Açık (acil) ve laparoskopik (elektif) cerrahide; CK ve CK-MB değerlerinin, preoperatif ve postoperatif dönemlerde karşılaştırılması

Genel cerrahi kliniklerinde; apendektomi ve kolesistektomi operasyonları en sık yapılan ameliyatlar arasında yer almaktadır. Çok sık yapılan bu operasyonlardan önce ve sonra bakılan kan parametrelerinden CK ve izoenzimi olan CK-MB de bulunmaktadır. CK ve CK-MB değerleri sadece cerrahi hastalarda bakılmayan yaygın olarak tüm tetkik istenen hastalarda kullanılabilen kan değerleridir. Bu değerler birçok faktörden etkilenmekte olup Myokard enfarktüsü (MI) günümüzde mortalitenin önde gelen sebeplerinden biridir. Bu patolojinin teşhisi için geçmişten günümüze kadar bir çok parametre kullanılmış olup bu alanda çalışmalar devam etmektedir. Günümüzde her ne kadar yerini troponine bırakmış olsa da CK-MB izoenzimi halen MI teşhisinde pratikte kullanılan önemli bir parametredir. CK ve izoenzimi olan CK-MB kas hasarından etkilenmektedir. Özellikle CK-MB'nin postoperatif yüksekliği MI ile ilgili yanlış ön tanıya sebebiyet vermekte olup gereksiz tetkiklere ve kardiyoloji konsültasyonlarına sebebiyet vermektedir. Ulusal laboratuvar panik değer sistemi CK-MB'nin postoperatif bu yüksekliğini anormal bir durum olarak algılamaktadır ve belirli bir eşik değer bu hastalar için belirlenmemiştir. Adıyaman Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde retrospektif olarak yaptığımız 746 adet hasta üzerindeki çalışmada postoperatif hastalarda CK ve CK-MB enzimi arttığı gözlenmiştir. Bu artış yapılan cerrahi müdahaledeki kas hasarıyla doğru orantılıdır. Kolesistektomi vakaları çoğunlukla kapalı yapıldığı bundan dolayı kas hasarı az miktarda olduğu için anlamlı bir CK-MB artışı gözlenmedi. Apendektomi vakaları ise açık yöntemle yapıldığı için anlamlı bir CK-MB artışı gözlendi ve bu artış ortalama 1,2 kat idi. Yaptığımız bu çalışmada tüm hastalara preoperatif EKG çekilmiş olup hiçbir hastada patolojik bir bulguya rastlanmamıştır. Postoperatif hiç bir hastada kardiyak patoloji izlenmemiştir. Sonuç olarak; yaptığımız bu çalışmayla Sağlık Bakanlığı laboratuvar panik değerlerindeki CK-MB üst sınırını açık apendekyomi ve laparoskopik kolesistektomi yapılan hastalara göre revize etmesine yardımcı olmak ve gereksiz konsültasyonların önüne geçmektir. Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Tetkik ve Teşhis Hizmetleri Daire Başkanlığı tarafından belirlenen panik değerlerinin postoperatif hastalar için ayrıca değerlendirilerek revize edilmesi sonucunda ve/veya klinisyenlerin tarafımızca geliştirilen ve geliştirilecek olan fizyolojik artış oranlarındaki algoritmaları takip etmesiyle sorumlu hekimin gereksiz olarak tahlil, tetkik ve konsültasyon yapmasının önüne geçilebileceği kanatindeyiz. Aynı zamanda tarafımızca oluşturulmaya çalışılan algoritmaların yapılacak olan büyük volümlü farklı tür ameliyatları da içeren çok merkezli çalışmalar sonucunda geliştirilmeye ve eksikliklerinin giderilmesine olan ihtiyacı aşikardır.