramlar açıklanmıştır. Örnekleme alınan filmlerin, uyarlandığı özgün masallar Greimas'ın Anlatı Çizgesi modeline göre çözümlenmiştir. Ardından, örnekleme alınan filmlerde, metinlerarası süreçten geçen anlatıların, olay örgülerini nasıl çeşitlendirdiği, karakterlerin nasıl dönüştüğü ve farklılaşma sürecinde metinlerarası anlatı yöntemlerin ve imgelerin nasıl kullanıldığı saptanmıştır. Çalışmanın sonuç bölümünde, edinilen bilgiler doğrultusunda, yeniden uyarlanan peri masallarında farklılaşan noktaların neler olduğu ve bu farklılaşma sürecine nelerin sebep olduğu üzerine bir değerlendirme yapılmıştır. Böylece, Hollywood sinemasının yakın dönemde peri masalı metinlerini nasıl ele aldığına ilişkin değiniler belirtilmiştir. Anahtar kelimeler: Fantastik, Peri Masalları, Anlatı, Hollywood Sineması, Metinlerarasılık, Postmodernizm
Masaldan romana kahramanın serüveni: Yere Düşen Dualar ve Yerkuşağı'na eko feminist bir yaklaşım
Masallar insanlar var olduğundan beri çeşitli coğrafyalara köklerini salarak yayılan bir sarmaşık gibidir. Aynı tohumdan üreyen masalların kökleri farklı kültürlerden beslenerek büyümeye ve o kültürün yapı taşlarına göre şekil almaya devam etmektedir. Fakat bu masal toprağı o kadar bereketlidir ki sadece farklı kültürlerin bünyesinde nesilden nesile aktarılmakla kalmaz aynı zamanda da farklı disiplinlerin dallanıp budaklanmasınakatkı sağlamaktadır. Edebiyat da bu disiplinlerden biridir. Masalların sembol yüklü dili ve eğretilmeli anlatımı günümüz çağdaş edebiyatında da çeşitli amaçlarla kullanılmaya devam etmektedir. İnsanlığın gezegenimize etkisinin ciddi seviyelere ulaşmasıyla karşılaşılan ekolojik krizin ardından edebiyat da birçok bilim gibi çalışmalarında bu konuya dikkat çekmektedir. Ataerkil düşünce sisteminin bir sonucu olan kadının ve doğanın tahakküme maruz bırakılması günümüzde tartışılan en önemli konulardan biri haline gelmiştir. Ataerkil sistemin, kadını ve doğayı görme şekli ve insan ve insan olmayan arasındaki ilişkilenme biçimleri üzerine eleştiriler getirilmektedir. Bizde bu çalışma ile disiplinlerarasılık ilkesine dayanarak Sema Kaygusuz'un Yere Düşen Dualar ve Deniz Gezgin'in Yerkuşağı romalarını masal unsurları bağlamında ekofeminist yöntem ile karşılaştıracağız. Yapılacak olan tez çalışması ile amaçlanan, folklor ve metinlerarasılık ilişkisini masal ve roman bağlamında incelemek ve söz konusu ilişkiyi eko-feminist yöntem ile ele alarak güncel toplumsal bir mesele haline gelen kadın ve doğanın ataerkil yapı tarafından kontrol altına alınmasının edebiyata yansımalarını tartışmaktır. İnsanın hem karşı cins ile hem de doğa ile olan ilişkilenme biçimlerini çağdaş edebiyat metinleri üzerinden göstermeyi amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: masal, postmodern edebiyat, ekofeminizm, disiplinlerarasılık, karşılaştırmalı edebiyat.
Özbek halk masalları(Özbek halk atasözleri)
Bu çalışmada, ``Özbek Halk İcadı'' serisinde basılmış olan ``Özbek ?alk Makållari'' (Ğ.Ğulam Edebiyat ve sanat neşriyatı, Taşkent 1989. Derleyenler: T. Mirzayev, B. Sarimsakov, A. Musakulov) adlı eseri incelenmiştir.Çalışmamız iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde İnceleme çalışması yapılmıştır. İlk olarak çeşitli kaynaklardan alınan atasözleri tanımları verilerek, atasözlerinin biçimsel özellikleri üzerinde durulmuştur. Sonra Özbek Türkçesi atasözleri ile Türkiye Türkçesinde kullanılan atasözlerinin karşılaştırılması yapılmış ve ahenk unsurları ele alınmış, son olarak da sıralı cümle örnekleri verilmiştir. İkinci bölümde ise metin Kiril alfabesinden Latin alfabesine çevrilerek, Türkiye Türkçesine aktarma yapılmıştır. İncelenen metinde on tane ünlü ses vardır: ``a, ä, å, e, ı, i, o, ö, u, ü'' bunlardan ``o ? ö'' ve ``u ? ü'' seslerinin söylenişi birbirine yakındır. ``a'' sesinin ise düz (a), yarı yuvarlak (å) ve ön damağa yakın söylenen (ä) olmak üzere üç farklı söyleniş şekli vardır. Bunlar transkripsiyonda gösterilmiştir. Ayrıca hırıltılı ``h'' dediğimiz ``x'' sesi de ``?'' olarak transkribe edilmiştir.Metinde anlamını bulamadığımız ya da anlamında tereddüt ettiğimiz atasözleri bulunmaktadır. Bu atasözleri sonuna soru işareti konularak belirtilmiştir.Eser çeşitli konularda tasnif edilmiş yetmiş bölümden oluşmaktadır. Çalışmamızda zaman darlığından yetmiş bölümün ilk kırk dört bölümü ele alınmıştır. Geri kalan bölümler daha sonraki çalışmalarda incelenecektir.Anahtar Kelimeler: Atasözü, Vatan Severlik, Yiğitlik, Korkaklık, İyilik, Kötülük, Aile, Komşu
İşlevsel kuram açısından masal ve günümüz Kütahya'sında masalların durumu ile ilgili bir değerlendirme
Bu çalışma, işlevsel kuram açısından masala yaklaşmak, masalın günümüz Kütahya'sındaki durumunu, yerini ve işlevini belirlemek ve analiz etmek amacıyla tarafımızdan hazırlanan 17 tanesi çoktan seçmeli, 1 tanesi ise açık uçlu olmak üzere 18 soruluk bir anketin Kütahya merkezinde rastlantısal ve gönüllülük esasına uygun olarak seçilen 235 ortaokul ve lise öğrencisine uygulanarak elde edilen sonuçların değerlendirilmesi üzerine kurulmuştur. İlk olarak farklı değişkenler göz önünde bulundurulmadan katılımcıların yanıtları genel olarak değerlendirilmiş, tablo ve grafikler ile gösterilmiştir. Sonrasında anket soruları; yaş ve cinsiyet değişkenlerine göre incelenmiş sonuçlar tablo ile gösterilmiştir; bu değişkenlere göre verilen cevaplar karşılaştırılmıştır. 18. soru açık uçlu olduğundan cevaplar ayrıca yorumlanmıştır. Ancak değişkenlerin aralarındaki ilişkinin anlamlı olup olmadığı araştırma dahilinde incelenmemiştir. Bunların dışında çalışmaya, masallarının şekil ve muhteva özellikleri, derleme alanı hakkında genel bilgiler, derleme sırasında edinilen gözlemler ve bu sırada karşılaşılan sıkıntılar, Türk masalları üzerine daha önceki yıllarda yapılmış olan çalışmalar, işlevsel kuram açısından halk edebiyatına genel bir bakış ve masalın çocuk gelişimine ve eğitimine katkısı dahil edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Folklor, Masal, İşlevsel Kuram, Çocuk Eğitimi, Masal Derlemesi.
Hamzaname (8. cilt, Yapı Kredi Sermet Çifter Araştırma Kütüphanesi) metin- inceleme
Bu çalışma Hamzanâmenin (8. Cilt Yapı Kredi Sermet Çifter Araştırma Kütüphanesi)halk edebiyatı içinde taşıdığı değerin ortaya konulmasını amaçlamıştır. Çalışma Türkedebiyatında Hamzanâmelerin kaynakları olan İslam tarihi, dinû kıssalar ve menkıbeler ileefsane ve masalar hakkında bilgi vererek başlamaktadır. Hamzanâmeler üzerine yapılançalışmaların tanıtımından sonra destan, hikayecilik ve meddâhlık geleneğindeHamzanâmelerin taşıdığı önem ortaya konulmaktadır.Tezimizin konusunu oluşturan yazmanın temin edildiği Yapı Kredi Sermet ÇifterAraştırma Kütüphanesinin yayını olan Yapı Kredi Sermet Çifter Araştırma KütüphanesiYazmalar Kataloğundaki diğer Hamzanâme yazmalarının ve konumuz olan 8. ciltHamzanâmenin tanıtımından sonra Hamzanâme metninin inceleme kısmı başlamaktadır.Hz. Hamza'nın menkıbevû hayatı 15. yüzyılda halk hikâyecileri tarafından Anadolu'da,Hamzanâme adıyla anlatılmaya başlanmıştır. Yaklaşık 50-60 cilt içinde birbirinin devamı olan150-200 hikâyeden meydana gelen Hamzanâmenin içindeki olaylar ve kahramanlıklarArabistan ve İran'da geçmekte; hikâye kahramanlarının hepsi Arap, Acem, Müslüman, kâfirve putperestlerden oluşmaktadır.Türkçe Hamzanâmeler, ilk kez 16. yüzyılda Hamzavû tarafından yazıya geçirilmiştir.Hamzavû'nin eseri zamanla daha da yayılmış, özellikle Yeniçeri Ocaklarında, sınır boyukalelerinde, kahvehanelerde el yazması kitaplardan okunmuş veya meddâhlar tarafındananlatılmıştır.Bu çalışmayla Hamzanâme ciltlerinden bir tanesinin biçim, üslûp ve içerik özellikleriortaya konulmaya çalışılmıştır. 106 varaklık eserin çeviri yazısı yapıldıktan sonra dil, üslûpözellikleri incelenmiş, eserdeki kişiler, mekân, zaman ve motifler tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Hamza, Hamzanâme, masal, efsane, halk hikayesi
Sırduu Sandık/Comoktor (Sihirli Sandık/Masallar) adlı Kırgızca masal kitabı (metin ve inceleme)
Çalışma, "Sırduu Sandık/Comoktor (Sihirli Sandık/Masallar) Adlı Kırgızca Masal Kitabı (Metin ve İnceleme)" Adını taşımaktadır ve kitapta yer alan metinlerin Türkiye Türkçesine aktarımı, bu metinlerin tip sıralaması ve motif yapılarının incelenmesinden oluşmaktadır. Bu çalışma, Kırgızların sözlü kültür unsurlarından "masallar" üzerinde durularak, Kırgız masallarını Türkiye'de tanıtmak ve bu alanda yapılan çalışmalara bir yenisini daha eklemek niyetiyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın kapsamını halk anlatılarından "masallar", sınırlılığını "Kırgız masalları" oluşturmakta olup örneklemi ise "Sırduu Sandık/Comoktor (Sihirli Sandık/Masallar)" Adlı masal kitabında yer alan masal metinleridir. Araştırmaya, ilk olarak kitaptaki masal metinlerini Türkiye Türkçesine aktarmakla başlanmıştır. Masalların çevirisi yapılırken Kırgızca sözlüklerden faydalanılmıştır. Ayrıca konuyla ilgili kaynak taraması yapılmıştır. Çalışmada metin merkezli halk bilimi kuramlarından "Tarihi Coğrafi Fin Metodu" kullanılmıştır. Masalların tip sıralaması yapılırken W. Eberhard-Pertev Naili Boratav'ın çalışması ve Antti Aarne-Stith Thompson tarafından hazırlanan çalışma esas alınmıştır. Masalların motif yapıları ise, Stith Thompson tarafından hazırlanan Motif Indeks'e göre incelenmiştir. Araştırmanın sonunda Kırgız masallarının motif bakımından çok zengin olduğunu, masal tiplerinin ise Türk masal tipleriyle benzerlik gösterdiğini tespit ettik. Elbette ki çok sayıda masala sahip olan Kırgız Türklerinin hazine değerindeki masallarının küçük bir bölümünü Türkiye'de tanıtmaktan dolayı mutluyuz. Anahtar Kelimeler: Kırgız Türkleri, Sırduu Sandık, masal, motif, tip.
Olağanüstü masal örneği olarak Terry Gilliam sineması: Masalsı bir anlatım sunan filmlerin Propp yöntemine göre analizi
Çocukluktan ileri gelen bir hayalle, masal kahramanlarının bir parçası olmak isteyen Terry Gilliam, kasaba ve şehir hayatına dair pek çok şeyi deneyimleme fırsatı bulmuştur. Masallarla çıktığı bu yolculuk, film kariyerine etki eden animasyonlarla da desteklenir. Filmlerinde masalların yer alması, karakterinin bir parçasıdır. Bu durum bir tür imza niteliği taşımaktadır. Zaman Haydutları filminde Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler, Tideland filminde Alice Harikalar Diyarı, The Wholly Family filminde masalsı etkiler, Grimm Kardeşler filminde ise Kırmızı Başlıklı Kız, Hansel ve Gretel, Uyuyan Güzel, Rapunzel masallarının etkilerini görmek mümkündür. Filmleri incelerken Vladimir Propp'tan yararlanılmıştır. Propp, olağanüstü masalların otuz bir işleve sahip olduğunu tespit etmiştir. Buradan hareketle "Olağanüstü Masal Örneği Olarak Terry Gilliam Sineması: Masalsı Bir Anlatım Sunan Filmlerin Propp Yöntemine Göre Analizi" başlıklı tez üç bölümden oluşmaktadır. Bu çalışma kapsamında olağanüstü masallar bağlamında Terry Gilliam filmleri Propp yöntemine göre incelenmiştir. İncelenen filmlerin, Proop'un olağanüstü masallar üzerine yapmış olduğu 31 işleve uygun olup olmadığını tespit etmek amacı taşıyan bu çalışmaya senaryo aşamaları da dahil edilerek çözümlenmeye ve yorumlanmaya çalışılmıştır. Masallar, geçmiş kültürlere dair yaşam pratikleri sunan özgün yapısıyla önemli bir yere sahiptir; halk anlatısının yazıya geçirilmesi ile kulaktan kulağa dolaşan masalların, kayıt altına alınarak değişim ve gelişimi gözlenebilmiştir. Bununla beraber masallar, insan ve toplum üzerindeki bakış açısını değiştirmekte önemli bir yere sahiptir. Çocuklara uyku amacıyla okunan masalların aslında gelecek yaşam dönemlerine etki ettiğinin göz ardı edilmesi ve eğlenme amacı olarak görülmesi ile ilgili çeşitli görüşlere yer verilmiştir. Gilliam filmlerinde, çocuklar ve ebeveynleri arasındaki ilişki, masallarda var olan karakterler vasıtasıyla askıya alınmış ve çocuğun gözünden yaşam, izleyene sunulmuştur. Terry Gilliam filmlerinde kurgunun ana elemanların çocuklar olması ve filmlerin masalsı özellikler taşıması nedeniyle, "Zaman Haydutları", "Tideland", "The Wholly Family" ve "Grimm Kardeşler" filmleri ele alınmıştır. Bu çalışmada literatür taraması yapılmış, belirlenen filmler Propp yöntemine göre incelenmiştir.
İlköğretim 1. kademe Türkçe ders kitaplarında yer alan masal metinlerinin Türkçe dersinin amaçları doğrultusunda kullanımına ilişkin öğretmen görüşleri
Çocuk Edebiyatı, çocuğu eğlendirme, ona hoş vakit geçirmenin yanında eğitici yönüyle de öne çıkar. Çocuğun çevreyi algılayış, olayları seziş ve karşılaşabileceği durumlar karşısında olumlu tutum ve davranış sergileme, geliştirme ve kazanmasına olanak sağlar. Çocuk edebiyatı ürünleri arasında yer alan masal, bir yandan çocuğun dil becerilerini geliştirirken bir yandan da çocukta millî ve evrensel kültür değerlerine karşı bir bilinç uyandırır.Bu araştırma, İlköğretim 1. kademe Türkçe ders kitaplarındaki masal metinlerinin işleniş sürecini, Türkçe ders kitaplarındaki masalların genel özelliklerini, masal kitaplarının seçimini, masalların Türkçe öğretiminde kullanımına ilişkin öğretmen görüşlerini belirlemek amacıyla yapılmıştır.Çalışmada kaynak taraması yapılmış, Türkçe öğretiminde masalın yeri, çocuk masallarında bulunması gereken masal-eğitim ilişkisi ile ilgili yapılan yüksek lisans, doktora tezleri ile bu konuda yayımlanmış bilimsel eserlere ulaşılmıştır.2006 yılında yayımlanan İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı'nın 1. kademesinde yer alan masal ve masal ile ilgili kavramların geçtiği yerler tespit edilmiştir. Tespit edilen masallar Türkçe dersinin amaç ve hedefleri doğrultusunda değerlendirip, o amaçlara ve hedeflere hizmet edip etmediğine bakılmıştır. Bunun içinde masallarda bulunması gereken kriterlere göre değerlendirme yapılmıştır. Sonuçta ortaya hem Türkçe öğretimi, hem çocuk edebiyatı hem de Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda belirtilen özellikleri taşıyan masalların ortaya konulması da sağlanmıştır.Zeynep ÇETİNKAYA tarafından 2007 yılında hazırlanan ?Masalların Türkçe Öğretimindeki Yeri ve Önemi? isimli doktora tezinde geliştirilen ?Öğretmenlerin Masallara ve Bunların Türkçe Öğretiminde Kullanımına İlişkin Görüşleri Ölçeği? için gerekli izinler alınmış ve ölçek kullanılmıştır.Bu ölçek, 2011- 2012 eğitim öğretim yılında, Adana ili Seyhan, Çukurova, Yüreğir ve Sarıçam ilçesindeki 8 ilköğretim okulunda çalışan sınıf öğretmenlerine uygulanmıştır. 74 öğretmenden elde edilen veriler frekans, yüzde, aritmetik ortalama, standart sapma, t-testi, F testi, LSD testi ile çözümlenmiştir. Türkçe ders kitaplarındaki masal metinlerinin anlaşılırlık oranı, frekans ve yüzde hesaplamaları kullanılmıştır.Araştırma sonuçlarına göre öğretmenlerin, masallara ve bunların Türkçe öğretiminde kullanımına ilişkin görüşleri genel olarak olumlu bulunmuştur. ?Yaş, cinsiyet, mezun olunan okul, kıdem, çalışılan okulun sosyoekonomik seviyesi ve okutulan sınıfın düzeyi? gibi değişkenler açısından farklı sonuçlar elde edilmiştir. ?Türkçe ders kitaplarındaki masal metinleri, masal kitapları seçimi ve masalların Türkçe derslerinde kullanımı? alt amaçlarına ilişkin görüşler, öğretmenlerin cinsiyetlerine göre anlamlı bir farklılık göstermektedir (p<0.05). Kadın öğretmenler, erkek öğretmenlere göre daha olumlu görüş bildirmişlerdir. Masal kitaplarının seçimine ilişkin görüşlerde, öğretmenlerin yaşlarına ve kıdemlerine göre de anlamlı bir farklılık bulunmuştur (p<0.05). 31-39 yaş arası öğretmenler ve 11-15 yıl ile 16-20 yıl kıdeme sahip öğretmenler, diğer gruptakilere göre daha olumlu yanıtlar vermişlerdir. Öğretmen görüşleri, diğer değişkenlerde ise anlamlı bir farklılık göstermemiştir.İncelenen masalların anlaşılırlık düzeyleri yüksek bulunmuştur. Metinlerdeki tekerlemeler, ikilemeler, pekiştirmeler, yansıma sözcükler ve dil yanlışları belirlenmiştirİlköğretim okullarında masalların, eğitim açısından dil ve kültür edinimine önemli miktarda katkı sağladığı ortaya konulmuştur.Anahtar Kelimeler: Türkçe Dersi Öğretim Programı, ders kitabı, metnin işleniş süreci, masal.
Ahmet Ümit'in masal kitaplarının metinsellik ölçütleri bağlamında incelenmesi
Her edebî eser ortaya çıktığı ortamdan bir şeyler taşır. Edebiyatın önemli bir türü olan masallar da içinden çıktığı kültür ortamından birçok kültür ögesini bünyesinde barındırmaktadır. Başta dil ve dilin olanakları olmak üzere kültürel anlamda birçok bilgi, masallar aracılığı ile okuyucuya taşınır. Bu durum nesilden nesile devam eder. Türk edebiyatında yazdığı polisiye romanlar ile tanınan Ahmet ÜMİT, annesinden dinlediği halk masallarından yola çıkarak iki masal kitabı kaleme almıştır. Yazarın bu masalları, masal bölümleri, masal ögeleri ve Kamil İŞERİ (2011)'nin oluşturduğu metinsellik ölçütleri ölçeğine göre incelenmiştir. Kitaplar üç bölümden oluşan ölçekteki "Metin Merkezli Özellikler", "Okur Merkezli Özellikler" ve "Diğer Özellikler" başlıkları altında yer alan ölçütlere göre tek tek incelenmiştir. Çalışmanın amacı, Ahmet Ümit'in halk masallarından yola çıkarak oluşturduğu iki yapıtı, masal bölümleri, masal ögeleri ve metinsellik ölçütleri ölçeğine göre incelemektir. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda masalların metinsellik ölçütleri açısından nitelikli olduğu, ölçekteki birçok maddeye uygun olduğu ancak ölçek maddelerinden biri olan okunabilirlik ölçütleri bağlamında 13 yaş ve üzerindeki yaş gruplarına hitap ettiği tespit edilmiştir. Anahtar sözcükler: Ahmet Ümit, masal, masalın bölümleri ve ögeleri, metinsellik ölçütleri, çocuk ve kitap.
Kırşehir'den derlenen masalların Kohlberg'in zihinsel ahlaki gelişim kuramına göre incelenmesi
Bireyin değil, toplumun bilgeliğini yansıtan masallar, halkın psikolojisi, ruhu, sosyolojisi, ahlakı vb. konulara dair pek çok bilgiyi barındırırlar. Okuyucular / dinleyiciler, masal kahramanları aracılığıyla toplumun hangi eylemleri doğru ya da yanlış kabul ettiğini, hangi inanışları, örf, âdet ve değerleri benimsediğini, hangi motifleri ve sembolleri gelenekselleştirdiğini öğrenmeye başlarlar. Evrensel ve kültürel değerleri, ön yargıları, farklı karakterlerdeki insanların varlığını, eylemlerinin altındaki sebepleri kısacası insana dair her şeyi insanlığa anlatan masallar, kahramanları aracılığıyla çocuklara rol model olurlar. Çocukların dil, zihin, ahlak, kişilik ve toplumsal gelişimlerini olumlu ya da olumsuz yönde etkileyebilirler. Bu çalışmada Kırşehir'den derlenen masallar, kalıplaşmış yöntemlerin dışında bir yöntemle Kohlberg'in zihinsel ahlaki gelişim kuramına göre incelenmiştir. Bu bağlamda ilk olarak sahada masal derleme çalışması yapılmış, ardından derlenen 100 masal yazıya aktarılmıştır. Daha sonra Kohlberg'in ahlaki gelişim kuramı üzerine bir tarama, araştırma ve inceleme yapılmış, belirtilen kuramın oluşumu, evreleri ve düzeyleri ayrıntılı bir şekilde anlatılmıştır. Ardından masalların bireysel ve toplumsal bilinçaltında idealize edilen ana kahramanlarının davranışları, davranışın altındaki niyetlere göre incelenmiştir. Böylece kahramanların ahlaki açıdan ne kadar ideal oldukları belirlenmeye çalışılmıştır. Kahramanların ahlaki davranışlarının temelinde yatan etmenlere, derlenen masalların çocukların ahlaki gelişimine faydaları ile zararlarına dair yorumlarda bulunulmuştur. Kültürel bağlamları dâhilinde incelenen masallar aracılığıyla yörenin ahlaki gelişim yapısı, ahlaki değerleri, kültürel önyargıları, çarpık ilişkileri vb. hakkında bilgi edinilmiş, "halkın ahlakı" ve "ahlaki gelişim düzeyi" ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Çalışmadaki 100 masalın 86'sında olaylar tek ana kahraman etrafında gelişirken, 13'ünde iki, 2'sinde de üç ana kahraman etrafında gelişmektedir. Belirtilen ana kahramanların ahlaki gelişim düzeyleri Kohlberg'in evrelerine göre bir tasnife tabi tutularak 10 başlık altında incelenmiştir. Yapılan incelemeler ve değerlendirmeler sonucunda 112 kahramanın 43'ü (%38) gelenek öncesi düzeyde, 35'i (%31) geleneksel düzeyde, 29'u (%26) gelenek sonrası düzeyde yer alırken 5'i (%5) herhangi bir düzeye yerleştirilememiştir. Masallar bireyin değil toplumun ürünüdürler, dolayısıyla onlardan hareketle bireysel değil toplumsal ahlaka dair veriler ortaya çıkar. Bu gerçekten hareketle yapılan incelemenin sonucu değerlendirildiğinde yöre insanlarının ahlaki gelişim düzeyi bakımından en alt seviyede olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İncelemeler sonucunda 112 kahramandan 40'ının davranışları "saf çıkarcı", 20'sinin "evrensel ahlak", 19'unun "iyi çocuk", 16'sının "kanun ve düzen", 9'unun "sosyal sözleşme ve yararlılık", 3'ünün davranışları da "itaat ve ceza" eğilimi evrelerinde yer alırken 5 kahramanın davranışları Kohlberg'in herhangi bir evresine yerleştirilememiştir. İlgili verilerden hareketle bireysel ve toplumsal bilinçaltında idealize edilen masal kahramanlarının en fazla "saf çıkarcı" evrede yer alması, masal kahramanlarının aslında ideal olmadıklarını göstermektedir. Ayrıca saf çıkarcı ana kahramanların çocuklara olumsuz rol model oldukları ve çocukların ahlaki gelişimlerini de olumsuz yönde etkileyecekleri söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Kırşehir masalları, Lawrence Kohlberg, Kohlberg'in zihinsel ahlaki gelişim düzeyleri / evreleri, Erol Güngör, ahlak sosyolojisi, halkın ahlakı.
Türk dünyası hayvan masallarının değerler aktarımı bakımından incelenmesi
Bu araştırmada amaç, Milli Eğitim Bakanlığınca hazırlanan Türkçe dersi öğretim programında anılan değerler eğitimi açısından sözlü millî kültürün yapı taşlarından olan ve artık unutulmaya yüz tutan hayvan masallarının sahip olduğu zenginliği ortaya koymaktır. Sahip olduğu işlev yönüyle sosyal yapıyı şekillendirmede başı çeken unsurlardan olan değerlerin genç nesillere kazandırılmasının, millî kültürün genç kuşağa aktarımı ve "millet olma" bakımından hayatî bir ehemmiyete sahip olduğu düşünülmektedir. Araştırmanın amaç ve nitelikleri göz önüne alındığında araştırma modellerinden doküman incelemesi araştırma modelinin içerik çözümlemesi türünün bu çalışmaya daha uygun olduğu düşünülmüştür. Türk dünyasından derlenen halk masalları içinde yer alan hayvan masalları evreninden seçilen birinci örneklemde yapılan incelemede 36 Türk hayvan masalı içinde muhtelif dağılımlarla tekrar eden 571 deyime ulaşılmıştır. Masal başına deyim ortalamasının 15,86 olduğu görülmüştür. Ana dili eğitiminde söz varlığını zenginleştirme çalışmaları açısından bakıldığında söz konusu masalların bu yönüyle bile dikkate değer bir kaynak olduğu düşünülmektedir. Taşıdığı iletiler açısından incelenen masallarda en yüksek frekansta iyilerin ödüllendirilip kötülerin cezalandırılması gerektiği" iletisi, tespit edilmiştir. Schwartz değerler ölçeğine göre incelenen 42 Türk dünyası hayvan masalında 180 değer tespit edilmiş, en yüksek frekansta iyilikseverlik değerinin olduğu görülmüştür. Kullanımda olan ortaokul Türkçe ders kitapları incelendiğinde 8 farklı ders kitabında 16 masal kullanıldığı, bu masallardan 5 tanesinin serbest okuma parçası olarak; 3 tanesinin dinleme metni olarak; 8 tanesinin ise okuma metni olarak verildiği görülmüştür. İncelenen 16 masaldan 5 tanesinin özgün veya adaptasyon masallardan oluştuğu, 3 tanesinin Beydaba'dan aktarma masallar olduğu, 8 masalın ise La Fontaine'den çeviri olduğu görülmüştür. Bu bağlamda, çeşitli özellikleri ile ele alınmış olan Türk dünyası hayvan masallarının Türkçe ders kitaplarında ve hatta yabancılara Türkçe öğretimi materyal hazırlığında faydalanılması gereken kaynaklar olduğu sonucu belirtilmiştir.
Gümüşhane Ve Bayburt Masalları adlı eserdeki masalların Türkçe dersi 1-8. sınıflar öğretim programı değerler eğitimi açısından incelenmesi
Günümüzün eğitim anlayışına göre masallar, çocuk eğitiminde önemli bir araçtır. Çocuk edebiyatının en ilginç ve renkli ürünleri arasında yer alan masallar, geçmişten günümüze kadar çocukların ilgisini çeken metinler arasında yer alır. Masallar, çocuğun duygu ve düşünce dünyasını zenginleştirmenin yanında, ana dilin öğretilmesi ve kullanılmasını sağlamada da etkili bir araçtır. Masallar, öğrencinin dil hazinesinin gelişmesinde de önemli bir rol oynar. Kahramanı çocuk ve hayvan olan masallarla, hoş vakit geçiren ve hayal dünyasının gıdasını alan çocuğun anlama ve anlatma becerileri gelişir. Bu araştırmanın amacı, "Gümüşhane ve Bayburt Masalları" adlı eserde yer alan 70 masalın Türkçe Dersi 1-8. Sınıflar Öğretim Programı'nda yer alan on kök değer bakımından değerler eğitiminde kullanılabilirliğini araştırarak değer öğretiminin kültürün önemli bir unsuru olan masallar üzerinden gerçekleştirilmesinin önemini vurgulamaktır. Bu çalışmada, nitel araştırma yöntemi ve doküman inceleme tekniği kullanılmıştır. Masallarda işlenen değerler fişlenerek tespit edilmiştir. Çalışmada güvenirliğin sağlanabilmesi için bir başka araştırmacıdan, masalları okuması ve saptamaların doğru olup olmadığını değerlendirmesi istenmiştir. Tespit edilen değerler ile yer aldığı bölümlere, sayfa numaraları ve masal isimleriyle birlikte bulgular bölümünde yer verilmiştir. Araştırmada, Gümüşhane ve Bayburt Masalları'nda yer alan 24 masalın Türkçe Dersi Öğretim Programında yer alan değerlerle herhangi bir ilişkisinin olmadığı, "öz denetim" ve "sabır" değerinin hiçbir masalda işlenmediği bulgularına ulaşılmıştır. Ulaşılan diğer bulgular ise şunlardır: Geriye kalan 46 masalda 55 değer işlenmiştir. Masallarda en sık işlenen değer yardımseverlik, en az işlenen değer ise vatanseverliktir. Bu bulgular sonucunda Gümüşhane ve Bayburt Masalları'nın Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda yer alan değerleri aktarma ve kazandırma bakımından yetersiz olduğu sonucuna varılmıştır.
Kırşehir'den derlenen masallardaki kelimelerin anlam iyileşmesi ve anlam kötüleşmesi bakımından incelenmesi
Toplumsal hafızanın önemli aktarım araçlarından olan masalların, geçmişten günümüze kadar birikerek ulaştığı söylenebilir. Masallar doğduğu toplumun acılarını, sevinçlerini, umutlarını, ahlaki meselelerini, yazısız kurallarını bünyesinde bulundurur. Bu denli önemli olan masallardan alınacak dersler, çıkarılacak mesajlar oldukça fazladır. Gelecek nesillere yol gösterici bir kaynak olması ve toplumun belleğini bünyesinde barındırması hususunda masallar en değerli kültür taşıyıcılarından biridir. Kültür taşıyıcısı olarak büyük bir önem arz eden masalların ihtiva ettiği sözcükler, başlı başına bir araştırma ve inceleme konusu oluşturmaktadır. Bu çalışmada Kırşehir'den derlenen masalların içerdiği zengin kelime haznesi, anlam iyileşmesi ile anlam kötüleşmesi bakımından incelenmiştir. Çalışma; "Giriş", " Anlam ve Anlamlandırma", "Kırşehir'den Derlenen Masallarda Anlam İyileşmesi ve Anlam Kötüleşmesi" ile "Sonuç" bölümlerinden oluşmaktadır. "Giriş" bölümünde dil kavramı, masal kavramı ve masal anlatma geleneği hakkında ayrıntılı bilgi verilmiştir. "Anlam ve Anlamlandırma" adlı birinci bölümde anlam, anlamlandırma, anlam iyileşmesi, anlam kötüleşmesi kavramları hakkında ayrıntılı bilgiler verilerek elde edilen veriler yorumlanarak aktarılmıştır. "Kırşehir'den Derlenen Masallarda Anlam İyileşmesi ve Anlam Kötüleşmesi" adlı ikinci bölümde incelenen masallar bağlamında anlam iyileşmesi ve kötüleşmesine uğrayan kelimeler irdelenmiş ve örneklerle açıklanmıştır. "Sonuç" bölümünde ise, elde edilen veriler genel bir değerlendirmeye tabi tutularak maddeler halinde belirtilmiş, Kırşehir'den derlenen masalların söz varlığında hangi anlam olayının ne miktarda görüldüğü saptanmış ve tespit edilen tüm kelimeler bir tablo üzerinde gösterilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kırşehir, masal, anlam iyileşmesi, anlam kötüleşmesi
Çetin Yiğenoğlu'nun Haydar'ı öldürmek romanında halkbilimsel öğeler
Halk kültürü ve edebi metinleri, çağdaş edebiyatımız için esin kaynağı olmaktadır. Özellikle Çukurova; mitleri, halk hikâyeleri, masalları ve zengin yerel dili ile çağdaş edebiyatımızda yazarların anlatımlarını sağlamlaştırmada başvurdukları önemli birer kaynak olarak görülmektedir. Çukurovalı bir yazar olan Çetin Yiğenoğlu da eserlerinde, bu coğrafyanın kültürel ögelerinden bolca yararlanmıştır. Özellikle "Haydar'ı Öldürmek" romanında mitolojik kaynaklardan beslenerek kendi destansı romanını yazmıştır. Halk bilimsel ögeler yoğun bir biçimde kullanılmış, yerel dil doğal bir anlatı atmosferi yaratmıştır. Hem halk bilimini hem de çağdaş edebiyatı kapsayan bu çalışmada, halk bilimi disiplinine bağlı kalınarak inceleme yapılmıştır. Ancak çağdaş edebiyat verimlerinden de yararlanılmıştır. Çalışma dört ana bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde, Çetin Yiğenoğlu'nun yaşamı, gazeteci kimliği, roman ve öykü yazarlığı, genel anlamda maddi manevi kültür unsurlarını romanında kullanış biçimi ve amaçları hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde, romanın özetine yer verilerek genel bilgiler aktarılmıştır. Üçüncü bölümde "Haydar'ı Öldürmek" romanındaki halk kültürü unsurları belirlenerek halk edebiyatı unsurlarından masal, halk hikâyesi, efsane, kalıp sözler, yerel ve arkaik sözcükler, mitolojik unsurlar gibi motifler örneklenmiştir. Dördüncü bölümde, romandaki halk bilimsel ögeler (inanışlar, geleneksel yaşam biçimi, geçim kaynakları, dinsel ritüeller vb.) ile ilgili bilgiler verilmiştir. v Anadolu kültürünün zengin kaynaklarının edebiyatımızı nasıl etkilediğini göstermek, Çetin Yiğenoğlu'nun unutulmaya yüz tutmuş pek çok yerel sözcüğü yeniden dilimize taşımasına dikkat çekmek çalışmanın temel hedefini oluşturmaktadır. Anahtar Kelimeler: Çetin Yiğenoğlu, Haydar'ı Öldürmek, Çukurova halk kültürü, mitoloji, halk hikâyeleri, masallar
Türk ve Alman masallarında sağlık teması
Anlatmaya dayalı edebi türlerden biri olan masallar, ait oldukları toplumların kültürel değerlerini taşımaktadır ve bu değerler, masal anlatıcıları vasıtasıyla nesilden nesle aktarılıp günümüze kadar gelmiştir. Masallar, bir toplumun hayata bakışını, inançlarını kendine has özelliklerle yansıtmaktadır. Masallarda, yaşam-ölüm, sağlık-hastalık, hastalanma-iyileşme gibi unsurlar yer almaktadır. Çalışmamızda, Alman derleyicilerden Grimm Kardeşler ile Türk derleyicilerden Pertev Naili Boratav, Eflatun Cem Güney, Tahir Alangu, Naki Tezel ve Oğuz Tansel'in derlediği masallar bu unsurlar yönünden incelenmiş ve iki farklı toplumun sağlığa-tıbba-hekime bakışı değerlendirilip karşılaştırılarak benzerlikleri ve farklılıkları ortaya konmuştur.
Gürcü-Türk masallarının karşılaştırmalı incelenmesi ve Gürcü halk masallarının Türkçe çevirisi
'Gürcü-Türk masallarının karşılaştırmalı incelenmesi ve Gürcü halk masallarının Türkçe çevirisi' adlı yüksek lisans tez çalışmasında, masalların ortaya çıkış dönemi ve masal hakkında genel bilgiler göz önünde bulundurularak karşılaştırmalar yapılmıştır. Çeviri masallarını belirlerken Gürcistan'da herkes tarafından bilinen masallar olmasına dikkat edilmiştir. Gürcü halk masallarının Türk diline çevrilmesiyle iki kültürde de tanıtılması amaçlanmıştır. Böylelikle Gürcü dili alanında yapılan çalışmanın kaynak teşkil edeceği düşünülmektedir. Söz konusu çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, çalışmanın yöntemini belirleyen tez yazım aşamalarından bahsedilmiştir. Çalışmanın esasını teşkil eden ikinci bölümde ise Gürcü Türk masallarının karşılaştırmalı incelenmesi ve Gürcü halk masallarının Türkçe çevirisi ile ilgili ayrıntılı incelemeler bulunmaktadır. Gürcüceden Türkçeye masal çevirisi daha öncede yapılmıştır. Ama bu çalışmada ilk defa yapılan toplu masal çevirisine yer verilmiştir. Bu durum bu çalışmayı diğer yapılan çeviri çalışmalarından ayırt etmektedir. Çünkü ilk defa aynı çalışmada birden fazla masal çevirisine yer verilmiştir. Bu incelemeler sırasında çeşitli kaynaklardan yararlanılmış ve birden fazla sözlük kullanılmıştır.
Mardin masalları: İnceleme-metin
Mardin masallarını derleme ve inceleme olmak üzere iki aşamada ele alan bu çalışmanın amacı yörede anlatılan masalları derleyip incelemek ve aynı zamanda Mardin şehrinde masal anlatma geleneğinin günümüzdeki durumunu tespit etmektir. Tarihte pek çok önemli uygarlığa ev sahipliği yapmış Mardin, folklorik malzeme açısından zengin bir kenttir. Fakat Mardin yöresinin masalları ile ilgili yapılan çalışmalar sınırlı sayıda ve dar bir çerçevede kalmıştır. Bu bakımdan bu çalışmada "Alan Araştırması Yöntemi" ile masal metinleri kayıt altına alınmış ve masallar bağlamsal özellikler, tip, motif ve formel unsurlar yönünden incelenmiştir. Masallarda tespit edilen tipler Aarne-Thompson'ın "The Types of the Folktale" ve Eberhard-Boratav'ın "Typen Türkischer Volksmarchen" (TTV) kataloglarına göre tasnif edilmiştir. Mardin masallarında yer alan motiflerin ise Stith Thompson tarafından hazırlanan "Motif- Index of Folk-Literature" adlı çalışmaya göre karşılıkları tespit edilmiş ve Mardin masallarında nadir ve sık geçen motifler tahlil edilmiştir. Kaynak kişilerden alınan bilgilere göre Mardin'de masal anlatma geleneği zayıflamaya başlamıştır. Kitle iletişim araçlarının kırsal kesimlere ulaşması, köy ve şehir hayatındaki yaşamın birbirine benzemesi, şehre göçün başlaması ve geleneği bilen kaynak kişilerin vefat etmesi gibi nedenler bu geleneği olumsuz etkilemiştir. Mardin il merkezi ve ilçelerinde yürütülen çalışmada kaynak kişiler ile yapılan görüşmeler neticesinde 120 masal kaydedilmiştir. Fakat bazı masalların eksik olması sebebiyle 80 masal incelenmiştir. Yapılacak yeni derleme çalışmaları ile yörenin sözlü kültür ürünleri kaybolmaktan kurtulacak ve gelecek nesillere ulaştırılacaktır.
Kumuk Masallarının Monomit Kuramı bağlamında incelenmesi
Kumuk Masallarının Monomit Kuramı Bağlamında İncelenmesi adlı çalışmanın amacı, Kumuk masallarının monomit kuramından hareketle kolektif birikimin ürünü olduğunu göstermektir. Çalışma; Kumıkskiye Narodnıye Skazki (1959), Qumuq Xalq Yamaqları (1977; 1989), Qumuq Adabiyat: 4 (2004), Qumuq Adabiyat: 3 (2005) ve Qumuq Xalq Awuz Yaratıwçuluğu: Yammaqlar (2021) adlı kaynaklardan alınan bazı masallar etrafında şekillenmiş olup diğer masallar sınırlılık getirmesi açısından dâhil edilmemiştir. Tez, beş (5) ana bölümden oluşmaktadır. Tezin "Giriş" bölümünde monomit kuramını hazırlayan bilimsel süreç hakkında temel bilgiler verilmiş ve ana bölümlere yönelik kuramsal bir zemin oluşturulmuştur. İkinci bölümde tez içerisinde incelenen masalların antropolojik, antrozoolojik, folklorik, mitolojik, psikolojik, sosyolojik ve edebî arka planını ortaya koymak amacıyla Kumuk halk edebiyatının anlatma esasına bağlı edebî ürünleri hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde Joseph Campbell'ın hayatı ve eserleri tanıtılmış, The Hero with a Thousand Faces (1949) adlı kitabında literatüre kazandırdığı ve "kahramanın macerası" olarak bilinen monomit kuramı ele alınmıştır. Dördüncü bölümde teze konu olan masallar Kumuk Türkçesinden Türkiye Türkçesine aktarılmış, monomit kuramı ve bilimin ilgili diğer disiplinlerinden (analitik psikoloji, arketipsel sembolizm, psikanaliz vd.) istifade ederek çözümlenmeleri yapılmaya çalışılmıştır. Beşinci ve son bölümde Kumuk masallarının kolektif birikimin ürünleri olduğu, anlatma esasına bağlı edebî ürünler arasında önsel ortaklıkların bulunduğu, Kumuk masallarının monomit kuramıyla çözümlenebileceği gibi birçok konu saptanmış ve "Sonuç" bölümü içerisinde değerlendirilmiştir. Bunun yanında Türk dünyası edebiyatları alanında Kumuk masallarını monomit kuramı temelinde topluca inceleyen bir çalışmanın daha önce yapılmamış olması nedeniyle bu çalışmanın yeni çalışmalara kapı aralayacağı öngörülmüştür.
Şanlıurfa masalları
Masal, halkın yarattığı, kahramanları insanlar veya tabiatüstü varlıklar olan edebi bir türdür. Bunun yanı sıra masal, bir milletin dili, inancı, düşüncesi, tarihi vb. pek çok unsuru içinde barındırır. Türk masal araştırmalarına katkı sağlamak amacıyla Şanlıurfa Masalları adlı çalışmada Şanlıurfa'nın on üç ilçesinden derlenen seksen altı masal metnine yer verilmiştir. Derlenen masal metinleri Şanlıurfa'nın ağız özellikleri göz önünde bulundurularak deşifre edilmiştir. Çalışmada masalların derlenmesi, deşifre edilmesi ve bilimsel yöntemlere göre incelenmesi şeklinde bir yol izlenmiştir. Masal ile ilgili kitaplardan, makalelerden, dergilerden, kataloglardan vs. hareketle çalışmanın taslağı çizilmiştir. Bu çalışmadaki metinler, bağlam merkezli kuram ve yaklaşımlardan hareketle ele alınmıştır. Stith Thomson'ın "Motif Index of Folk Literature (Halk Edebiyatı Motif İndeksi)" adlı motif katoloğundan masal metinlerinin motifleri bulunmuştur. Hans Jörg Uther tarafından hazırlanan "The Types of International Folktales (Uluslararası Masal Tipleri Kataloğu)" adlı katalogdan ise masalların tip numaraları tespit edilerek masallar bu tip numralarına göre gruplandırılmıştır. Anahtar kelimeler: Türk halk bilimi, halk edebiyatı, Şanlıurfa, masal, gelenek.
Masallarda kadın (Güneydoğu Anadolu ve Doğu Akdeniz masal örnekleri)
Masallar, Türk Halk Edebiyatı'nın en sevilen halk anlatmalarından biridir. Masal; kahramanları hayvanlar, insanlar, tabiatüstü varlıklardan oluşan; olayları masal ülkesinde geçen; halkın ortak şuurundan doğmuş; ağızdan ağıza, kuşaktan kuşağa sürüp gelen; hayal mahsûlü bir takım olayların anlatıldığı sözlü halk edebiyatı ürünlerinden biridir. Masallarda masal kahramanlarından biri de kadınlardır. Hatta masallarda kadınlar daha fazla ön plana çıkarlar. Bu çalışmanın amacı da Güneydoğu Anadolu ve Doğu Akdeniz Bölgesi'nde yüzyıllardır anlatıla gelen sözlü kültür ürünlerinden birisi olan masallardaki kadınların tespit edilip özelliklerine göre sınıflandırılarak tahlil edilmesidir. Toplumlarda ve özellikle Türk toplumunda önemli bir yere sahip olan kadınlar, masalların da önde gelen kahramanlarındandır. Bu tezde masalın tanımı hakkında ön bir bilgi verildikten sonra diğer halk anlatmalarındaki ve masallardaki kadının yeri ve önemi hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonraki bölümlerde incelenen masallardaki kadınların fiziksel ve karakter özellikleri, doğumu, sosyal konumu, evlenmesi, sihirli güçleri ve fiziki çevresi masallardan örnekler verilerek değerlendirilmiştir. Her bölüm ile ilgili öncelikle genel bir bilgi verilmiş olup bölümler, alt başlıklara ayrılarak işlenmiştir.
Türk halk masallarında şiddet
İlkokul dönemi, çocuğun 6-10 yaş dönemini kapsar. Bu dönem, çocuğun kişiliğinin oluşumu ve şekillenmesi, bilgi, beceri ve alışkanlıkların kazanılması ve geliştirilmesi açısından ileri yıllara olan etkisi nedeniyle, yaşamın en kritik dönemlerinden biri olarak görülmektedir. Çocuklar yaşamlarının ilk evrenlerinden itibaren görsel ve yazılı araçlarla karşılaşırlar. Masal ve öykü kitapları çocukların edebiyat alanına ait ilk tecrübelerini kazandıkları örneklerdir ve çocukların eğitiminde vazgeçilmez bir araç olarak kullanılmaktadır. Bu araştırmada, 870 Türk Halk Masalı incelenerek, bu masalların içerisinden üç masal seçilmiştir. Seçilen bu masallar öğrencilere okunarak, masallara ilişkin öğrencilere anket yapılmıştır. Anket sonuçlarına göre çocukların masallardaki korku ve şiddet ögelerinden etkilenip etkilenmemesi, bu masalların eğlenceli bulunup bulunmadığı ve korku, şiddet ögelerinin içerikleri hakkında görüşleri alınmıştır. Sonuç olarak; çocukların büyük bir kısmı bu öğelerden etkilenmediklerini dile getirmişlerdir. Bunun yanı sıra öğrenciler masallarda ki karakterlere verilen şiddetli cezaları yerinde bulmuşladır. Anahtar kelimeler: Çocuk edebiyatı, Çocuk Kitapları, Korku, Şiddet.