AİHM kararları çerçevesinde cumhurbaşkanına hakaret suçu

Bu çalışma, Türk Ceza Kanunu'nun 299. maddesinde düzenlenen "cumhurbaşkanına hakaret" suçunu, 2017 yılı Anayasa değişikliği sonrası yürütme organında meydana gelen yapısal değişiklikler ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatları bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Normatif hukuk yönteminin kullanıldığı bu çalışmada, ulusal ve uluslararası hukuk metinleri, yargı kararları ve akademik literatür karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Monarşi dönemlerinden miras kalan bu özel ceza normu, cumhurbaşkanının kişisel onuru ile devletin otoritesini birlikte korumayı hedeflemektedir. Ancak 2017 yılı sonrasında cumhurbaşkanının tarafsızlık niteliğinden ziyade yürütme yetkisini tek başına kullanan aktif bir siyasi aktöre dönüşmesi, bu normun ifade özgürlüğü üzerindeki orantısız sınırlayıcı etkisini daha da tartışmalı hale getirmiştir. AİHM'nin Şorli/Türkiye ve Eon/Fransa kararları başta olmak üzere benimsediği yaklaşım, devlet başkanlarına yönelik özel ceza korumasının demokratik toplum ilkeleriyle bağdaşmadığını ve eleştirel ifadelerin daha geniş bir hoşgörüyle karşılanması gerektiğini ortaya koymaktadır. Çalışmada, bu bağlamda, cumhurbaşkanına hakaret suçunun kaldırılarak TCK'nın 125/3. maddesi kapsamında "kamu görevlisine hakaret" hükmü çerçevesinde değerlendirilmesi önerilmektedir. Bu model, görevle bağlantılı hakaretleri cezalandırırken kişisel eleştirileri koruma altına alarak hem devlet otoritesinin korunmasını sağlayacak hem de demokratik denetim mekanizmalarını güçlendirecektir. Sonuç olarak, bu tez çalışması, cumhurbaşkanına hakaret suçunun ifade özgürlüğü ve demokratik hukuk devleti ilkeleri çerçevesinde yeniden değerlendirilmesine yönelik yapısal ve normatif bir çözüm önerisi sunmaktadır.