Acil tıp kliniğine başvuran kan ve kan ürünleri transfüzyonu yapılan hastaların klinik, demografik özellikleri ve mortaliteyi etkileyen faktörler

Amaç: Acil servise başvuran transfüzyon endikasyonu oluşturan hastaların, klinik ve laboratuvar bulgularının, transfüzyon sonrası gelişen komplikasyonların sıklığı ve dağılımının değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Dicle Üniversitesi Tıp fakültesi Hastanesi Yetişkin Acil Servisine 01.01.2020-31.12.2020 tarihleri arasında başvuran 18 yaş ve üzeri kadın ve erkek hastalar oluşturacak. Retrospektif, tanımlayıcı olan bu çalışmada yaklaşık 370 hastanın dosyası taranarak hastaların klinik ve demografik özellikleri ( yaş, cinsiyet, başvuru tarihi ve mevsimi), kan gurupları (0Rh-,0Rh+,ARh-,ARh+,BRh-,BRh+,ABRh-,ABRh+) , tanıları (gis kanaması, anemi, travma, malignite ) , transfüzyon nedenleri (volüm replasmanı, Hb yükseltme, INR düşürme , transfüzyon, hematolojik hastalık ), kullanılan kan ürünü ve miktarı (ERS,TDP, trombosit, tam kan ) laboratuvar parametreleri: Replasman öncesi ve sonrası ( Hb, hct, Plt, INR ) komplikasyon gelişip gelişmediği, hasta sonlanımı (ayaktan tedavi, servis yatış, yoğun bakım yatışı, acil cerrahi operasyona alınması, taburculuk ve ex ) incelenecektir. Bu parametrelerin mortaliteye etkinliği incelenerek araştırılacaktır. Sürekli değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu Shapiro-Wilk testi ile incelenmiştir. Sürekli değişkenler ortalama ± standart sapma veya medyan (minimum: maksimum) değerleri kullanılarak; kategorik değişkenler ise n(%) şeklinde ifade edilmiştir. Normallik testi sonucuna göre gruplar arası karşılaştırmalarda Mann Whitney U testi kullanılmıştır. Kategorik değişkenler Ki-kare testi kullanılarak analiz edilmiştir. İstatistiksel analizler için SPSS (IBM Corp. Released 2012. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 21.0. Armonk, NY: IBM Corp.) programı kullanılmış olup, istatistiksel analizlerde tip I hata düzeyi %5 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya kan ve kan ürünü transfüzyonu yapılan kriterlere uyan hastalar dahil edildi. Hastaların yaş ortalaması 51,2±22,2 yıl, 144'ü (%44,9) kadın, 177'si (%55,1) erkekti. Hastaların tanıları arasında en sık olarak %23,4'ü anemi, %22,7'si travma %19,9'u GİS kanaması, %19,3'ü malignite ve %14,6'sı hematolojik hastalık idi. Hastaların transfüzyon nedenleri arasında en sık olarak %47,9'u HB yükseltmek, %28,7'si transfüzyon, %18,1'i INR düşürmek, %17,8'i volüm replasmanı ve %9,4'ü hematolojik hastalık olarak bulundu. Hastaların 28'inde (%8,7) ateş, 19'unda (%5,9) volüm yüklenmesi ve 15'inde (%4,7) ürtiker saptandı. Hastaların 110'u (%34,3) hospitalizasyon, 109'u (%33,9) yoğun bakım ünitesine yatış, 42'si (%13,1) operasyon, 39'u (%12,2) ayaktan tedavi ile taburcu ve 21'inin (%6,5) mortalite ile sonuçlandığı gözlendi. ERS transfüzyonu yapılan hastalarda transfüzyon sonrası medyan Hgb değişimi 2,4 (minimum:-1-maksimum:7,7) olarak bulundu (p<0,001). Trombosit transfüzyonu yapılan hastalarda transfüzyon sonrası medyan Hgb değişimi 1,5(minimum:-2,5-maksimum:7,7) olarak bulundu (p=0,004). TDP transfüzyonu yapılan hastalarda transfüzyon sonrası medyan Hgb değişimi 1,6 (minimum:-2,9-maksimum:6,9) olarak bulundu (p<0,001). ERS transfüzyonu yapılan hastalarda transfüzyon sonrası medyan Hct değişimi 6,9 (minimum:-4-maksimum:24,8) olarak bulundu (p<0,001). Trombosit transfüzyonu yapılan hastalarda transfüzyon sonrası medyan Hct değişimi 4,5 (minimum:-5,8-maksimum:24,8) olarak bulundu (p=0,010). TDP transfüzyonu yapılan hastalarda transfüzyon sonrası medyan Hct değişimi 4,5 (minimum:-10,3-maksimum:21) olarak bulundu (p<0,001). Trombosit transfüzyonu yapılan hastalarda transfüzyon sonrası medyan Plt değişimi 33 (minimum:-118,4-maksimum:182) olarak bulundu (p<0,001). TDP transfüzyonu yapılan hastalarda transfüzyon sonrası medyan Inr değişimi -0,2 (minimum:-14,6-maksimum:0,3) olarak bulundu (p<0,001). Komplikasyon gelişen hastaların %93,4'ünde ERS ünite kan mevcut iken %6,6'sında ERS ünite kan mevcut değildir (p=0,023). Sonuç: Kan ve kan ürünü transfüzyonu yapılırken anlamlı fayda oluşturmayacak transfüzyonlardan, komplikasyonları göz önüne alınarak kaçınılmalıdır. Anahtar Kelimeler: Acil Servis, kan transfuzyonu, komplikasyon