Tales
209 theses under this subject heading
The temptress archetype in One Thousand and One Nights
One Thousand and One Nights is an extensive and universal literary work including Middle Eastern and South Asian folktales and stories compiled in Arabic. Women constitute the most important characters of the Nights, especially Scheherazade, the narrator of the tales and the heroine of the frame story. The representations of the temptress archetype are often portrayed as women who are immoral, degraded, and should be avoided. In addition, because they agitate traditional gender roles in society, it is often seen as a disturbing figure. They oppose the patriarchal system and assert their agency by using sexuality to acquire power. The novel gives women agency while simultaneously painting them in a negative light, and by sexualizing or portraying female bodies erotically, it meets the raw need of the patriarchal society. This encourages the female characters to overpower males while objectifying them and enables them to play around with the male characters. This thesis explores the representations of the temptress archetype in One Thousand and One Nights, their characteristics, and their connections to literature, mythology, religion, and history and offers a detailed understanding of how these portrayals defy traditional gender norms, empower women, and go through the social restraints imposed on them.
Naki Tezel'in "Türk Masalları" adlı kitabının çocuk edebiyatının temel ilkeleri bakımından incelenmesi
Masal türü, halk edebiyatı alanında çocuk eğitimine katkıları ile ön plana çıkan ürünlerden biridir. Masalların çocuk edebiyatının temel ilkeleri açısından incelenmesi, son yıllarda birçok araştırmacının akademik araştırma alanlarından biri olmuştur. Bu araştırmada ünlü masal araştırmacısı Naki Tezel tarafından derlenmiş masallardan oluşan "Türk Masalları" adlı eserin biçim ve içerik özellikleri çocuğa görelik ilkesi başta olmak üzere çocuk edebiyatının temel ilkeleri açısından değerlendirilmiştir. Çalışmada, örneklem grubunda yer alan ve Naki Tezel tarafından derlenerek "Türk Masalları" adlı kitapta toplanan elli dört adet masal, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi yöntemi kullanılarak çözümlenmiştir. Masalların çözümlemesi; tasarım ve içerik özellikleri başlıkları altında gerçekleştirilmiştir. Tasarım özellikleri bölümünde masalların kapak, sayfa, punto, resim, boyut nitelikleri ele alınmış; içerik özellikleri başlığında masallar konu–kurgu, izlek– tema, ileti, dil ve anlatım, eğitsel ve yazınsal ilkeler karakter ve çevre özellikleri bakımından değerlendirilmiştir. Çözümlemeler çerçevesinde Naki Tezel'in "Türk Masalları" adlı VI eserinde yer alan masalların genel olarak çocuk okurlara okuma alışkanlığı kazandırabilecek ve estetik zevk verecek nitelikte olduğu fakat bazı masalların gerek tasarım gerekse de taşıdığı eğitsel değerler açısından çocuğa görelik prensibine ters düştüğü tespit edilmiştir.
Daristana Şêrîn masal setindeki masalların Türkçeye çevrilmesi ve bu masalların Türkçe eğitimi açısından uygunluğunun incelenmesi
Masallar, öğrencilerin diğer edebi metinlere nazaran daha keyifle okudukları veya kendilerine okunduğunda daha keyifle dinledikleri metinlerin başında gelmektedir. Nitelikli ve öğrencilerin seviyelerine uygun olarak yazılan masallardan eğitimde daha fazla yararlanmak gerekir. Bu araştırmanın amacı Kürtçe yazılmış bazı masalların Türkçeye çevrilerek bu masalların Türkçe eğitiminde kullanılabilirliğini incelemektir. Bu araştırmada doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Daristana Şêrîn masal setinin orijinali yayınevinden temin edildikten sonra Türkçeye çevrilmiştir. Bu sette yer alan masallar teker teker dil, anlatım, içerik ve değerler açısından incelenmiştir. Hangi masalda hangi değere ilişkin kaç örneğin olduğu tablo halinde gösterilmiştir. Ayrıca bu masalların okunabilirlik açısından ortalama hece ve cümle uzunlukları temel alınarak bu masallara ait zorluk dereceleri tablo haline getirilmiştir. Araştırmada bu masalların gerek dil anlatım ve içerik açısından gerekse değerler eğitimi açısından ilköğretim düzeyine uygun olduğu ve Türkçe ders kitaplarında kullanılabilecekleri sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çocuk Edebiyatı, Masallar, Türkçe Eğitimi, Değerler, Okunabilirlik
Türkçe dersi öğretim programındaki on kök değerin öğretimine yönelik metin derleme çalışması
Bu araştırmanın amacı Türkçe Dersi Öğretim Programı'ndaki "Kök Değerlerin" öğrencilere daha kolay ulaşmasını sağlamaktır. Bunun için de on kök değer ayrı ayrı ele alınmış; her bir değere ait hikâye, masal ve şiir derlemesi elde edilmiştir. Araştırma, nitel araştırma yönteminin doküman analizi tekniği kullanılarak yürütülmüştür. Değerlerin tespit edilmesinde ölçüt olarak MEB tarafından öğretim programlarında belirlenen on kök değer kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma materyalini hikâye, masal ve şiir türlerinden oluşan 21 kitap, öğrenci şiirleri ve internet verileri oluşturmaktadır. Doküman inceleme yöntemiyle elde edilen veriler içerik analizi ile incelenmiştir. Çalışmadaki on kök değerin tekrarlanma sıralaması şöyledir: sevgi (111 kez), dostluk (52 kez), yardımseverlik (50 kez), öz denetim (44 kez), saygı (43 kez), sabır (36 kez), vatanseverlik (34 kez), sorumluluk (31 kez), dürüstlük (28 kez), adalet (26 kez). Toplamda ise 456 değer analizi gerçekleşmiştir. Genel anlamda incelenen tüm masal, şiir ve hikâye türlerinde on kök değerden en çok veri sevgi değerinden en az veri adalet değerinden elde edilmiştir. Sonuç olarak on kök değer derlemesiyle ilgili birçok şiir, hikâye ve masal derlemesi gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla metin analizleri yapılmış çocuklara, velilere ve öğretmenlere önerilerde bulunulmuştur. Derlemesi gerçekleştirilen bu on kök değer özellikle ortaokul öğrencilerine faydalı bir kaynak olmuştur.
Anadolu Masalları ve bu masalların Türkçe öğretimindeki yeri üzerine bir inceleme
Temel dil becerilerinden dinleme, insanın doğumuyla hatta anne karnında başlayan süreçle birlikte edindiği ilk dil becerisidir. Birey öğretim hayatına başlayana kadar bazı sözlü edebiyat ürünlerini ailesinden, çevresinden dinleme yoluyla öğrenir. Masal da bu sözlü edebiyat ürünlerinden biridir. Diğer türlere göre dil ediniminde, dilin zenginliğini, kültürün dile yansıyan halini sezdirmede ve öğretmede daha etkilidir. Bu yüzden Türkçe öğretiminde genelde masalların özelde de Anadolu Masallarının kullanımı önemli bir yere sahiptir. Anadolu Masallarının Türkçe öğretiminde kullanımının doküman analizi yöntemiyle incelendiği bu çalışmada elde edilen veriler ve çıkarılan sonuçlar dil öğretiminin masallar üzerinden daha kalıcı öğrenmelerle gerçekleştirilebileceğini göstermektedir. Masalların kültür aktarımında üstlendiği doğal görev, kültürün önemli bir unsuru olan dilin aktarımında da aynı paralelliği kurmaktadır. Bu yüzden Türkçe öğretiminde hedeflenen dört temel dil becerisi olan okuma, konuşma, dinleme, yazmanın ve bunlara ek sezdirilerek anlatılması planlanan dil bilgisi konularının genelde masal ile özelde de Anadolu Masalları ile birleştirilmesi ile anlamlı öğrenmeler sunacağı öngörülmektedir.
Naki Tezel'in "Türk Masalları" kitabında toplumsal cinsiyet rolleri ve kadın–erkek ilişkileri
Sözlü edebiyat ürünlerinden olan masallar, çocukluktan itibaren karşılaştığımız ilk edebi türlerdendir. Olağanüstülükle süslü kurgu dünyasında tüm olmazları oldurup; anlatıcısına, dile getiremediği hislerini, hayallerini, sitemlerini, simgesel bir dille ifade etme fırsatı sunan masallar, insan gerçeğini hayalî unsurlar ile insana yansıtmaktadır. Anlatılarda çatışmanın zeminini oluşturan ödüllendirilen ve cezalandırılan davranış ile duygular toplumsal ahlakın bilgisini taşımaktadır. Toplum hayatını düzenleyen kurallar ve genel kabuller masal kahramanları üzerinden aktarılmaktadır.Naki Tezel'in derlediği "Türk Masalları" isimli kitapta bulunan elli dört masal metni, çalışma boyunca toplumsal cinsiyet rolleri ve kadın erkek ilişkileri merkezinde incelenmiştir. Olağanüstü kurgu içine yerleştirilen cinsiyetlere dair toplumsal kabuller ve beklentiler saptanmış, kimliklerin inşa süreçleri masal metinleri üzerinden izlenmiştir. Masal metinlerinden elde edilen toplumsal cinsiyete dair bulguların sosyolojik-psikolojik bağlamda değerlendirilmesi ve böylece kimliklerin yeniden üretim süreçlerine anlatıların etkisinin ortaya çıkarılması çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde yapılan literatür okumaları ile elde edilen bilgiler sunulmuş, kavramsal ve kuramsal çerçeve bilimsel bir zeminde tamamlanmıştır. İkinci bölümde çalışmanın örneklem grubunu oluşturan masal metinlerinin derleyicisi olan Naki Tezel'in biyografisi verilmiştir. Araştırmanın metodolojisinin açıklandığı üçüncü bölümden sonra incelenen masal metinlerinden elde edilen bulgular belirlenen başlıklar altında sunulmuştur. Tartışma, öneriler ve sonuçtan oluşan son bölümde elde edilen veriler daha önce yapılan araştırma sonuçları ile karşılaştırılmış, yorumlanmış, gelecek çalışmalardan beklentiler ile saptanan problemlere çözüm önerileri sunulmuştur. Türk masallarının cinsiyetçi söylem ışığında incelendiği çalışmamızda elde edilen veriler masal dünyasından yansıyan kadın ve erkek temsillerinin gerçek hayat karakterleri ile aynı minval üzere olduğunu göstermektedir. Türk toplumunun ataerkil yapısı ve bu yapı içinde şekillenen cinsiyet algısı masallarımızdaki kadın- erkek varlığı üzerinde açıkça görülmektedir.
Yavuz Bahadıroğlu'nun "40 Geceye 40 Masal" adlı kitabının çocuk edebiyatının temel ilkeleri açısından incelenmesi
Bu çalışmanın amacı Yavuz Bahadıroğlu'nun "40 Geceye 40 Masal" adlı kitabının çocuk edebiyatı ürünlerinde bulunması gereken tasarım ve içerik özelliklerine uygun olup olmadığını ortaya koymaktır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Çalışmanın kapsamı yazarın "40 Geceye 40 Masal" adlı kitabında yer alan kırk adet masaldan oluşmaktadır. Araştırmada Yavuz Bahadıroğlu'nun çocuk okurlara yönelik yazdığı ve Millî Eğitim Bakanlığınca tavsiye edilen masalların da yer aldığı "40 Geceye 40 Masal" adlı eseri çocuk edebiyatının temel ilkeleri açısından incelenmiştir. Masallar, tasarım ve içerik özellikleri olmak üzere iki başlık altında çözümlenmiştir. Kitap, tasarım özellikleri açısından kapak-cilt, sayfa düzeni, punto, kâğıt, boyut ve resimler; içerik özellikleri açısından ise konu-kurgu, izlek-tema, ileti, dil ve anlatım, eğitsel ve yazınsal özellikler, karakter-kahraman özellikleri ve çevre özellikleri başlıkları altında değerlendirilmiştir. Çalışmada çocuk edebiyatı ürünlerinde bulunması gereken temel ilkelerden hareketle değerlendirmeler temellendirilmiştir. İncelenen masalların çocuk okurlara okuma alışkanlığı kazandırabilecek, edebî ve estetik zevk verecek nitelikte olduğu ayrıca ders kitaplarında okuma metinleri olarak yer verilebilecek uygunlukta olduğu sonucuna varılmıştır.
Tahir Alangu'nun "Billur Köşk Masalları" adlı kitabının çocuk edebiyatının temel ilkeleri bakımından incelenmesi
Bu çalışmada Tahir Alangu'nun "Billur Köşk Masalları" adlı derleme masal kitabı, çocuk edebiyatının temel ilkeleri bağlamında incelenmiştir. "Billur Köşk Masalları" adlı kitaptaki toplam on dört masal, nitel araştırma türlerinden olan doküman analizi yöntemi kullanılarak çözümlenmiştir. Kitapta geçen masallar, şekil ve içerik özelliklerinin alt başlıkları altında incelenmiştir. Şekil özelikleri başlığı altında masallarda boyutlar, kâğıdın cinsi, kapak ve cilt, sayfa düzeni, harfler, yazım ve noktalama işaretleri ve resim özellikleri ele alınmıştır. İçerik özellikleri başlığı altında masallar konu, tema, karakterler, dil ve anlatım, ileti, çevre ve eğitsel ilkeler açısından incelenmiştir. Yapılan incelemeden elde edilen sonuçlar ışığında Tahir Alangu'nun "Billur Köşk Masalları" adlı masal kitabının verdiği mesajların ve işlediği temaların büyük ölçüde çocuk okurlara uygun olduğu görülmüştür. Bu uygunluğun tüm masallar için söylenmesi doğru değildir. Kitaptaki bazı masallarda çocuklara uygun olmayan konuların kurgulandığı, taşıdığı eğitsel ilkeler yönüyle sakıncalı mesajların olduğu, çizilen görsellerin çocuklarda şiddet ve korku duygularını uyandıracak cinsten ögeleri barındırdığı ve çocukların seviyelerine uygun olmayan sözcüklerin kullanıldığı tespit edilmiştir.
Hans Christian Andersen ödüllü yazarların hikaye edici metinlerinde evrensel değerler
İnsanlar birbirlerinden farklı dil, din, inanç ve yaşayış biçimlerine sahip olsalar da tüm insanların önem verdiği, her yerde denk gelinen ve kabul gören evrensel değerler vardır. Bu değerler insandan insana, toplumdan topluma, kuşaktan kuşağa aktarılarak devamlılığını sağlamaktadır. Araştırmanın amacı Hans Christian Andersen ödüllü hikâye edici metinlerin evrensel değerler içerip içermediğini tespit etmektir. Bu amaçtan hareketle on bir farklı yazar tarafından derlenmiş, on sekiz kitapta yer alan hikâye edici metinler çalışmanın veri toplama araçlarını oluşturmaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinin veri toplama tekniklerinden olan doküman analizi kullanılmıştır. Evrensel değerlerin tespit edilmesinde ölçüt olarak Millî Eğitim Bakanlığı tarafından öğretim programlarında belirlenen kök değerler ve Schwartz değerler sınıflandırması kullanılmıştır. Hikâye edici metinlerde tespit edilen evrensel değerler içerik analizi ile doğrudan aktarımlar yapılarak sunulmuştur. Yapılan içerik analizinde yirmi altı farklı evrensel değer tespit edilmiştir.
İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin akademik başarısını artırmada masal ve drama ile zenginleştirilmiş uygulamaların etkisi
İnsan yaşantısındaki değişiklikler hayatın her alanında olduğu gibi eğitim alanında da birtakım yenilikleri zorunlu kılmaktadır. Masal ya da dramanın ders anlatımında kullanılmasına yönelik çok sayıda araştırma bulunmaktadır. Ancak ikisinin birlikte kullanımının ilkokul öğrencilerindeki akademik başarıya etkisinin araştırıldığı bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışma ilkokul 4.sınıf öğrencilerinde akademik başarının artırılmasında masal ve drama ile zenginleştirilmiş uygulamaların etkisinin incelenmesini amaçlamaktadır. Çalışma Gaziantep ilindeki bir devlet okulunda 4. sınıfta bulunan denk hazırbulunuşluk seviyesindeki iki grupla yürütülmüş ve araştırmada deneysel desen kullanılmıştır. Öntest ile belirlenen denk bilgi birikimindeki iki grup, deney ve kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Deney grubuna masal ve drama ile zenginleştirilmiş ders planı uygulanırken kontrol grubuna geleneksel öğretim yöntem ve teknikleriyle ders anlatımı yapılmıştır. Gerçekleştirilen ders anlatımlarının ardından gruplara sontest uygulanmış ve sonuçlar SPSS programında incelenerek raporlanmıştır. Sonuç olarak masal ve drama etkinlikleriyle zenginleştirilmiş ders anlatımının yapıldığı deney grubunda geleneksel yöntemlerle ders anlatımı yapılan gruba göre ders başarısının anlamlı şekilde daha yüksek çıktığı tespit edilmiştir.
Eğitimde masalın işlevleri ve Judith Malika Liberman'ın masallarında metaforik unsurlar
Bu çalışmanın amacı, masalların eğitimsel işlevselliği ve masallardaki metaforların incelenmesidir. Masallar, ait oldukları toplumları ve o toplumların gelenek göreneklerini, hayata bakış açılarını, olayları algılama biçimlerini, ait oldukları toprakları ve o toprakların insanlarının özelliklerini vb. anlatır. Bu yönüyle gelenek ve iletişimden beslenen kültürel bellek toplumların kimliği konumundadır (Assmann, 1997: 25-28). Bu nedenle masallar kültürel kimliğin gelecek nesillere ulaşmasında aktif rol oynarlar. Masal dilinin temelinde metafor kavramı vardır. Metafor kavramının ortaya çıkma sürecinde anlaşılırlığı artırmak ve kolaylaştırmak amaçlarının olduğu söylenebilir. Yaşamdaki her bir detayı, deneyim alanını veya hissedilen her ne var ise onu anlamak için metaforlar üretilmektedir. Toplumsal hafıza bu metaforları kullanışlı buldukça metaforlar bilindik hale dönüşmekte ve aynı zamanda yeni metaforlar yaşama dahil olmaktadır. Yaşam devam ettiği sürece, insanoğlu yaşama ilişkin deneyimlerini ifade etme ihtiyacını devam ettirdiği müddetçe ve iletişim olanakları arttıkça metaforlar da üretilmeye devam edecektir. Bu amaca ulaşmak için belirlenen yöntem nitel araştırma modellerinden doküman inceleme çalışmasıdır. Araştırmanın durumunu Judith Malika Liberman'ın masal kitapları oluşturmaktadır. İnceleme çalışmasında kullanılan kitaplar, "Masal Terapi, Masallarla Yola Çık, Önce Hayal ve Taş Çorbası" 'dır. Masal Terapi kitabında elli dört masal vardır. Masallarla Yola Çık kitabında kırk masal vardır. Önce Hayal ve Taş Çorbası kitapları bağımsız çocuk kitaplarıdır. Araştırma verileri, inceleme için belirlenmiş kitaplardaki masallarda geçen metaforların tespiti, metafor unsurlarının belirlenmesi ve teorilerinin belirlenmesiyle oluşturulmuştur. Araştırma sonucunda masallarda kullanılan metaforların ontolojik ve kavramsal metaforlar olduğu belirlenmiştir. Kullanılan metaforların anlaşılırlığı arttırdığı görülmektedir. Bu özelliği ile eğitimde çocukların düzeyine uygun olan masallarda, bu dilin kullanılması, verilmek istenen kavram ve değerlerin anlaşılırlığını ve ilgiyi arttıracağı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Türkçe öğretimi, masal, metafor, Judith Malika Liberman.
Masalların bireylerin sorun çözümüne katkısı üzerine kuramsal bir çalışma
Bu çalışmada, Milli Eğitim Bakanlığı'nın İlköğretim öğrencileri için önerdiği "Anadolu Masalları (1-2)" kitabındaki masalların bireylerin sorun çözümüne katkısı kuramsal açıdan ele alınmıştır. Çalışma kapsamında, İlköğretim programlarında sıkça karşılaşılan sorunlar göz önüne alınarak belirlenen on beş Anadolu Masalı incelenmiş olup tesbit edilen sorunlar, dört ana başlık altında değerlendirilmiştir. Çalışma da Anadolu Masallarında hangi sorunlar olduğu ve bu sorunların çözümünde nasıl bir yol izlenebileceği kuramsal açıdan ele alınmıştır. Çalışma da bireylerin hangi sorunlarla karşılaştığı ve sorunları çözümlemede kullandıkları yöntemler incelenmiştir. Veri analizinde doküman inceleme yöntemi ve betimsel analiz yaklaşımı kullanılmıştır. Belirlenen masallar özetlenerek ayrıntılı bir şekilde içerik analizi yapılmış, bireylerin sıkça karşılaştığı sorunlar tespit edilmiştir. Daha sonra sorunların bulunduğu alanlar alıntılanarak belirlenen dört madde çereçevesinde masallar yorumlanıp sorunların analizi yapılmıştır. Her bir masalda bulunan sorunlar ve sorunların çözümü sonucunda kazanılan değerler tablolaştırılmıştır. İncelenen Anadolu Masallarında, bireyin hayat boyunca sıklıkla karşılaştığı ve çözümlemek zorunda kaldığı sorunlara yer verildiği görülmüştür. Masallarda kıskançlık, kurnazlık, kötülük, ihanet, cimrilik gibi temel sorunların sıkça yer aldığı belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, masalların bireylerin sorun çözme becerilerini geliştirmekte faydalı olduğu ve bu nedenle eğitim öğretimde masallardan faydalanmanın sorunların çözümünde etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Bu çalışma sonucunda Anadolu Masallarının öğrencilerin sorun çözme yeteneklerini güçlendirmede eğitici bir araç olarak kullanılabileceği düşüncesine ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Masal, Sorun, Anadolu Masalları, Masal Anlatıcılığı
Analyse des éléments culturels dans les traductions en Turc et en Français des contes de fées de A. S. Pouchkine
Les contes sont une source très riche en termes d'éléments culturels et folkloriques. Le transfert de ces termes est un défi pour les traducteurs pendant le processus de la traduction. Les différences culturelles dans la traduction des contes, obligent les traducteurs à faire des choix en tenant compte de l'œuvre de départ, de la culture du destinataire et de nombreux autres aspects similaires dans le processus de traduction, afin d'assurer le transfert culturel dans les contes. Par conséquent, les traducteurs, qui doivent transférer les éléments culturels, qui sont assez caractéristiques, utilisent différentes techniques et stratégies pendant le processus de la traduction. Cette étude se focalise sur les contes d'Alexandre Sergueïevitch Pouchkine, qui occupent une place importante dans la culture russe. Écrits au XIXe siècle par Pouchkine, ces contes sont caractérisés par leur style particulier, qui est un mélange de poésie et des fables, et par la richesse des éléments culturels. De ce fait, la traduction de ceux-ci est un défi pour les traducteurs qui doivent adopter des stratégies et des téchiniques en fonction de la langue, la culture, le lecteur cible et le skopos. Cette étude analyse quatre traductions, deux « anciennes » et deux « récentes », de cinq contes dans paires de langues russefrançais et russe-turc. Dans le cadre théorique de cette thèse de maîtrise, pour identifier les éléments culturels dans les traductions turques et françaises des contes de Pouchkine, la notion des éléments spécifiques à la culture (ang. culture specific items) et les stratégies de traduction dans le transfert des éléments spécifiques à la culture d'Aixelà ont été utilisées. En outre, dans le passage des micro-stratégies de traduction aux macro-stratégies de traduction, on s'est servi des notions de « domestication » et d'« étrangéisation » de Venuti. Compte tenu de ces concepts et stratégies, dans le contexte de l'hypothèse de retraduction de Berman, le transfert des éléments spécifiques à la culture dans les retraductions des contes de Pouchkine du russe vers le turc et le français a été étudié.
Masal kitaplarının 5-6 yaş grubu okul öncesi eğitim çocuklarının gelişimi üzerindeki olumlu ve olumsuz etkileri
Kitap, okul öncesi çocuklarının gelişiminde etkili olan önemli ve etkili bir uyarıcı araçtır. Okul öncesi dönem çocuğu için bu denli önemli olan kitapların en etkileyicisi olanı ise masallardır. Masallar olağanüstü olayların, kahramanların olduğu ve çocuğu renkli diyarlarla tanıştıran büyülü bir dünyadır. Bu araştırma "Çocuk Edebiyatı" yazını olan masal kitaplarının nitelikleri ve çocuk gelişimine etkilerini araştırmak amacıyla yapılmıştır. Araştırma, 1994 yılı ile 2015 yılları arasında, yayınevleri tarafından okul öncesi yayınları türünde yayınlanmış ve hala 5-6 yaş anasınıfı kitaplıklarında yer alan 27 adet masal kitabı incelenerek yapılmıştır. Araştırmacıların yazılı kaynaklarda belirttikleri bilgiler incelenerek; masal kitaplarının Çocuk Edebiyatı kriterleri açısından ve çocuk gelişimine etkileri açısından nitelikleri ve etkileri incelenmiştir. İnceleme sonunda masalların olumlu etkilerinin gelişimsel açıdan önemli bir yeri olduğu, bunun yanı sıra olumsuz etkilerinin de olabileceği görülmüştür. Bu gözlemler doğrultusunda masal kitaplarının olumlu ve olumsuz etkileri belirlenerek elde edilen bulgular sonucunda masal kitaplarının okul öncesi 5-6 yaş çocuklarının duygusal ve davranışsal olarak nasıl etkileneceği belirtilerek alınacak önlemler sonuç bölümünde belirtilmiştir. Ayrıca çocuk edebiyatı kurallarına ve çocuk psikolojisi kriterlerine ve günümüz koşullarına uygun masal yazımı hususunda yeniden doğan bir ihtiyacın da gereklilik olduğu fark edilmiştir.
Reklamda masal dilinin kullanımı ve kadın temsili
Fantastik anlatım; edebiyatta bir tür olarak yerini alırken; sinema, televizyon ve reklam filmlerinde kullanılmaktadır. Fantastik anlatı türünün edebiyatta ve sinemada popüler bir beğeniye dönüşmesi ile birlikte reklamlarda bu anlatım türünün kullanılmasını beraberinde getirmiştir. Reklam filmlerinde reklamcılar masal dilini kullanmaya onlara gerçek dünya ile büyülü dünyanın bir arada anlatıldığı hikâyelerin konu olduğu reklam filmleri hazırlamaktadır. Reklam filmleri de bir sinema filmi formatında bir olay ile başlar hedef kitlenin çözebileceği bir problem ile gelişir son bölümde de ürünün veya hizmetin sunduğu vaat aktarılır. Reklamda fantastik anlatım türünün kullanılması bir nedeni izleyicide merak duygusu uyandırması, reklamlara olan ilgiyi arttırmaktadır. Bu tez çalışmasının temel amacı; eleştirel kültür kuramları ışığında halk kültürüne ait olan masalların televizyon reklamlarında neden ve niçin kullanıldığını açıklamaya çalışmaktır. Bir diğer amaç ise markaların televizyon reklamlarında "masal kullanımını" göstergebilimsel açıdan incelemek, kadına biçilen rollerin masallardan modern zamana nasıl uyarlandığını irdelemektir.
Erzurum masallarında olağanüstü güçler ve işlevleri
Bu tezin konusu, Bilge Seyidoğlu'nun derlemiş olduğu "Erzurum Halk Masalları" adlı eserde bulunan masallardaki olağanüstü güçlerin; Türk mitolojisi, Eski Türk inanışları ve Gök Tanrı inancı bağlamında incelenmesidir. Masallardaki olağanüstü güçler ve olaylar ele alındıktan sonra Propp'un Yapısal kuramına göre masal kahramanlarının eylemlerindeki sabit ve değişken unsurlar tespit edilmiştir. "Erzurum Masalları "adlı eserde toplam yetmiş iki adet masal bulunmaktadır. Ancak bu tezde masal sınıflandırmasına göre yalnızca olağanüstü masallar kategorisine giren metinler incelenmiştir, varyasyonları olan metinler inceleme dışında bırakılmıştır. Tez konusunun seçilmesinin en önemli nedeni daha önce yapılan çalışmalara katkı sağlayarak masalların sistemli bir şekilde ele alınmasını sağlamaktır. Bu şekilde ilerleyen zamanlarda yapılacak masal inceleme çalışmalarına da yön verilmesi amaçlanmıştır. Anahtar Sözcükler: Masal, Erzurum Masalları, Masallarda Olağanüstü Güçler
Günümüzde hikaye-masal anlatıcılığı eğitimi
Bu araştırmanın amacı günümüzdeki hikâye ve masal anlatıcılığı eğitimlerini incelemektedir. Araştırma alanı hem akademik anlamda hem de sahne sanatları anlamında gelişmekte olan bir alan olduğundan bu alana katkı sağlamak amacıyla bu yönde bir çalışma ortaya koyulmuştur. Araştırma bu temel amaç bağlamında dört ana bölümden oluşmaktadır. Nitel bir yaklaşım esasına göre planlanan araştırmada mülakat (röportaj) formu geliştirilmiştir. Hazırlanan mülakat formları üzerinden de hikâye ve masal anlatıcılığı eğitimi veren birey ve kurumlarla görüşülmüş ve veriler toplanmıştır. Toplanan veriler incelendiğinde hikâye ve masal anlatıcılığında hem teorik hem de pratik eğitimlerin yapıldığı görülmüştür. Bununla birlikte bu eğitimlerde daha çok pratik olan yanlarında öne çıktığı görülmüştür. Verilen eğitimlerde öne çıkan bir diğer önemli detay ise doğaçlamanın önemi olmuştur. Ancak doğaçlamanın gelişmesinde ise deneyim ve tecrübenin rolü de vurgulanmıştır. Araştırmada öne çıkan bir diğer eğitim metodunu ise profesyonel anlatılara geçmeden önce; küçük gruplarla yapılan deneme anlatıları oluşturmaktadır. Çalışmada öne çıkan bir diğer sonuç ise hikâye ve masal anlatıcılığı eğitimlerinin henüz akademik ve metodolojik olarak tam olarak oturmadığı görülmüştür. Dolayısıyla da bu araştırmalar literatürün genişlemesi bakımından önem kazanmaktadır.
Naki Tezel Türk Masalları örneğinden türkülerdeki batıl inançlar üzerine bir inceleme
İnançlar, insanlığın doğuşundan itibaren, hayatın zorlukları karşısında mücadele etmesini, kendini güçlü ve güvende hissetmesini, geleceğe dair umutlu olmasını sağlayan en önemli faktör olmuştur. İnanç sistemleri kendi içinde, zamanla gerçekliklerin yanında, dinlerden bağımsız batıl olanlarını da doğurmuştur. Yaygın olan dini inançların ve uygulamaların sorunlarını çözemediği noktada insanlar kendi ritüellerini oluşturmuşlardır. İnsanoğlu günlük yaşamındaki duygularını, kendisini etkileyen olaylarını, umutlarını, acılarını, beklentilerini eserlerine de yansıtmıştır. Sözlü halk kültürü olan türküler, insanlık tarihi boyunca etkisinde kaldığı olayların acılarını, sevdalarını, ayrılıklarını, beklentilerini hem sözlü hem de müzikal olarak kuşaktan kuşağa günümüze aktarmıştır. Türküler bir milletin yapı taşıdır ve bu yapı taşını oluşturan en büyük etkenlerden biri müziktir. Çalışmanın konusu olan batıl inançlara da sözlü kültür ürünlerinin yanı sıra literatüre geçmiş eserlerde de sıkça rastlanmaktadır. Türkülerde, hikâyelerde, mânilerde, ağıtlarda batıl inanç örneklerinin olduğu görülmüştür. Toplumdan topluma, inanç sisteminden inanç sistemine, kişiden kişiye değişiklik gösteren batıl inançlar araştırmacılar tarafından uzun yıllardır kayıt altına alınmakla beraber Anadolu masallarında da yer almıştır. Masallar, hayal ürünü kurgularıyla, yapısı gereği bâtıl inançların kendisine en çok yer bulduğu anlatı türleridir. Masal derlemecisi ve araştırmacısı Naki Tezel'in Türk Masalları adıyla yayınladığı, içerisinde 54 masal barındıran eser bu çalışmada esas alınmıştır. Eser içerisinde yer alan masallar Anadolu'nun her yöresinden derlenmiştir ve eser Anadolu masal kültürü özelliklerini yansıtmaktadır. Çalışmadaki 54 masal incelenerek içerisindeki bâtıl inançlar tespit edilerek tasnifi yapılmıştır. Bunun yanı sıra türkülerde kullanılan batıl inanç figürleri de ele alınarak sınıflandırılmıştır. Bâtıl inançların türkülerle ilişkisi konusunda yapılan çalışmalara, batıl inancın türküler ile ilişkisi penceresinden katkıda bulunma hedeflenmiştir.
Çocuk Duygusu ve Çocuk Dünyası dergilerinde yer alan hikâye ve masalların değerler eğitimi açısından incelenmesi
Bu araştırmanın temel amacı, II. Meşrutiyet yıllarında yayımlanan Çocuk Duygusu ve Çocuk Dünyası dergilerinde yer verilen hikâye ve masalların barındırdığı değerlerin eğitim açısından incelenmesidir. Araştırma kapsamında birincil kaynak olarak II. Meşrutiyet yıllarında en uzun ömürlü ve farklı dünya görüşlere sahip iki adet çocuk dergisi incelendi. Tarihsel belge niteliğindeki bu dergilerin incelenmesinde tarihsel araştırma ve doküman taranması modeli kullanıldı. Elde edilen veriler, Erol Güngör'ün değerler sınıflaması esas alınarak tasnif edildi ve değerlendirildi. Çeşitli kütüphanelerden toparlanan birincil kaynaklar incelendi, araştırma kapsamında değerlendirilebilecek veriler tasnif ve analiz edildi. Araştırma konusu dergilerde yer verilen hikâyelerde hangi değerlerin öne çıkarıldığı tespit edildi. İşlenen değerlerle yetiştirilmek istenen insan tipinin yeterlilikleri belirlenmeye çalışıldı. Bu niteliklerin günümüz insan yetiştirme sisteminde yer alan hedeflerle uyumu araştırıldı.. Her iki dergide de, değerlendirmede esas alınan tasnifteki değerlerin çoğuna ilişkin içeriğe rastlandı. En sık karşılaşılan değerin başında "sosyal" ve "ahlaki" değerler" gelmektedir. Hikâyelerde yoğun bir şekilde işlenen değerlerin ağırlığını sosyal değerler teşkil eder. Bunların içinde vatan sevgisi ön plana çıkarılmıştır. Bilimsel değerlerin de kısmen önemsendiği görülür. Dergilerde en zayıf kalmış değerler alanının "estetik" ve "dini" değerler olduğu söylenebilir. Elde edilen veriler ayrıca Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi kapsamında değerlendirildi. Çocuk dergilerinin hedeflediği insan tipiyle bu yeterlik çerçevesinin önemli oranda uyuştuğu görüldü. Günümüzde değerler eğitimi yeniden ön plana çıktı ve önem kazandı. Bu araştırma geçmişten günümüze değerlerin gelişimini ve değişimini incelemesi açısından önemlidir. Bu alanda yapılan az sayıda çalışmadan biri olması yönüyle de özgün bir çalışmadır.
Van-Gevaş yöresi anlatı geleneği(Hikâye-masal)
Geleneksel sözlü kültür ürünleri, toplumun yaşayan kültürel belleğinin önemli bir unsurudur. Bu sözlü kültür ürünleri belli bir gelenek içerisinde oluşur ve yayılır. "Anlatı geleneği" diye adlandırılabilecek bu ürünlerin yaşatılması anlatımına ve aktarımına bağlıdır. Halkın kültürel birikiminin birer yansıması olan halk anlatılarının derlenip incelenmesi, toplumun da incelenmesidir. Çünkü bu ürünlerin her biri aynı bölgesel şartlarda gelişen ortak bir hafızayı temsil etmektedir. Sözlü kültür ürünlerinin aktarımı anlatıcı, dinleyici ve anlatım ortamının karşılıklı etkileşim ve iletişimi çerçevesinde gerçekleşmektedir. Bu etkileşim içerisinde bölgesel ve sosyal şartlar da barınmaktadır. Dolayısıyla sözlü kültür ürünlerinin incelenmesi çok yönlü bir bakış açısı gerektirmektedir. Bu da Performans Teori'nin ortaya çıkmasıyla gerçekleşmiştir. Halk bilimi araştırmalarında Performans Teori'nin kullanımıyla birlikte halk anlatıları, sadece bir "metin" olmaktan çıkıp "sosyal bir olay" şeklinde değerlendirilmeye başlanmıştır. Böylece bugüne kadar sürekli ihmal edilen sosyal çevre ve şartlar da önemsenmeye başlanmıştır. Bu çalışmada Performans Teori kullanılarak derlenen halk anlatıları; canlı, yaşayan bir unsur olarak ele alınıp anlatıcı, dinleyici ve anlatım ortamı bağlamında incelenmeye çalışılacaktır. Elde edilen sonuçlar dâhilinde Gevaş'ın anlatı geleneğinin nasıl şekillendiği ve aktarıldığı sorunsalı incelenecektir.
Bitlis halk masallarının çocuğa uygunluğu ve değerler eğitimine katkısı üzerine bir inceleme
Bu çalışmanın amacı Bitlis halk masallarının çocuğa uygunluğunu ve değerler eğitimine katkısını belirlemektir. Bu amaç çerçevesinde çalışmada "nitel" araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışmanın verilerini toplamak için nitel araştırma desenlerinden "doküman taraması" yapılmıştır. Çalışmanın materyalini 60 adet Bitlis masalı oluşturmaktadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak "Masalların Çocuğa Uygunluğunu İnceleme Formu" ve "Değer İnceleme Formu" kullanılmıştır. Bu formlar araştırmacı tarafından uzman görüşü alınarak hazırlanmıştır. Veri toplama araçlarıyla toplanan verilerin analizinde nitel analiz tekniklerinden "betimsel analiz" yapılmıştır. Çalışmanın sonunda şu sonuçlara ulaşılmıştır: Bitlis masalları, konu, ana karakterler, olay örgüsü, mekân, zaman, öğretim ilkelerine uygunluk, düz anlatım, cümle özellikleri, kıssadan hisse çıkarma, mutlu son bakımlarından başarılı bulunmuş; tekerlemeler, doğru ve etkili anlatım, söz varlığı, imla ve noktalama, tasvirler, estetik ve dua bakımlarından ise yetersiz bulunmuştur. Değerler eğitimi bakımından Bitlis masallarının zengin içeriğe sahip olduğu belirlenmiştir. Masallarda en yoğun işlenen değerler; İnanç değeri (f=231), Yardımlaşma değeri (f=95), Problem çözme değeri (f=92), Dürüstlük değeri ( f=81), Sevgi değeri (f=68), Saygı değeri (f=65), Sağlık değeri (f=53), Arkadaşlık değeri (f=49), Aile değeri (f=49), Çalışkanlık değeri (f=46), Sorumluluk değeri (f=45), Cesaret değeri (f=41), Estetik değeri (f=41) Adalet değeri (f=36), Öz denetim değeri (f=21) olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Masallarda en az işlenen değerlerin ise Bilimsellik değeri (f=2), Nezaket değeri (f=7), Vatanseverlik değeri (f=9), Sabır değeri ((f=16) olduğu belirlenmiştir. Anahtar sözcükler: Bitlis masalları, çocuğa uygunluk, değerler eğitimi
Cahit Uçuk'un masal kitaplarında temel değerlerin Türkçe eğitimine katkısı
Çocuk eğitimi, kültürün en önemli yapı taşlarından, dilin kazanımı ve eğitimi ile başlar. Dil insanlar arasındaki iletişimi ve bireyin toplumla bütünleşip kendini ifade edebilmesini sağlayan; dününü hatırlatan, bugününü yaşatan, yarınına hazırlayan en önemli araçtır. Bu aracın doğru öğrenilebilmesi de etkili bir edebi alt yapı, eğitim ve ana dil öğretimiyle sağlanabilir. Burada da Türkçenin önemi ortaya çıkar. Türkiye'de ana dil öğretimi sorumluluğu Türkçe öğretimindedir.Türkçe eğitimi ve öğretimi sürecinde, toplumun duyuş, düşünüş ve estetik zevkini yansıtan edebî metinlerin ayrı bir yeri vardır. Bunlar içerisinde özellikle çocuk açısından önem arz eden masallara da yer verilmelidir. Türkçe öğretiminde bu becerilerin kazandırılması sürecinde ahlaki, sosyal, dini, estetiksel, millî ve evrensel değerlere de yer verilmesi gerektiği hazırlanan programlarda belirtildiği ve bilindiğinden, bu değer kazanımı da metinler aracılığıyla sağlanmalıdır.Bu araştırmada, öncelikle Cahit Uçuk'un 15 masal kitabı taranmıştır. Daha sonra Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı (6, 7. Sınıflar)'nda yer alan 20 değer içerisinden 10' u seçilmiştir. Bu seçim, Türkçe dersi öğretim programında değerler ile ilgili kazanımlar olmadığı ve dersler arası etkileşim olduğu için yapılmıştır. Seçilen bu 10 değere, bizim tarafımızdan, birçok araştırmacının değerler ile ilgili oluşturduğu sınıflandırmalar içerisinden seçilen iki yeni değer de eklenmiştir. Böylece masallardaki değer unsurlarını sınıflandırılmış ve bunların Türkçe öğretimindeki önemi ortaya konmuştur.Yapılan değerlendirmeler neticesinde, incelenen 15 masal kitabında toplam 589 değer bulunmuştur. Bunlar arasında en çok dini değere yer verilmiştir.Masalların Türkçeye katkısını belirleme konusunda; Cahit Uçuk' un masal kitaplarında, deyimler, ikilemeler, yansıma sözcükler, kalıp sözcükler ve atasözleri, özellikleri ve katkıları yönüyle incelenmiş ve Türkçe eğitimine katkısı ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Bu amaçla masallardaki sözcüklerin sıklıkları araştırılıp ortaya çıkarılmış, toplam ve farklı sözcük sayısı tespit edilmiştir.Ana dili eğitimini ve Türkçe eğitimi kazanımları göz önünde bulundurulduğunda, bir kültür öğesi olan dilin ve değerlerin bir bütün olarak çocuk eğitimindeki yeri aşikârdır.Anahtar Kelimeler: Cahit Uçuk'un Masalları, Değer Eğitimi, Türkçe Eğitimi
Çocuk dergilerinin içerik ve görselleri açısından değerlendirilmesi
Çocuk dergileri, çocukların yaşlarına ve gelişim seviyelerine uygun, duyularına hitap edebilen, birçok edebi türü içinde barındıran, süreli aralıklarla yayınlanan çocuk edebiyatı ürünleridir. Çocuklar, derginin içeriğine göre farklı ufuklara açılabilirler. Bilimsel konulardaki gelişmeleri takip eden dergiler, çocukların yaratıcılığını geliştirmeye heveslendirirken; bazı dergiler de, farklı sporları, yaşam biçimlerini, teknolojiyi, hayvanları veya coğrafi temaları ele alarak çocukların dünyalarına hitap etmeye çalışırlar. Eğlenceli bulmacaların olması, kısa ve net bilgiler sunması, şiirler bulunması, güncel olayların takip edilebilmesi, bilimsel çalışmalar doğrultusunda çocuğa deney yapma olanağı sunması ve içeriğine uygun olarak her sayfanın fotoğraf, karikatür veya resimlerle desteklenmesi, çocuk dergilerinin öne çıkan özellikleridir. Bu araştırma Türkiye'de yayınlanan çocuk dergilerinin konu alanları, metin türü, görselleri, etkinlikleri ve öğrenci görüşleri bakımından değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu çalışma kapsamında: "Türkiye'de yayımlanan çocuk dergileri hangi tür metinlere yer vermektedir?", "Çocuk dergilerinin konu alanları nelerdir?", "Çocuk dergilerinde ne tür görseller ne sıklıkla yer almaktadır?", "Çocuk dergilerinde ne tür etkinlikler bulunmaktadır?" ve "Çocuk dergileri ile ilgili öğrenci görüşleri nasıldır?" sorularına cevap aranmıştır. Bu araştırmada nitel model kullanılmıştır. Araştırmanın verileri betimsel analiz, içerik analizi, doküman incelemesi ve görüşme tekniği ile elde edilmiştir. Bu çalışmanın verileri Türkiye'de, 2016-2017 yıllarında yayınlanan çocuk dergilerinin sayılarından toplanmıştır. Bu çalışmaya, öğretmen ve öğrencilerle görüşülüp hangi dergilerin incelenmesi gerektiği hakkında tartışılarak başlanmıştır. Bu aşamada ayrıca, internet üzerinden hangi çocuk dergilerinin güncel olduğu araştırmacı tarafından araştırılmıştır. Araştırma üzerinde çalışılması kararlaştırılan çocuk dergileri için metin türleri (bilgilendirici, şiir ve olaya dayalı), konu alanları, görseller ve etkinlikler bakımından irdelenmek üzere tablolar oluşturulmuştur. Böylece hangi dergilerin hangi metin türlerini, konu alanlarını görselleri ve etkinlikleri ne kadar içerdikleri ortaya konulmuştur. Ayrıca çocuk dergileri ile ilgili öğrenci görüşlerine de yer verilmiştir. Bu çalışmada elde edilenler doğrultusunda çocuk dergilerinin öğrencileri farklı metin türleri ile karşılaştıran, temalarda eşit dağılım sağlanmasa da çeşitli konu alanlarıyla öğrencileri buluşturan, içeriğini değişik görsellerle destekleyen ve farklı etkinliklere yer veren edebiyat ürünü olduğu ve çocukların gelişimine katkı sağladığı anlaşılmıştır.
Uşak'tan derlenen masallar üzerine bir inceleme
Bu çalışmada Uşak Merkez ve merkeze bağlı köylerde saha çalışması yapılarak sözlü kültürde varlığını sürdüren masalların derlenmesi, sonraki kuşaklara aktarılması ve Uşak'ta yaşayan masal anlatma geleneğinin tespiti amaçlanmıştır. Tarih boyunca Roma İmparatorluğu, Hititler, Frigler, Lidyalılar, Persler, Bergama Krallığı, Selçuklular, Germiyanoğulları ve Osmanlıların hâkimiyeti altında yaşayan Uşak, çok eski çağlardan beri yerleşim yeri olmuş bir coğrafyada kurulmuştur. Köklü medeniyetlere ev sahipliği yapmış olan Uşak derin bir sözlü kültüre sahiptir. Ancak yazılı kaynakların taranması neticesinde Uşak iline ait masallar üzerine derleme ve bilimsel inceleme yapılmadığı görülmüştür. Çalışmamıza esas olmak üzere yazılı kaynaklar taranmış, derleme yapılan saha incelenmiş ve çok sayıda kaynak kişiyle yüz yüze görüşülerek derleme yapılmak suretiyle veriler toplanmıştır. Birçok kez sahaya gidilerek görüşme metoduyla derlemeler yapılmış, derlemeler yapılırken en çok ses kayıt cihazı kullanılmış, bazı kaynak kişilerin fotoğrafları çekilerek bunlar arşivlenmiştir. İncelenen masallar, masal anlatıcılarının yöreye has ağız özelliklerine riayet edilerek yazıya aktarılmıştır. Yöreye ait sözcüklerin anlamları sözlük kısmında aktarılmıştır. Sonuç olarak Uşak'tan derlenen 166 masal metni Stith Thompson'un Motif Index of Folk- Literature adlı dünya motif kataloğuna göre incelenmiştir. Uşak'tan derlenen masallar incelendiğinde bazı masalların Türkiye'nin başka yörelerinde anlatılan masallarla benzeştiği, hatta birbirinin varyantı olan masalların söz konusu olduğu görülür. İyi ile kötünün mücadelesinden iyinin galip çıkması ve ahlâki temler içermesi dolayısıyla eğitimsel işlev taşıyan masalların anlatıcılarının ise genel olarak kadınlar olduğu tespit edilmiştir. Çalışmamız kapsamında incelediğimiz masalların motif bakımından zengin olduğu ancak usta anlatıcıların daha çok kullandığı formel ifadelerin git gide zayıfladığı belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: folklor, halk edebiyatı, masal, Uşak masalları.