Translation of forensic novel as a hybrid genre: A case study on Trace by Patricia Cornwell

Suç, insan zihninde olumsuzluğu çağrıştırır. Toplum içerisinde mevcut düzeni bozan veya tehdit eden herhangi bir tavır, tutum veya eylemin cezalandırılması ve ortadan kaldırılması; söz konusu toplum huzurunun sürdürülebilirliği açısından önem taşımaktadır. 1800lü yıllarda edebiyata da dâhil edilen suç kavramı, zaman içerisinde toplum gibi sürekli olarak değişime uğramış ve dedektif hikâyeleri, casus hikâyeleri, on paralık öyküler, polisiye romanlar vb. gibi pek çok farklı isime layık görülmüştür. Gelişen teknoloji ile birlikte kriminoloji alanında da birçok yeniliğe imza atılmış ve artık suçun araştırılması; yalnızca önsezileri kuvvetli veya kurnaz bir dedektif sayesinde değil, kriminoloji ve adli tıp alanında uzman olan kişilerin çalışma sahası haline gelmiştir. Bu gelişmeler edebiyata da yansımış ve suç edebiyatı günümüzde adli tıp romanları alttürünü oluşturmuştur. Bu çalışmanın amacı, polisiye edebiyatın bir alttürü olan adli tıp romanlarının kullanılan dil itibariyle melez metin türü olarak adlandırılması gerektiğini ve bu yüzden de çeviri sürecinde farklı çeviri tekniklerin aynı anda kullanılması gerektiğini ortaya koymaktır. Bu tür metinler, yazın geleneğinde yer aldığı için anlatımsal metin, ancak aynı zamanda teknik terim/terminoloji ve özel alan bilgisi içerdiği için bilgilendirici metin özellikleri göstermekte; yani melez metin sınıflandırmasına girmektedir. Bu durum, aynı metin içerisinde, karşılaşılan terminolojinin yapısına bağlı olarak farklı çeviri yaklaşımlarını zorunlu kılmaktadır. Çalışmanın temelini, adli tıp romanlarının önde gelen yazarlarından Patricia Cornwell'in Trace adlı romanı ve romanın Zeliha İyidoğan Babayiğit tarafından İz adı altında yapılan çevirisi oluşturacaktır. Roman içerisinde rastgele seçilmiş toplam 50 terim/kültürel öğe (1) teknik terimler ve (2) kültürel öğeler olarak iki ayrı kategori altında incelenip, çeviri sürecinde çevirmen tarafından uygulanan farklı yöntem ve stratejiler belirlenecektir. Söz konusu terimler ve öğeler; Lawrence Venuti'nin yerlileştirme ve yabancılaştırma (domestication & foreignization) teknikleri ile Javier Franco Aixelá'nın kültüre özgü öğelerin çevirisi (Culture-specific Items in Translation) kapsamında ortaya koyduğu stratejiler ışığında incelenip; çevirmenin süreç içerisindeki tercihleri değerlendirilecektir. Bunun yanında, polisiye edebiyatın ilk örnekleri, dünyadaki tarihsel gelişimi, alt türleri, Türkiye'ye ne zaman ve hangi yollarla geldiği, bu alandaki özgün denemeler ve edebiyat içerisindeki konumu detaylı olarak incelenecektir. Çalışma kapsamında adli tıp romanları çevirisinde karşılaşılan temel zorluklar ve bu tür romanları çeviren bir çevirmenin sahip olması gereken niteliklere ilişkin araştırma soruları yanıtlanmaya çalışılacaktır.