Akdeniz Üniversitesi Hastanesi dahili bilimler servislerinde yatan hastaların refakatçilerinin bakım yükü ve sağlıklarının değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışmada hastanede yatan yakınlarına bakım veren refakatçilerin bakım yükünün tespit edilmesi ve bakım yükü ile psikolojik belirti düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırmamız Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde Ocak-Nisan 2018 tarihleri arasında yapılmış kesitsel tanımlayıcı bir çalışmadır. Bakım verenlerin sosyodemografik ve klinik özelliklerini değerlendirmek amacıyla veri toplama formu, bakım yükünü değerlendirmek amacıyla Zarit Bakım Yükü Ölçeği ve psikolojik belirti düzeylerini tespit etmek amacıyla Kısa Semptom Envanteri çalışmacı tarafından bakım verenlere yüz yüze uygulanmıştır. Veriler, SPSS ver. 22.0'ı kullanarak analiz edilmiştir. Karşılaştırmada Mann Whitney U testi, Kruskal- Wallis testi ve Spearman korelasyon analizi kullanılmış ve p<0,05 değeri anlamlı olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmamıza 300 refakatçi katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 47,8±13,8 (min:18,0 - maks:84,0) ve %67,0'ı kadındır. Refakatçilerin %41,3'ü hastanın eşi, %36,3'ü hastanın çocuğudur, %42,8'si 2 haftadan uzun süredir hastanede bakım vermektedir, %46,7'si aynı hastaya hastane dışında da bakım vermektedir. Refakatçilerin hastaya bakım verme nedenlerinin başında (%77) duygusal bağlılık gelmektedir. Refakatçilerin %35,9'u hastanede kaldığı sürede temel ihtiyaçlarını gidermekte sorun yaşadığını belirtmiştir ve sorun yaşayanların hem ZBYÖ puanı, hem de KSE puan ortalamaları sorun yaşamayanlara göre anlamlı oranda yüksektir (p<0,05). Araştırmaya katılan bireylerin Zarit bakım yükü ortalaması 20,2 ve kısa semptom envanteri puanlarının ortalaması 34,4 saptanmıştır. Çalışmamıza katılan kişilerin ZBYÖ ile KSE puanları arasında orta derecede pozitif korelasyon (r=0,502) bulunmaktadır ve istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0,05). Sonuç: Bu çalışma hastanede bakım veren refakatçilerin bakım yükü ve psikolojik belirti düzeyleri belirlendiği ve aralarındaki ilişkinin karşılaştırıldığı ilk çalışmadır. Bakım verenlerin bakım yükü arttıkça psikolojik belirti düzeyleri de artmaktadır. Bu kişilere sağlık bakımı sunan aile hekimlerinin bakım verenlerin sağlık sorunlarının ve destek gereksinimlerinin farkında olması ve gereksindikleri bakımı sunmaları bakım verenlerin bedensel ve ruhsal sağlığının gelişmesine yardımcı olabilir. Anahtar Kelimeler: Bakım Veren, Bakım Yükü, Hastane, Yaşam Kalitesi