Akademik başarı farkları ve müdahale alanlarına ilişkin öğretmen ve veli görüşleri

Bu araştırmanın problemini, sosyokültürel özellikler üzerinden oluşan akademik başarı farkları oluşturmaktadır. Bu problem doğrultusunda araştırmanın amacı ekonomik, sosyal ve kültürel sınırlılık temelinde oluşan akademik başarı farklarını oluşturan mekanizmalar ile sözü edilen mekanizmaları dönüştüren müdahale olanaklarını saptamaktır. Bu araştırmada akademik başarı farkları, alanda eşitsizlik üreten (hiyerarşik) etkileşimler üzerinden ele alınmaktadır. Buna göre akademik başarı farkları ekonomik, sosyal ve kültürel sermaye bakımından sınırlılığı olan (dezavantajlı) ebeveynlerin yatkınlıklarıyla, eğitim alanında öne çıkan uygulamalar arasındaki eşitsiz ilişkiler bağlamında aranmaktadır. Fırsat yapıları da bu bağlamda, sözü edilen eşitsiz ilişkiyi dönüştüren müdahale alanları temelinde ele alınmaktadır. Araştırma, nitel araştırma kapsamında durum çalışması olarak gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda Ankara İlinden alınan sosyal, ekonomik ve kültürel özellikleri bakımından farklı üç okulun öğretmenleriyle odak grup görüşmesi; velileriyle ise derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Buna göre liselere giriş sınavında soru sorulan branşlardan 18 öğretmen ile 26 veli çalışma grubuna katılmıştır. Araştırma ile sınırlılığı olan toplumsal arka plan (dezavantajlılık) temelinde oluşan akademik başarı farklarını oluşturan uygulamalar olarak "içinde varsa okur", "bilinçli aile" ve "başarısızlık endüstrisi"; yatkınlıklar olarak da "doğal akışına bırakma", "başarıya yatırım" ve "çözüm havuzu" kategorileri saptanmıştır. Bu kapsamda dönüştürücü bir müdahale alanı olarak fırsat yapısının da "başarı tanımını genişletmek", "başarı deneyimini artırmak" ve sınırlılığı olan toplumsal kesimlerin "ilişki alanlarını genişletmek" temelinde kurulabileceği saptanmıştır. Araştırma sonucunda bilimsel çalışmalar bağlamında eğitim alanında alan çözümlemesi araştırması yapılması önerisi getirilmektedir. Uygulama alanında ise eğitim planlaması bağlamında eşitlik yönünde politikalar geliştirilmesi önerilmektedir.