Adrenal insidentaloma hastalarında mortalite prevalansı ve nedenleri

Giriş ve Amaç: Rastlantısal adrenal kitleler (adrenal insidentalomalar) (AI), kesitsel görüntüleme yöntemlerinde oldukça sık rastlanan lezyonlardır. Bilgisayarlı tomografi (BT) serilerinde %5 görülme sıklığı bildirilmektedir. En sık nedeni adrenal adenomlardır. Başlıca kategoriler nonfonksiyonel adenomlar (NFA) (% 80), feokromositomalar (%7), subklinik Cushing sendromu (SCS) (% 5), primer aldosteronizm (% 2,5), primer adrenokortikal karsinomlar (ACC), metastazlar ve diğer az görülen kitlelerdir. Adrenal insidentaloma hastalarında özellikle otonom kortizol üretimi olan grupta hipertansiyon (HT), bozulmuş glikoz toleransı (BGT), obezite, dislipidemi, ateroskleroz ve osteoporoz gibi metabolik ve kardiyovasküler hastalıkların ve mortalitenin arttığı iyi bilinmektedir. Ancak adrenal insidentalomalı hastalarda mortalite çalışmaları bu alanla sınırlı kalmış gibi görünmektedir. Oysaki günümüzde adrenal insidentalomalar sık görülmekte ve hastalar en az 5 yıl gibi uzun bir takip sürecine alınmaktadır. Nonfonksiyonel olduğu saptanan hasta gruplarında dahi metabolik sendrom, kardiyovasküler hastalık gibi risklerin artmış olabileceğini gösteren çalışmalar bulunmaktadır. Çalışmamızda adrenal insidentalomalı hastaların mortalite prevalansı ve nedenlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, gözlemsel bir retrospektif kohort çalışmasıdır. 2004 – 2016 yılları arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde tüm erişkin hastalarda çekilen bilgisayarlı tomografiler taranarak adrenal lezyon tespit edilen hastalar saptandı. Demografik, hormonal ve mortalite verilerine ulaşılabilen toplam 759 hasta analiz edildi. Hastaların demografik verileri, tanı anındaki bazal biyokimyasal tetkikleri, nihai hormonal değerlendirmeleri, varsa patolojik tanıları, radyolojik özellikleri, komorbiditeleri ve mortalite verileri kaydedildi. Nisan 2020 tarihi baz alınarak takip süreleri (ay) hesaplandı. Tanı sonrasında izlemde gelişen yeni komorbidite durumları (diyabetes mellitus, hipertansiyon, kardiyovasküler hastalık) veya var olan komorbidite durumunda kötüleşme olup olmadığı incelendi. Sonuçlar SPSS programına kaydedildi ve analiz edildi. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak belirlendi. Bulgular: Çalışmamızda adrenal insidentaloma saptanan toplam 759 hastanın verileri değerlendirildi. Hastaların %30.9 erkek, %69.1 kadındı. Hastaların yaş ortancaları 54 (22-86) olarak bulundu. Lezyonların %40,5'u sol adrenal bezde, %37,5'u sağ adrenal bezde, %22'i ise bilateral adrenal bezde tespit edildi. 759 hastanın 757 tanesinin mortalite bilgilerine ulaşıldı. Toplam 91 (%12) hastanın izlemde ölüm ile sonlandığı kaydedildi. Kümülatif total sağ kalım oranı en hızlı azalan grubun 1. sırada malignite ve 2. sırada SCS grubu olduğu görüldü. Alt grup analizlerinde kardiyovasküler mortalite NFA ve SCS gruplarında ise sırasıyla %16,1 ve %45,8 idi. NFA ve SCS gruplarında kümülatif sağkalım oranlarına bakıldığında ise oranının SCS grubunda daha hızlı azaldığı görüldü. NFA ve SCS grupları karşılaştırıldığında; yaş ortalamasında (p=0,005) ve lezyon boyutunda (p<0,0001) istatistiksel olarak anlamlı fark mevcuttu. SCS grubunda tanı anında HT birlikteliği (%59,2), NFA grubuna göre (%49) daha yüksekti (p<0,05). Yine SCS grubunda tanı anında kardiyovasküler hastalık birlikteliği (%15,2), NFA grubuna göre (%6,5) daha yüksek idi (p<0,001). Yine izlem süresinin sonunda SCS grubunda kardiyovasküler hastalık birlikteliği daha yüksek saptandı (p<0,0001). Ek olarak, analizlerde DST sonrası kortizol değeri ne kadar yüksekse kardiyovasküler morbiditenin o oranda arttığı görüldü. Sonuç: Çalışmamıza göre otonom kortizol sekresyonu olan adrenal insidentalomalı hastalarda, nonfonksiyonel adrenal insidentalomalı hastalara göre daha yüksek kardiyovasküler mortalite saptandı. Yeni kardiyovasküler olay gelişim riski de kortizol sekresyonu olan grupta daha yüksekti. DST sonrası kortizol değeri ne kadar yüksekse izlem sonunda kardiyovasküler morbiditenin o oranda yükseldiği görüldü. Tanı anındaki kardiyovasküler komorbidite ve DST sonrası ölçülen kortizol değerinin iyi bir kardiyovasküler mortalite ve morbidite prediktörü olduğu saptandı. Anahtar kelimeler: Adrenal insidentaloma, mortalite, subklinik Cushing Sendromu, kardiyovasküler mortalite