Akdeniz Üniversitesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran erişkinlerde, COVİD-19 pandemisi öncesi ve sonrası geleneksel ve tamamlayıcı tıp kullanımının karşılaştırılması

Amaç: Çalışmamıza Akdeniz Üniversitesi Aile Hekimliği polikliniğine başvuran, araştırmaya katılmayı kabul eden ve onam veren 18 yaş üstü hastalar dahil edilmiştir. COVID-19 hastalığının etkileri ile pandemi öncesi ve sonrasında geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamalarına yapılan başvurulardaki farklılıkların karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel çalışma olan araştırmamız, anket yoluyla yüz yüze uygulanmıştır. Çalışmaya katılmayı kabul eden katılımcılara sosyodemografik özellikleri, kronik hastalık varlığı, GETAT uygulamalarını bilme durumu, tercih etme nedenleri, pandemi öncesi ve sonrasında tercih ettikleri uygulamalar, pandemi öncesine göre pandemi sonrasında tercih edilen farklı GETAT uygulamalarının nedenleri, pandemi dönemine göre yarar görme durumu, bilgi ve tutum durumu, memnuniyet durumunu ölçen 29 sorudan oluşan araştırma anketi yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. Analizler IBM SPSS (Sosyal Bilimler İçin İstatistik Paket Programı) versiyon 26.0 (IBM Corporation, Armonk, NY, USA) ile yapılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir Bulgular: Araştırma kapsamında değerlendirilen toplam 374 katılımcının yaş ortalaması 44,38±13,45 yıl (min=18, max=76), %44,7'si 40 ile 60 yaş aralığında, %58,8'i kadın katılımcı, %66,8'inde kronik hastalığı olan katılımcılardan oluşmuştur. Katılımcıları %19,3'ünde endokrin hastalıklar, %14,4'ünde kardiyovasküler hastalıkları vardırr. GETAT uygulamalarını bilme durumuna %59,1'dir. En çok bilinen uygulamanın %80,7 ile kupaterapidir. Bunu sırasıyla hirudoterapi (%73,8), fitoterapi (%53,7), akupunktur (%52,4) izlemektedir. Katılımcıların pandemi öncesi en çok tercih ettikleri uygulama kupaterapi (%17,9); pandemi sonrası fitoterapidir (%11,8). Kronik hastalığı bulunmayanlarda bilgi puanları, kronik hastalığı olanlara göre daha yüksek bulunmuştur. Fitoterapi, ozon, mezoterapi uygulaması yaptıranların bilgi ve tutum puanları pandemi öncesine göre daha yüksektir. Apiterapi, fitoterapi ve kayropraktik uygulamalarını tercih edenlerde, pandemi sonrasına göre uygulama ve memnuniyet puanları daha yüksektir. Sonuç ve öneriler: Hastalar genellikle hekimlerine GETAT uygulamasına başvurduklarını hekimler sormadıkça bildirmemektedir. Sağlık çalışanları dahil pek çok kişi bu tür uygulamalara başvurmaktadır. Çalışmaya göre GETAT uygulamasına en sık başvuru nedenleri; iyilik halinin artması, tavsiye üzerine ve kronik hastalık tedavisi içindir. Bilgi kaynağı genellikle hekim dışı kişilerdir. Bu nedenle yanlış ve hatalı uygulamalar olabilmektedir. COVİD-19 tedavisinin kanıta dayalı olarak yapılması gerekmektedir. Pandemide GETAT uygulamaları devam etmiştir ve kanıta dayalı olmayan uygulamalar kullanılmıştır. Hastalarla güven ilişkisi kurabilen aile hekimlerinin hastalarına GETAT uygulayıp uygulamadığını sorması ve savunuculuk bağlamında yanlış ve hatalı uygulamalardan hastalarını koruması önemlidir.