Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran kişilerde Ortoreksiya nervoza eğiliminin sağlık anksiyetesi ve yaygın anksiyete bozukluğu ile ilişkisinin incelenmesi

Beslenme, büyüme, gelişme, yaşamın devam ettirilebilmesi ve sağlığın korunması için besin ögelerinin yeterli miktarda ve doğru zamanda kullanılmasıdır. Yeterli ve dengeli beslenme toplum sağlığının iyileştirilmesi ve sürdürülebilmesi açısından son derece önemli bir faktördür. Yeme sıklığı ve şeklinin sağlığı etkileyecek şekilde değişmesi olarak tanımlanan yeme bozuklukları günümüzde birçok hastalığa sebebiyet vermektedir. Bu hastalıklardan biri de anksiyetedir. Kaygı düzeyi yüksek bireyler stresle başa çıkmak için aşırı yeme, kısıtlama veya başka sağlıksız beslenme alışkanlıkları geliştirebilir. Bir yeme bozukluğu olan ve sağlıklı yeme takıntısı olarak tanımlanabilecek olan ortoreksiya nevroza da dengeli ve yeterli beslenmenin bozulmasına ve anksiyeteye sebep olabilir. Bu çalışmanın amacı kişilerin ortoreksiya nevrozaya eğilimini ölçmek ve bunun sağlık anksiyetesi ve yaygın anksiyete bozukluğu riski ile ilişkisini belirlemektir. Materyal ve Metod: Kesitsel ve tanımlayıcı bu çalışma Temmuz-Eylül 2024 arasında gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya bir üniversite hastanesinin Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 18-65 yaş arası, tanı almış psikiyatrik hastalığı olmayan 415 kişi dahil edilmiştir. Çalışmanın etik kurul onayı alınmıştır. Veri toplama aracı olarak sosyodemografik özelliklerin sorgulandığı bir form, Ortoreksiya Nevroza ölçeği (Orto-11), Sağlık Anksiyetesi (SA) Evanteri ve Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAD-7) testleri kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 27.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %53'ü erkekti (n=220). Yaş ortalaması 33.8±10.9 idi. Ölçek ortalamaları Orto-11 için 26.3±4.8 (12-41), SA ölçeği için 16.8±6.8 (1-38), YAD-7 ölçeği için ise 6.5±4.7 (0-21) idi. Yaşla Orto-11 (r=-0.133, p=0.007), SA (r=-0.142, p= 0.004) ve YAD-7 (r=-0.227, p<0.001) arasında anlamlı ve ters orantılı ilişki tespit edilmiştir. Orto-11 ve SA ölçek puanları arasında anlamlı ve negatif yönlü ilişki (r=-0.130, p=0.008) olduğu belirlenmiştir. SA ve YAD-7 ölçek puanları arasında anlamlı ve pozitif yönlü ilişki (r=0.412, p<0.001) saptanmıştır. Orto-11 puanı ile YAD-7 puanı arasında ise anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (r=-0.055, p=0.263). Orto-11 ve YAD-7 ölçek puanlarının cinsiyet açısından anlamlı bir farklılık göstermediği (sırasıyla p=0.443 ve p=0.062) ancak SA ölçek puanlarının kadınlarda anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır (p=0.002). Ölçek puanlarının eğitim durumuna göre farklılık göstermediği belirlenmiştir (tüm p'ler>0.05). Evli olmayanların bütün ölçek puanlarının anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmüştür (sırasıyla p<0.001, p=0.003, p<0.001). Sonuç: Ortoreksiya nevroza bulgularının cinsiyet veya eğitim durumuna göre farklılık göstermediği, evli olmayanların bu konuya daha çok hassasiyet gösterdiği saptanmıştır. Her ne kadar Ortoreksiya nevroza ve anksiyete bulguları arasında ilişki olduğunu gösteren yayınlar mevcut olsa da çalışmamızda Orto-11 ve YAD-7 ölçek puanları arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir. Orto-11 ve SA envanteri puanı arasında ise anlamlı ve genel kanının aksine ters yönde zayıf bir ilişki tespit edilmiştir. Bu durum örneklemin üçüncü basamak bir hastanenin aile hekimliği polikliniğinden alınması, randomizasyon sağlanamamış olmasına bağlanmıştır. Ortoreksiya nevrozanın toplumdaki prevalansı ve anksiyete ile ilişkisini daha net ortaya koyabilmek için daha geniş ve toplumu temsiliyeti yüksek örneklemlere ve longitudinal çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Ortoreksiya nevroza, Sağlık Anksiyetesi, Anksiyete