Adıyaman'ın dini coğrafyası

Bu çalışma, Adıyaman il merkezi ve ilçelerinin dinî coğrafyasını konu edinmektedir. Büyük bir bölümü alan araştırmasına dayanan bu çalışma giriş, iki bölüm ve sonuç bölümünden oluşmaktadır. Birinci bölümünde Adıyaman'ın ana hatlarıyla tarihi hakkında bilgiler verilmiştir. Adıyaman vilayeti olan Hısnımansur şehrinin kuruluşu Emevi Devletinin son dönemlerine rastlanmaktadır. Şehir ana güzergâh yollarına yakın bir bölgede kurulmuştur. Şehrin bulunduğu yer tarih öncesi devirlere kadar uzanan antik bir yerleşim alanıdır. Arkeolojik araştırmalar Paleolitik dönemden itibaren bölgede yaşamın izlerinin olduğunu kanıtlamaktadır. Bölgede ortaya çıkan yazılı kaynaklar ise söz konusu coğrafyanın çok sayıda devlete ev sahipliği yaptığını göstermektedir. Bu bölge Anadolu'da hüküm sürmüş bütün güçlü devletlerin egemenlik alanı içinde kaldığı bilinmektedir. Hitit, Urartu, Hurri, Mitanni, Asur, Pers, Part, Büyük İskender, Selevkos, Roma Bizans, Kommagene, Sasani, Selçuklular, Artuklular, Dulkadirliler, Memluklar, Eyyubiler, Moğollar, Timurlular ve Osmanlılar arasında uzun süren savaşlar neticesinde bölgenin defalarca harap olmasına neden olmuştur. Bölge Bizans egemenliği sırasında uzun süre stratejik bir alan olarak ön planda tutulmuştur. Osmanlılar zamanında sınırların bölgeden uzağa kaymasıyla, şehir savaşlardan uzak bir sükûnete kavuşmuştur. Stratejik önemini yitiren bölge zamanla ticari durumunu da kaybetmiştir. Bu çalışmanın ikinci bölümünde Adıyaman merkez ve ilçelerinin kısa tarihçesi ile ilin ve ilçelerinin günümüz dini coğrafyası incelenmiştir. Özellikle mülakat ve gözlem metodu uygulanarak güvenilir bilgilere ulaşılmaya çalışılmıştır. İnceleme sonucunda Adıyaman ve ilçelerinde Müslüman nüfusun gayrimüslim nüfustan çok olduğu ortaya çıkmıştır. Adıyaman ili ve İlçelerinin nüfusun demografik yapısı incelendiğinde, nüfusun büyük oranını Sünni Müslümanlar oluşturmaktadır. Anahtar Kelimeler: Hısnımansur, Adıyaman, Demografi, Dini Coğrafya, Alevi, Sünni, Gayrimüslim.