Adölesanlarda sağlığı geliştirme modeli temelli sosyal medya kullanımı ve uyku hijyeni eğitiminin uyku kalitesine etkisi

Giriş: Uyku gereksinimini yeterince karşılayamayan adölesanların uykusunu etkileyen faktörlerden biri sosyal medya kullanımıdır. Uyku sağlığının iyileştirilmesinde uyku hijyeni eğitimleri önemli yer tutmaktadır. Amaç: Araştırmada, Sağlığı Geliştirme Modeline temellendirilen sosyal medyanın sağlıklı kullanımı ve uyku hijyeni eğitiminin adölesanların uyku kalitesi üzerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Randomize olmayan ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel tasarımda yürütülen araştırmanın örneklemini 9-10-11.sınıfta eğitim gören 105 (deney=51, kontrol=54) adölesan oluşturmaktadır. Ön test aşamasında veriler Adölesan Bilgi Formu, Uyku Kalitesi Ölçeği ve Uyku Değişkenleri Anketi, Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği, Sosyal Medya Bozukluğu Ölçeğiyle toplanmıştır. Deney grubuna Sağlığı Geliştirme Modeline temellendirilen üç haftalık Sosyal Medya Kullanımı ve Uyku Hijyeni Eğitimi uygulanmıştır. Kontrol grubuna herhangi bir girişim yapılmamıştır. Deney grubuna verilen eğitimden bir hafta sonra ölçek formları tekrar uygulanarak son test aşaması tamamlanmıştır. Eğitim uygulamasından üç ay sonra gruplara aynı ölçek formları ile tekrar test ölçümleri yapılmıştır. Ayrıca adölesanlara uyku günlükleri dağıtılmış ve bir hafta boyunca doldurmalarını hatırlatan mesajlar gönderilmiştir. Bulgular: Deney ve kontrol grupları tanımlayıcı özellikleri bakımından benzerdir (p˃0,05). Deney grubunun uyku kalitesi ölçek puanı eğitimden sonraki son test (p=0,001) ve tekrar test (p=0,019) ölçümlerinde kontrol grubundan anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Eğitimden sonra son test aşamasında deney grubunun hafta içi uyku süresi kontrol grubuna göre anlamlı biçimde artmıştır (p=0,044). Deney grubunun eğitim öncesi ve sonrası ölçek puanları arasında anlamlı fark vardır (p=0,000). Deney grubunun SMBÖ genel puanı son test aşamasında kontrol grubundan anlamlı derecede yüksek olup bağımlılık seviyesinde azalma gözlenmiştir (p=0,044). SMBÖ'nin meşguliyet, duygu durum düzenleme, tekrarlama ve çatışma alt boyutlarında deney grubunun eğitim sonrası puanları kontrol grubundan anlamlı olarak farklı bulunmuştur. (p˂0,05). Deney grubunun Sosyal Medya Bozukluğu Ölçeği puanı tekrar test ölçümlerinde kontrol grubuna göre anlamlı derecede düşük bulunmuştur (p=0,001). Sonuç: Adölesanların uyku kalitesini etkileyen faktörlerden olan sosyal medyanın sağlıklı kullanımı ve uyku hijyeni konusunda verilen SGM temelli eğitimin uyku kalitesini ve uyku süresini arttırdığı görülmüştür.