Aile hekimlerinin yazdığı reçetelerin akılcı ilaç kullanımı açısından incelenmesi

Bu çalışmanın amacı İstanbul ilinde görev yapan aile hekimlerinin yazdığı reçetelerin DSÖ'nün göstergeleri doğrultusunda AİK açısından incelenmesidir. Kesitsel türde olan bu çalışmada, İstanbul ilinde görev yapan ve sistematik örneklemeyle seçilen 1431 aile hekiminin 2016 yılında yazmış olduğu 5.936.852 adet reçete incelendi. Ayrıca hekimler reçete başına düşen ilaç sayısı, maliyet ve antibiyotik ilaç sayısına göre sıralandı. Üç kriterin ikisinde üst çeyrekte yer alan hekimler (ÜÇH) ile alt çeyrekte yer alan hekimlerin (AÇH) reçeteleme performansları karşılaştırıldı. Çalışmanın bulgularına göre reçete başına düşen tanı sayısı 1,94±1,70, kalem sayısı 2,79±1,94, kutu sayısı 6,04±4,48 ve maliyet ise 107,62±327,50 (ÇA: 18,54-105,33) TL'dir. En çok reçete yazılan grup 18-64 yaş kadınlardır. Reçetelerin %49,6'sını tek tanılı reçeteler oluşturmaktadır. Hipertansiyon hem tüm reçetelerde hem de tek tanılı reçetelerde ilk sırada yer almaktadır (sırasıyla %9,8 ve %9,5). ''Soğuk algınlığı ilaçları'' her iki grupta da en sık yazılan ilaçlardır (sırasıyla %7,1 ve %11,3). Çalışmada detaylı incelenen enfeksiyon hastalığı tanılarında reçetelere yazılan antibiyotik yüzdesi akut sinüzitte %83,1, tonsillofarenjitte %70,4 ve diş çürüklerinde ise %90,3'tür. Hipertansiyon tedavisinde birlikte yazılması kontrendike olan ADEi ve ARB ilaçları reçetelerin %0,3'ünde birlikte yazılmıştır. Reçetelerin %1,7'sini oluşturan ve bir hastalık tanısı olmayan ''Genel Muayene'' tanılı reçetelerin toplam maliyeti 6.675.796,43 TL'dir. Reçeteleme performanslarının karşılaştırıldığı tüm tanılarda alt çeyrekte yer alan hekimler tedavi rehberlerine uygunluk açısından diğer gruba göre daha başarılıdır ve sistit hariç diğer tüm tanılarda aradaki fark önemlidir (p<0,001). AİK kriterlerine göre yapılan karşılaştırmalarda da AÇH daha iyi performans göstermiştir (p<0,001). Reçete içeriği daha az olan aile hekimlerin AİK göstergeleri ve tedavi rehberlerine uyumu daha iyi durumda olmasına rağmen, hekimlerin genelinde akılcı olmayan antibiyotik kullanımı yüksektir.