Agrega ocak faaliyetinde yaşam döngü değerlendirmesi

Günümüzde madencilik ve sürdürülebilirlik konusuna yönelik küresel ilgi giderek artmakta, bu da madencilik endüstrisinin daha sürdürülebilir bir yapıya dönüştürülmesi gerekliliğini ön plana çıkarmaktadır. Bu süreçte sürdürülebilir uygulamaların benimsenmesi ve çevresel etkilerin en aza indirgenmesi büyük önem taşımaktadır. Agrega, beton ve asfalt üretiminde kullanılan kum, çakıl, kırma taş gibi doğal yapı malzemelerin genel adıdır. Bir ülkenin yapısal büyüme ve gelişimi, artan nüfusu ile endüstriyel ve altyapı yatırımlarının gerekliliği, agregayı dünya çapında zorunlu stratejik hammaddelerden biri haline getirmektedir. Bu çalışmanın amacı, İstanbul ili Sultangazi ilçesi Cebeci Köyünde yer alan, kumtaşlarının agrega olarak üretildiği Kuzey Cebeci agrega ocağındaki madencilik faaliyetlerinin çevresel etkilerini değerlendirmektir. Bu kapsamda, ilk olarak kumtaşları üretildiği taş ocakları ve yakın çevresinin jeolojisi incelenmiştir. Daha sonra, yaşam döngüsü değerlendirmesi (YDD) yöntemi kullanılarak, agrega ocaklarındaki faaliyetler sisteme dahil edilmiştir. Bu faaliyetler; kazı ve patlatma, yükleme ve taşıma, kırma ve eleme ile stok sahasına nakliyeyi kapsamaktadır. Bu çalışmada, fonksiyonel birim olarak 1 ton agrega üretimi kabul edilmiş ve YDD analizi GaBi Education yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Sistem sınırı ise beşikten kapıya olarak belirlenmiştir. İklim değişikliği, asitleşme ve ötrofikasyon potansiyeli dahil olmak üzere on iki farklı etki kategorisini değerlendirmek için EN 15804+A2 etki değerlendirme yöntemi kullanılmıştır. Sonuçlar, tüm etki kategorilerine en büyük katkının kırma ve eleme tesisinden kaynaklandığını göstermektedir. Kırma ve eleme sürecinde elektrik tüketimi en önemli faktördür. Bu çalışmada ayrıca, kumtaşı agrega üretiminin çevresel etkilerine dair sonuçların sunulmasının yanı sıra, çevresel etkilerin azaltılması için kırma-eleme tesislerinde rüzgâr enerjisinin kullanımı ile taşımada konveyör bant sistemlerinin kullanımı ile ilgili alternatif senaryolar önerilmiş ve bunların çevresel etkileri de hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar, madencilik sektöründe karar alma süreçlerine katkı sağlayacak ve agrega üretiminde daha sürdürülebilir uygulamaların geliştirilmesine destek olacaktır.