Afganlı düzensiz göçü bakımından sınır güvenlik yönetiminin incelenmesi: Van ili örneği

Bu çalışmanın amacı, kamu politikaları analizi bakış açısıyla sınırların incelenmesine yönelik genel geçer bir sınır kuramına ulaşmaya katkıda bulunmaktır. Bu amacı gerçekleştirmek için sınır güvenliğinin düzensiz göçü yönetmedeki rolü kamu politikaları analizi disiplini açısından incelenmiştir. Çalışmanın inceleme sahası Afganlı düzensiz göçünün İran sınırından Türkiye'ye Van ili sınırından geçerek girmesi olarak belirlenmiştir. Bu çalışma sırasıyla kavramsal çerçeve, aktörler ve saha araştırması olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Kavramsal çerçeve bölümünde, yazın taraması, kuramsal çerçeve ve metodoloji anlatılmıştır. Yazın taraması alt bölümünde sınır kavramı, sınırların incelenmesine yönelik yaklaşımlar ve uluslararası göçe yönelik temel kavramlara yer verilmiştir. Kuramsal çerçeve ve metodoloji alt bölümünde çalışmanın kurgusu anlatılmıştır. Aktörler bölümü resmi ve gayri resmi aktörler çerçevesinde incelenmiştir. Arka planın resmi aktörler çerçevesinde incelenmesinde, ulusal aktör olan Türkiye ve İran devletlerinin ilişkilerinin 17. Yüzyıl'dan bu yana sınır bağlamındaki arka planı incelenmiştir. Ardından uluslararası aktör olarak Türkiye'nin sınır politikalarının oluşturulmasında ağırlığı bulunan Avrupa Birliği'nin sınır politikalarının gelişimi anlatılmıştır. Gayri resmi aktörlerin rolünün incelenmesinde, sosyo-kültürel bağlamda Afganistan'dan göçün arka planı, Türkiye-İran sınır bölgesinde yaşayanların sınır algısının yerel bir yaklaşımla incelenmesi ve Van ili özelinde sınıra bakışın sosyal dinamiklerinin anlaşılmasına gayret edilmiştir. Saha araştırması bölümünde bulgular sunulmuş ve tartışma yürütülmüştür. Bulgularda, nitel veri analizi çerçevesinde karar verici düzeydeki sokak-düzeyi bürokratları ve düzensiz göçü oluşturan hareket halindeki Afganlı göçmenler ile yapılan görüşmelerin bulguları bulunmaktadır. Tartışma alt bölümünde, ilk olarak ABD ve diğer bazı ulusal aktörlerin sınır ve düzensiz göç politikalarına yaklaşımları ele alınmıştır. Takiben Türkiye'deki sınır ve düzensiz göç konularında uygulanan kamu politikalarının gelişimi değerlendirilmiştir. Son olarak, sınır güvenliği ve teknolojik gelişmeler ile engeller arasındaki ilişki incelenmiştir. Sonuçta kamu politikaları analizi yaklaşımıyla sınır güvenliği ve düzensiz göç ilişkisi üzerine politika önerilerinde bulunulmuştur. Bu bağlamda, düzensiz göç olgusu sınırların güvenliği bağlamında ulusal güvenlikten bağımsız olarak toplumsal güvenliği tehdit etmektedir. Düzensiz göç ve sınır güvenliği olguları arasındaki ilişki çok boyutlu bir niteliğe sahiptir. Düzensiz göç olgusunun yönetiminde, ağırlığın yalnızca sınır güvenliği yönetimine verilmesine rağmen, ülke içerisindeki ucuz işgücü talebinin düzenlenmesi ihtiyacı da bulunmaktadır. Sınır güvenlik politikaları düzensiz göç olgusunun yönetiminde tek başına yeterli değildir.