Akciğer kanseri tanılı hastalarda tanı anındaki prognostik nutrisyonel indeksin tedavi yanıtı ve prognoz ile ilişkisi

Amaç: Akciğer kanserinde hastalık evresi, hastanın performans durumu, kilo kaybı ve beslenme durumu gibi birçok parametre hastalığın prognozunu etkilemektedir. Bu çalışmada akciğer kanseri tanısıyla kliniğimizde takip ve tedavi edilen hastalarda hematolojik ve biyokimyasal parametrelerle hesaplanan Prognostik Nutrisyonel İndeksin (PNİ) tedavi yanıtı ve prognozla ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: 2010-2017 yılları arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı'nda takip ve tedavi edilen ve çalışmamızın kriterlerine uyan akciğer kanserli toplam 482 hasta çalışmaya dâhil edildi. Hastaların demografik verilerinin yanısıra tanı anındaki ve tedavi sonrası dönemdeki prognostik nutrisyonel indeksleri hesaplandı. Prognostik Nutrisyonel İndeks şu şekilde hesaplandı; (PNİ) = (serum albumin seviyesi (g/dl) × 10) + (total lenfosit sayısı (mm3) × 0.005). Tedavi öncesi hesaplanan indeks PNİ1 ve tedavi sonrası yeniden hesaplanan indeks ise PNİ2 olarak ifade edildi. Bu iki indeks arasındaki fark (PNİ2-PNİ1) ise PNİf olarak belirtildi. Ayrıca C-reaktif protein ve albümin değerleri kullanılarak Glasgow Prognostik Skoru (GPS) da hesaplandı. PNİ ve diğer parametrelerin tedavi yanıtı ve sağkalım üzerine etkileri değerlendirildi. Yanıt değerlendirmesinde Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) yanıt değerlendirme kriterleri, sağkalım analizlerinde ise Kaplan-Meier sağkalım analizi kullanıldı. Tek değişkenli analizlerde önemli görünen değişkenler "Forward Likelihood Ratio"yöntemi ile Cox regresyonuna sokuldu. Bulgular: Toplam 482 hastanın değerlendirildiği bu çalışmada hastaların 403'ü (%83,6) küçük hücreli dışı akciğer kanseri (KHDAK), 79'u (%16,4) ise küçük hücreli akciğer kanseri (KHAK) olan hastalardı. Tüm hasta grubunun ortalama izlem süresi 24,5 ay ve medyan sağkalım süresi 24 ay olarak bulundu. Tüm hasta grubunda prognoza etki eden faktörler değerlendirildiğinde; tek değişkenli analizlerde hasta yaşının 64'den büyük olması, erkek cinsiyet, kanser tipinin KHAK olması, cerrahi tedavi uygulanamaması, radyoterapi uygulanamaması, radyoterapinin kemoterapi ile eş zamanlı uygulanmaması ile ölüm oranları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı. Benzer şekilde PNİ1, PNİ2 skoru yüksek gruplarla PNİf artanlarda ve GPS kaşeksi olmayan grupta olanlarda hem genel sağkalım daha uzun bulundu (sırasıyla p< 0,001, p < 0,001, p: 0,009 ve p< 0,001); hem de progresyonsuz sağkalım daha uzun bulundu (sırasıyla p değerleri p< 0,001, p < 0,001, p: 0,007ve p< 0,001). Cox regresyon analizinde ise sağkalımı istatistiksel olarak anlamlı düzeyde etkileyen bağımsız değişkenler kanserin tipi, serum albümin düzeyi, hastaya cerrahi tedavi uygulanması, radyoterapi uygulanması, GPS ve PNİ2 skoru olduğu saptandı (sırasıyla p: 0,031, p: 0,015, p<0.001, p: 0.001, p< 0.001 ve p< 0.001). Lokal ileri/metastatik KHDAK'li 267 hasta ve KHAK'li 73 hastada tedaviye yanıtı etkileyen faktörler değerlendirildiğinde, PNİ1 ile yanıt arasında pozitif bir korelasyon gözlenirken, PNİf ve GPS ile tedavi yanıt arasında anlamlı ilişki gözlenmedi. Sonuç: Çalışmamızda elde ettiğimiz sonuçlar akciğer kanserli hastalarda PNİ'in genel nütrisyon durumunun değerlendirilmesinde, prognoz ve tedavi yanıtını öngörmede dinamik bir belirteç olarak kullanılabileceğini düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Akciğer kanseri, Prognostik Nutrisyonel İndeks, Glaskow Prognostik Skor